سه‌شنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰ | ۰۲:۰۸
از مشمشه ببر سیبری تا ماجرای گورخر آفریقایی و چند ‌پرسش
عکس از صفحه اینستاگرام باغ وحش صفادشت

از مشمشه ببر سیبری تا ماجرای گورخر آفریقایی و چند ‌پرسش

آزار و اذیت سه گورخر آفریقایی و مرگ یکی از آن‌ها تنها یکی از موارد تلفاتی است که طی سال‌های گذشته در باغ‌ وحش‌های کشور با آن روبه‌رو شده‌ایم اما کسی می‌داند واقعا چه بر این حیوانات در باغ وحش‌ها می‌گذرد؟ سازمان حفاظت محیط زیست نظارت دارد؟ اصلا مراکز نگهداری حیات وحش کشور صلاحیت نگهداری از حیوانات را دارند؟

به گزارش ایسنا، با واردات گونه‌های حیات وحش به ایران یا نگهداری و انتقال آن‌ها بین باغ‌ وحش‌های کشور متاسفانه سرنوشت خوشایندی برای این گونه‌ها رقم نخورده است. سال ۸۹ دو ببر روسی پس از ۵۲ سال و علی‌رغم انتقاد برخی کارشناسان داخلی، با تاکید محمد جواد محمدی‌زاده - رییس وقت سازمان حفاظت محیط زیست - جهت احیای نسل ببر مازندران از روسیه به ایران منتقل شدند و با گذشت هشت ماه و یک هفته چشم‌ انتظاری برای تامین اعتبار و انتقال آن‌ها از قفس‌ها به زیستگاه جدید، سرانجام ببر «نر» بر اثر ابتلا به بیماری  «مشمشه»  در باغ وحش تهران تلف شد همچنین در سال ۹۲  اعلام شد که یک قلاده ببر بنگال بر اثر خفگی در استخر محوطه این باغ وحش تلف شد و سال ۹۶ نیز یکی از دو قلاده  شیر دریایی دلفیناریم برج میلاد که ۳۲ سال سن داشت به گفته سید مجتبی عبادی - نماینده تامین کننده گونه‌های پستانداران دریایی دلفیناریوم برج میلاد - بر اثر کهولت سن مرد.

سال ۹۸ یکی از سه زرافه‌ای که باغ‌ وحش صفادشت با تبلیغات بسیار از آفریقا وارد کرده بود، مرد و صاحبان این مجموعه تصمیم گرفتند درباره این ماجرا سکوت کنند. با این حال دی ماه همان سال ببری که چند ماه قبل، از باغ وحش مشهد خریداری شده بود نیز تلف و گفته‌ شد این حیوان «ناگهانی» و به طرزی مشکوک کشته شده و در شرایطی این اتفاق افتاده است که قرار بود به باغ وحش بابلسر فروخته شود.  مسئولان مرکز نگهداری حیات وحش صفادشت اعلام کردند این ببر نارسایی کلیوی داشته اما پس از بررسی، پزشک معالج متوجه وجود استخوانی در گوارش این ببر شد که همین منجر به مرگ این گونه شده بود. ماجرای مرگ «آلفا»  یکی از دو دولفین برج میلاد نیز مشابه مرگ ببر باغ‌ وحش صفادشت بدون اطلاع‌رسانی و گزارش به سازمان حفاظت محیط زیست اتفاق افتاد و در نهایت علت مرگ آن ایست قلبی- تنفسی ناشی از نارسایی‌های قلبی اعلام شد اما دلیل ‌پنهان‌ کردن مرگ این دلفین از سوی دلفیناریوم برج میلاد هیچ‌گاه مشخص نشد. طی ماه‌های دی و بهمن ۹۸ نیز یک گوزن نر «مرال» در مرکز نگهداری حیات وحش پارک ملت به علت آن‌چه مبارزه برای جفت‌گیری اعلام شد، تلف شد.

کوئین- ماده ببر سفید باغ وحش ارم نیز که سال ۹۴ از کشور آلمان به ایران وارد شده بود در آذر ماه سال ۹۹ براثر آنچه «نزاع با ببر نر این مجموعه» عنوان شد، تلف شد. گرچه ابهامات زیادی درباره نحوه ورود ببر نر این مجموعه به قفس کوئین وجود داشت اما در نهایت محمد کرمی - رییس اداره نظارت بر امور حیات وحش استان تهران- به ایسنا گفت که طبق بررسی‌های انجام شده اقدام غیر اصولی و غیرکارشناسی باغ وحش ارم نسبت به قرار دادن ببر نر در مجاورت جایگاه استراحت ماده ببر سفید علت اصلی حادثه نزاع این دو ببر بود. این در حالیست که ورود کوئین به باغ‌وحش ارم به‌ شرطی بود که این مجموعه هیچگاه تکثیر از این گونه را به‌علت مشکلات ژنتیکی انجام ندهد اما با مرگ مشکوک کوئین برخی گمانه‌زنی‌ها حاکی از این بود که نزاع بین این دو ببر ناشی از اقدام این مجموعه برای جفت‌گیری آن‌ها بود.

شیر نر ایرانی به‌ نام «کامران» که سال ۹۸ از باغ وحش بریستول انگلستان به باغ‌ وحش تهران منتقل و «هیرمان» نامگذاری شد، هنگامی که در معرض دید عموم قرار گرفت، زخم‌هایی روی صورت داشت که گفته می‌شد در تصاویر منتشر شده از باغ‌ وحش بریستول ‌پیش از انتقال دیده نشده بود.  هیرمان بهمن ماه سال گذشته بد حال شد و علائم بالینی آن بی‌حالی و آبریزش بینی بود که در نهایت ابتلای این شیر به بیماری ویروسی «هرپس»  که دستگاه تنفسی فوقانی را تحت تاثیر قرار می‌دهد عنوان و گزارش شد که حال این شیر ایرانی روبه‌ بهبود است.

به تازگی اما یکی از سه گورخر آفریقایی وارداتی باغ‌ وحش صفادشت تلف شد و آنچه ماجرای تلف شدن گورخر نر آفریقایی را این روزها در رسانه‌ها ‌پررنگ‌تر کرده، وجود ابهامات و تناقضاتی در اظهارات درباره مبدا انتقال این سه راس گورخر آفریقایی، نحوه انتقال آن‌ها، حوادثی که برای این سه راس در گمرک بازرگان اتفاق افتاد و در نهایت تاریخ دقیق تلف شدن گورخر نر آفریقایی است. تاریخ دقیق و محل دقیق تلف شدن گورخر نر آفریقایی براساس اظهارات سازمان حفاظت محیط زیست و باغ‌ وحش صفادشت متفاوت است اما آن‌ها مقصر اصلی این ماجرا را گمرک بازرگان اعلام و تاخیر آن در ترخیص این سه گورخر آفریقایی عنوان کردند. با این حال مهرداد جمال ارونقی - معاون فنی گمرک ایران-  اعلام کرد که برای ورود این سه راس گورخر،  ثبت سفارش انجام نشده بود و هر سه گورخر هنگام ترخیص سالم بوده‌اند.

اما مبدا انتقال این سه راس گورخر آفریقایی نیز طی هفته گذشته محل بحث بود چراکه سازمان حفاظت محیط زیست و باغ وحش صفادشت چندین بار دو مبدا متفاوت در این انتقال یعنی هلند و بلغارستان را عنوان کردند اما بنابر گفته‌های ایمان معماریان - دامپزشک حیات وحش- جابه‌جایی حیوانات مراکز و باغ‌ وحش‌های تحت نظر اتحادیه باغ‌ وحش‌ها (AZA) بدون دریافت یا ‌پرداخت مبلغی بین باغ‌ وحش‌ها انجام می‌شود این در حالیست که باغ‌ وحش صفادشت در سلسله استوری‌های صفحه رسمی خود در اینستاگرام نوشته بود که برای انتقال این سه راس گورخر هزینه کرده است.

علی‌رغم اینکه مسئولان محیط زیست گفته بودند که سازمان دامپزشکی کشور مبدا و مقصد سلامت گونه‌های حیات وحش را ‌پیش از انتقال بررسی و تایید می‌کنند و احتمال بیمار بودن گورخر نر ‌پیش از انتقال وجود نداشته است اما علیرضا شرفی - مدیر باغ وحش صفادشت - در یکی از فیلم‌های منتشر شده توسط این باغ‌ وحش ادعا کرد که  «۹۰ درصد علت تلف شدن گورخر نر آفریقایی گمرک و ۱۰ درصد به‌ علت بیماری خود حیوان بوده است. این حیوان شرایط جسمی خوبی نداشت، بیماری ریه ‌پیدا کرده و طحال آن نیز عفونی شده بود. عفونت داخلی داشت و تمام این عوامل همراه با استرسی که به این حیوان وارد شد، باعث شد که گورخر نر آفریقایی تلف شود.» و «سه راس گورخر آفریقایی در فروردین سال ۹۹ توسط این مجموعه از کشور هلند خریداری شده اما به‌ دلیل صادر نشدن مجوز خروج از کشور ترکیه برای ۹ ماه در بلغارستان نگهداری شدند که به‌دلیل شرایط نگهداری نامناسب این حیوانات در بلغارستان آن‌ها دچار سوءتغذیه شده بودنØ