به گزارش ایسنا، دیماه ۱۳۹۷ و در جریان دیدار و سخنرانی هرساله رهبری انقلاب با حضور جمعی از مردم قم که با تأکید بر جایگاه این شهر بهعنوان «شهر انقلاب، مرکز انقلاب و مادر انقلاب» آغاز و در ادامه به بیانات صریحی در زمینه «انگیزهها و کِید دشمنان» برای «تغییر فضای انقلابی قم» بدل شد، نخستین هشدارهای جدی برای برنامهریزی جهت مقابله با انگیزههای مخالفانِ فضای انقلابی این شهر به گوش مسئولان رسید: «نباید از کید و مکر و دشمنی دشمنان در جنبهی فرهنگی غافل شد؛ مشغولند، انگیزههایی دارند، عواملی را میفرستند؛ باید به این توجّه کرد. بزرگان قم، جوانان قم باید نگذارند تا دستهای خائن، قم را از مرکزیّت انقلاب، از کانون انقلاببودن بیرون بیاورند و این معانی را در آن کمرنگ کنند.»
به دنبال همین بیانات بود که رفتهرفته موضوع «نفوذ» در مذهبیترین شهر ایران بدل به یکی از محورهای سخنرانی مسئولان و مجریان امور شد و حتی برخی رسانهها هم تحلیل و گزارشهایی درباره آن منتشر کردند. مشرقنیوز در همان روزها در گزارشی مفصل از تلاشهای آمریکا برای شکلدادن به «حوزه سکولار» یا «حوزه غیرسیاسی» گفت و به همراهی برخی از پژوهشگران علوم دینی در داخل ایران برای پیشبرد این هدف اشاره کرد و آنان را همدست و همنوا با سیاست غربیها در این زمینه دانست: «در سه چهار سال اخیر، برخی جریانات انحرافی به شدت در درون حوزههای علمیه فعال شدهاند که شاید در وهله اول، مخالف یا در نقطه مقابل هم به نظر برسند، ولی در یک چشمانداز کلاننگر، کاملاً مشخص است که همه آنها در یک هدف اشتراک دارند که همان سکولاریزاسیون حوزه و غیرایدئولوژیک کردن آن است و در واقع همه این جریانها، میراث «اسلام سیاسی» حضرت امام (ره) را هدف قرار دادهاند.» بخش پایانی این گزارش هم از جریان دیگر در این زمینه رونمایی کرد: «از سوی دیگر، جریان خزندهای زیر لوای «فقه سنتی» در حال نضج گرفتن است که هدف نهایی آن جدا کردن حوزه از نظام و حداقلی کردن دخالت روحانیت در سیاست است و اتفاقاً پرچم آن هم «احیای مکتب نجف» است. از حوزه یکی از شهرهای مقدس، خبرهای متعددی از فعالشدن این جریان به گوش میرسد.»
حدود یکسال پیش از آن نیز وبسایت حوزه علمیه خراسان، سخنان حجتالاسلام و المسلمین رضا زرندی، دادستان دادسرای ویژه روحانیت شرق کشور در دیدار با طلاب مدارس علمیه تربت حیدریه را منتشر کرد که گفته بود: «دشمن در تلاش است افرادی را برای جامعه روحانیت و طلاب علوم دینی آماده کرده و وارد حوزههای علمیه کند تا به اسلام و تشیع و یکی از مهمترین مراکز فرهنگی و اجتماعی کشور آسیب برسانند.» او تاکید کرد که «نفوذ از اهداف اصلی دشمن در حوزههای علمیه است» و هشدار داد: «دشمن با علم به اینکه حوزههای علمیه انقلاب و نظام را حفظ کرده و در استمرار آن تاثیرگذار بودهاند، درصدد نفوذ به درون جامعه روحانیت است. دشمنان نظام با علم به اینکه امام خمینی(ره) به عنوان بنیانگذار انقلاب اسلامی و همچنین مقام معظم رهبری مسئول استمرار این حرکت، در درون حوزههای علمیه پرورش و رشد یافتهاند، با همه توان درصدد است تا با برنامهریزیهای مختلف به این مراکز علمی و فرهنگی کشور نفوذ کنند.»
حسن رحیمپور ازغدی هم در همان ایام سخنرانیهای تندوتیزی میکرد و یکیدرمیان حرف «حوزههای سکولار» را پیش میکشید، هرچند کلمه «نفوذ» را بر زبان نمیآورد: «فقه بیربط با زندگی، زندگی بیربط با فقه، درسِ خارجهایی که به جای تئوریزهکردن حکومت و تمدن دینی، عملاً فقه سکولار میسازند، فقه فردی، فقه عبادی، فقه طهارت و نجاست که درباره اقتصاد، سیاست، بانک و روابط بینالملل حرفی ندارد. سکولاریسم یعنی همین. همه میگویند سکولاریسم در دانشگاه است، بگذارید بگویم ریشه سکولاریسم در حوزه است. سکولاریسم یعنی تفکیک دین از حکومت، دولت و تمدن. تفکیک نظری وقتی است که حرفی ندارید.» همین اظهارات و موضعگیریها و واکنشهایی با سبکوسیاقی مشابه، دامنه نگرانیها نسبت به ورود عناصری ناهمگون با ساختار کلی حوزههای علمیه را آنقدری گسترش داد که حجتالاسلام و المسلمین علی سعیدی، رئیس دفتر عقیدتی سیاسی فرماندهی کل قوا هم در میانه سال ۹۸ در یادواره شهدای طلبه استان گیلان با ادبیاتی مشابه، دنبال سخنان ازغدی را گرفت و گفت: «خطر تحجر و بازگشت به عقب و روشنفکری از تهدیدات اصلی کنونی حوزههای علمیه است. کسانی میخواهند ولایت را زمینی کنند و الهیبودن آن را حذف کنند.» او از همینجا گریزی به مفهوم سکولاریسم زد و کوشید انواع آن را از منظر خود تبیین و عنوان «سکولاریسم اجتماعی» را این چنین تعریف کند: «این یعنی جدایی حوزه علمیه از حوزه حاکمیت که امری خطرناک است.»
همزمان با سخنان علی سعیدی، دادستان کل کشور از سوی دیگری وارد میدان شد و بخش عمدهای از نشست خبری همانروزش را به موضوع «نفوذ» اختصاص داد و مهمترین حوزه آن را در پایگاههای عقیدتی و دینی دانست و تاکید کرد که دشمنان بیشترین امید را برای تسخیر آن در ذهن دارند. او در عین معرفی حوزههای علمیه به عنوان «دژهایی نفوذناپذیر که نباید اجازه داد به محلی برای نفوذ دشمن بدل شوند» به سرمایهگذاری دشمنان برای ایجاد «یک جریان فکری انحرافی در حوزه علمیه قم» اشاره کرد. منتظری برخلاف سایر مسئولان ترجیح داد صراحت بیشتری به خرج دهد و آدرس حدودی این «جریان فکری انحرافی» را کف دست مخاطبانش بگذارد: «پایگاه این جریان انحرافی عمدتاً در کربلا است.» احتمالاً اشارهای غیرمستقیم به همراهان و پیروان «سیدصادق شیرازی» در عراق که با توجه به توصیفات بعدی دادستان کل کشور از جریان انحرافی مدنظرش، بعید است منظورش را درست متوجه نشده باشیم: «این جریان انگلیسی شبیه جریان وهابیت در بین اهلسنت و جریان بهاییت در بین شیعیان و مکتب امامت و ولایت است. آن جریان شیعه انگلیسی که میبینید تغذیه و پایگاه رسانهایاش در قلب انگلیس است و آنجا هزینهها میکنند و چه کسانی را آنجا میبرند.» منتظری با گلایه از کمتوجهی مدیران و مسئولان به «خطر جدی نفوذ در حوزهها» حرفهایش را با این جملات پایان میدهد: «هرگاه اشارهای به این خطر میشود به گونهای متهم میشویم. حال اینکه نفوذ یک واقعیت غیرقابل انکار در همه حوزههاست. پیدا کردن نفوذیها هم کار مشکلی است چراکه وظیفه و تاکید همه نفوذیها جاسوسی نیست. وظیفه عدهای از نفوذیها دادن اطلاعات نیست، آنها جاده صافکن دشمن هستند برخیها هم چه بسا ندانند مستقیم عامل و نفوذی دشمن بودهاند ولی عملکرد آنان به گونهای است که جاده را برای ورود دشمن صاف میکند و یکی از این نهادهایی که چند سال است بسیاری از علما و مسئولان نسبت به نفوذ و ریشهدوانی دشمن در آن اشاره میکنند حوزه علمیه قم است و دشمن هم فهمیده اگر بخواهد به نظام صدمه و آسیب وارد کند باید از راه نفوذ به حوزه علمیه آغاز کند.»
سال ۹۹ که آغاز شد همچنان توصیهها و گلایهها و دلمشغولیها در باب نفوذ و دامنه تاثیرگذاری آن در سطح گفتار ماند و فراتر نرفت. حجج اسلام و آیات عظام نگران و دلواپس نفوذ بودند اما راه چارهای پیدا و اقدام عاجلی انجام نمیشد. احمد سالک در زمستان همانسال در اصفهان پشت بلندگو رفت و با یادآوری «ایجاد شبکه نفوذ در کنار علما و روحانیون و حتی بیوت مراجع» در طول تاریخ گفت: «متاسفانه آنتیتز انقلاب اسلامی از سوی دشمنان قسمخورده از قم آغاز شده و رهبر معظم انقلاب توسط افرادی حتی روحانینما به بهانهها و اشکال مختلف که ریشه در قم دارند، مورد اتهام و