امروز، عمارت بلندآوازه توس، غربت است و بر بالای این بنای شهیر، کبوتری نیست که نالان نباشد. بر بالای این بنای غریب، آسمان نیز به اشکریزی ابرها تن داده است. گویا امروز زهر در همه آسمان ریختهاند که این گونه تیرهگون است و عُق میزند که این گونه عرق بر جبینش برق زده و در ماتم شهادت امام رضا (ع) اشکآلود است.
چه چیز زیباتر از سکوت دلگشای حرمت که با صدای نقارهها میشکند. این نقارهها برای من زیباترین موسیقی جهان و نقارهچیهایت هنرمندترینها هستند. چه زیبا است طنین صدای آنها در گوش زائرانی که با حلقههایی از اشک در چشمانشان، منتظر معجزهای از تو هستند. آقای غریبنوازان، رضا! تو مهربانترین خورشید آشنای این دیار پر از غربتی که از سایهات به خدا میرسیم.
حرم امام رضا (ع) ملجأ و پناهگاه همه شیعیان جهان به ویژه ایرانیان است. امامی که هرگاه دل ما زنگار دنیا به خود گرفته و خستهتر از هر زمانی میشود، گرد حرمش جمع میشویم تا زنگار تاریکی و جهل را از دلهایمان بزداییم. امام غریبی که هر چند خود به زهر کینه دشمنان به شهادت رسید اما حرمش پناهگاه دلهای بیقرار است.
نگاهی گذرا به زندگی امام رضا (ع)
امام رضا (ع) هشتمین امام شیعیان از سلاله پاک رسول خدا (ص) و هشتمین جانشین پیامبر مکرم اسلام (ص) است. بنا بر نظر مشهور مورخان، وی در یازدهم ذیقعده سال ۱۴۸ هجریقمری در مدینه منوره متولد شد. نام مبارکش، علی، کنیه آن حضرت ابوالحسن و دارای القاب متعددی از جمله رضا، صادق، صابر، فاضل، قرةالعین المؤمنین و ... است اما مشهورترین لقب ایشان، «رضا» به معنای «خشنودی» است.
امام رضا (ع) در مدینه، پس از شهادت پدر، امامت بر مردم را بر عهده گرفت و به رسیدگی امور پرداخت. مدت امامت حضرت رضا (ع) حدود ۲۰ سال طول کشید که ۱۷ سال آن در مدینه و سه سال آخر آن در خراسان گذشت. در مورد تعداد فرزندان آن حضرت اختلاف نظر وجود دارد، برخی امام جواد (ع) را تنها فرزند ایشان دانسته و گروهی نیز فرزندان دیگری را برای حضرت برمیشمارند.
امام رضا (ع) پس از هفده سال سکونت در مدینه و تبلیغ دین و ارشاد مردم، با نقشه و حیله مأمون عباسی، راه خراسان را در پیش گرفت. آن حضرت پس از قبول اجباری ولایتعهدی مامون و گذشت سه سال، در ۵۵ سالگی به دست این خلیفه عباسی به شهادت رسید.
حضرت رضا (ع) دوران کودکی و جوانی را تا سال 201 هجریقمری در مدینه طیبه که مهبطالوحی بود در خدمت پدر بزرگوارش سپری کرد و مستقیم تحت تعلیم و تربیت امام هفتم (ع) قرار گرفت و علوم و معارف و اخلاق و تربیتی را که امام کاظم (ع) از پدرانش به ارث برده بود، به او آموخت.
امامت و وصایت حضرت رضا (ع) بارها توسط رسول خدا (ص)، پدر بزرگوار و اجداد طاهرینشان (ع) اعلام شده بود. به ویژه امام کاظم (ع) بارها در حضور مردم، ایشان را به عنوان وصی و امام بعد از خویش معرفی کرده بود که عنوان نمونه از محمد بن اسماعیل بن فضل هاشمی چنین روایت شده است که گفت: بر امام موسی کاظم (ع) وارد شدم، در حالی که ایشان به شدت مریض بود، به حضرت عرض کردم: اگر خدای ناکرده برای شما اتفاقی بیفتد به چه کسی رجوع کنیم و امام بعد از شما کیست؟ فرمود: «به فرزندم علی، نوشته او، نوشته من است، و او وصی و جانشین من بعد از مرگم خواهد بود».
پس از شهادت امام کاظم (ع) که در سال ۱۸۳ هـ.ق رخ داد، آغاز امامت حضرت رضا (ع) شروع شد و با توجه به اینکه هارون پنجمین خلیفه عباسی در سال ۱۹۳ از دنیا رفت، 10 سال از امامت حضرت رضا (ع) معاصر زمان هارون بود.
شهادت امام رضا
امام رضا (ع) پس از هفده سال سکونت در مدینه و تبلیغ دین و ارشاد مردم، با نقشه و حیل مأمون عباسی، راه خراسان را در پیش گرفت. آن حضرت پس از قبول اجباری ولایتعهدی مأمون و گذشت سه سال، در ۵۵ سالگی به دست مأمون خلیفه عباسی به شهادت رسید. در تعیین سال شهادت امام نقلهای مختلفی به ثبت