شنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۳ | ۱۰:۴۷
«هشداری» که شنیده نشد

/دروازه تاریخ/

«هشداری» که شنیده نشد

اختلافات فکری و نگرشی دکتر مصدق و آیت‌الله کاشانی بر سر نحوه اداره کشور و سیاست موازنه منفی به خصوص از بعد از دوران مبارزات ملی شدن صنعت نفت موجب سوء استفاده سیاستمداران فرصت‌طلب آمریکایی و انگلیسی از اختلافات این دو و دامن زدن به اختلافات و شکل‌گیری زمینه‌های ترور نافرجام دکتر مصدق و در نهایت سقوط دولت او با کودتای سیاسی انگلیسی - آمریکایی ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ شد.

به گزارش ایسنا، امروز ۲۷ مرداد هفتاد و یکمین سالگرد صدور نامه آیت‌الله سید ابوالقاسم کاشانی به دکتر محمد مصدق در سال ۱۳۳۲ است.

به اذعان برخی پژوهشگران تاریخ سیاسی کشور زمان حضور آمریکا در عرصه‌های بین‌المللی و حضور سیاسی و نظامی این کشور در ایران از دومین سال آغاز جنگ جهانی دوم و تاریخ ۱۶ آذر ۱۳۲۰ در واقعه «پرل‌هاربر» رقم خورد.

در این واقعه تاریخی «ژاپن» از قدرت‌های سیاسی و نظامی شرق آسیا که مشغول جنگ با متفقین بود به جزیره پرل‌هاربر از مجمع‌الجزایر هاوایی از مستعمره‌های انگلستان حمله کرد و آمریکا در حمایت از انگلستان با ژاپن وارد جنگ شد.

دومین واقعه‌ای که موجب نفوذ بیش از پیش آمریکا در مناسبات دیپلماتیک، سیاسی و نظامی جهان شد حمایت مالی و اقتصادی این کشور از انگلستان در پایان جنگ جهانی دوم و شکست نازی‌های آلمان اتفاق افتاد.

هفت سال بعد از این واقعه و سه سال بعد از پایان جنگ جهانی دوم، هری ترومن رئیس‌جمهور وقت آمریکا طرحی ابتکاری به نام طرح «مارشال» را برای ارائه کمک‌های مالی و اقتصادی به کشورهای اروپای غربی از جمله انگلستان، فرانسه، بلژیک و آلمان و چند کشور دیگر اروپایی در تاریخ ۱۴ فروردین ۱۳۲۷ به اجرا گذاشت.

آمریکا با این کار تامین مالی کلیه زیرساخت‌ها و نیازهای اقتصادی انگلستان و سایر کشورهای اروپای غربی را که در خلال جنگ جهانی دوم توسط ارتش نازی آلمان نابود شده بود بر عهده گرفت و در عوض انگلستان و بقیه کشورها با آمریکا توافق کردند بخشی از پایگاه‌ها و مستعمره‌های‌شان در سراسر جهان را به این کشور واگذار کنند.

به دنبال این توافق ۵۰ پایگاه انگلیس در منطقه خاورمیانه و جهان به آمریکا واگذار شد، سایر کشورها نیز به توافقات اقتصادی و دیپلماتیک با آمریکا دست یافتند.

«ایران» یکی از کشورها یا به عبارتی پایگاه‌های واگذار شده انگلیس به آمریکا بود. در پی این توافق حدود ۳۰ هزار مهندس، کارگر و نیروی نظامی آمریکایی بدون اجازه ایرانیان و تنها با خواست دولت وقت انگلیس وارد ایران شدند و در شهرهای مختلف ایران از جمله در مناطق نفت‌خیز ایران از جمله شهرهای اندیمشک، دزفول و خرمشهر مستقر شدند.

آمریکایی‌ها در اندیمشک کارخانه‌ای ساختند که اسمش را «لیتل دیترویت» گذاشتند. آنان در این کارخانه انواع خودروهای نظامی سبک، کامیون و هواپیما مونتاژ کردند و در دزفول و خرمشهر نیز پایگاه هوایی ساختند.

دوستی آمریکا و انگلیس

از بعد از توافق آمریکا و انگلیس در پاییز ۱۳۲۰، دو کشور در قامت برادر و شریک تجاری در کنار هم قرار گرفتند. با این وجود از آن سال هر جا و هر زمان صحبت از نفت و گاز شد، انگلیسی‌ها به آمریکایی‌ها تاختند در حالی که آمریکایی‌ها در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ به انگلیس کمک کردند تا منابع نفت و گاز ایران از طریق قانون ملی شدن صنعت نفت از چنگ انگلیسی‌ها در نیاید.

به بیان روشن‌تر آمریکا و انگلیس که از واقعه «پرل‌هاربر» و جنگ جهانی دوم به متحد یکدیگر تبدیل