نوغانداری، تولید ثروت از کرم ابریشم

عکس: حسن عیسی‌پور - طاهره رخ‌بخش

میراث کهن تولید ابریشم از کرم ابریشم، که قدمتی چند هزار ساله دارد و در بسیاری از مناطق ایران بخصوص در مناطق روستایی نظیر استان مازندران در (شهرستان‌های سوادکوه و سوادکوه شمالی) و در خراسان شمالی (شهرستان راز و جرگلان) همچنان انجام می‌شود و علاقه‌مندان خاص خود را دارد. منطقه لفور سوادکوه شمالی با شهرت دیرینه‌اش در نوغانداری، امسال نیز شاهد تولید قابل توجه "پیله تر" توسط نوغانداران روستاهای این منطقه، از جمله روستای بورخانی، بوده است که حاصل آن، تولید نخ‌های ابریشم با کیفیت است. در سال ۱۴۰۴، نوغانداران شهرستان سوادکوه‌شمالی موفق به تولید ۷ هزار و ۵۰۰ کیلوگرم پیله کرم ابریشم شدند. این میزان تولید، درآمدی بالغ بر ۳ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان را برای این تولیدکنندگان به ارمغان آورده است. منطقه لفور نه تنها به عنوان مرکز تولید "پیله تر" ثبت ملی شده است، بلکه در گذشته از وجود کارخانه رنگرزی و نخ‌ریسی نیز بهره‌مند بوده که این امر خود انگیزه‌ای برای تولیدکنندگان محسوب می‌شد. در گذشته‌های دور، زنان روستا با مهارت سنتی خود، پیله ابریشم را به نخ تبدیل می‌کردند، اما امروزه بیشتر این پیله‌ها به جهاد کشاورزی یا مراکز خریدار پیله فروخته میشوند.
بهترین زمان برای آغاز تولید و پرورش کرم ابریشم اوایل بهار، هم‌زمان با رویش برگ‌های تازه درخت توت است. برای موفقیت در این کار، کرم‌ها باید در اتاقی تمیز، آرام، به دور از نور مستقیم و جریان باد نگهداری شوند، به طوری که دمای محیط بین ۲۳ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد و رطوبت آن کاملاً متعادل و به‌دور از نم و بخار باشد. تغذیه این کرم‌ها منحصراً برگ تازه و تمیز درخت توت است که باید به‌ویژه در سنین اولیه رشد، شسته، خشک و خرد شود. کرم ابریشم طی یک دوره ۳۰ تا ۳۵ روزه، پنج مرحله رشدی را پشت سر می‌گذارد که بین هر مرحله با پوست‌اندازی همراه است و در این زمان نباید آن‌ها را جابه‌جا کرد یا به آن‌ها غذا داد. پس از رسیدن به رشد کامل و هنگام آماده شدن برای تنیدن، باید بستر مناسبی شامل شاخه، کاه، نی یا کارتن‌های سوراخ‌دار در اختیار کرم‌ها قرار داد تا طی ۳ تا ۵ روز پیله‌های خود را تکمیل کنند و آماده برداشت شوند.

برچسب‌ها