به گزارش ایسنا، به نقل از تابناک، بح زود بود و خورشید هنوز پشت کوههای دور دست پنهان. علی از خواب پرید و به ساعت نگاه کرد: ۶ صبح. اما چرا هوا هنوز تاریک بود؟ یادش آمد که دیشب ساعتها را یک ساعت عقب کشیدهاند. با خودش غرغر کرد: «این چه رسمیه که هر سال زندگیمون رو بهم میریزه؟» در حالی که چای صبحگاهیاش را آماده میکرد، به این فکر افتاد که چرا این تغییر ساعت هنوز ادامه دارد و اصلاً چه فایدهای برایش دارد؟
ساعت تابستانی چیست و از کجا آمد؟
تغییر ساعت تابستانی (Daylight Saving Time یا DST) رسمی است که در بسیاری از کشورها برای استفاده بهتر از نور روز به کار میرود. ایده این است که در بهار ساعتها یک ساعت جلو کشیده شوند تا عصرها طولانیتر شود و در پاییز به حالت عادی برگردند. این فکر اولین بار در سال ۱۷۸۴ توسط بنجامین فرانکلین مطرح شد، وقتی پیشنهاد کرد مردم صبح زودتر بیدار شوند تا در مصرف شمع صرفهجویی کنند. اما جدیترش را جرج هادسون در سال ۱۸۹۵ پیشنهاد داد و در جنگ جهانی اول، آلمان در سال ۱۹۱۶ آن را اجرا کرد تا انرژی کمتری مصرف کند. از آن زمان، این ایده مثل آتشی در خرمن در جهان پخش شد.
مزایا: چرا ساعت را دستکاری کنیم؟
موافقان تغییر ساعت میگویند این کار مثل یک جادوی کوچک برای صرفهجویی است. در آمریکا و اروپا، مطالعات نشان دادهاند که طولانیتر شدن روز در تابستان میتواند مصرف برق برای روشنایی را کم کند—هرچند این مقدار گاهی کمتر از یک درصد است. در ایران هم در دهه ۱۳۷۰، دولت هاشمی رفسنجانی ادعا کرد که این تغییر حدود ۱۰۰ مگاوات از مصرف اوج را کاهش داده است. علاوه بر این، عصرهای طولانیتر به نفع خردهفروشها، ورزشکاران و کسانی است که از وقت پس از کار لذت میبرند. تصادفات رانندگی هم در برخی کشورها با نور بیشتر عصرها کمتر شده، چون رانندهها بهتر میبینند.
در آمریکا و اروپا، مطالعات نشان دادهاند که طولانیتر شدن روز در تابستان میتواند مصرف برق برای روشنایی را کم کند—هرچند این مقدار گاهی کمتر از یک درصد است.، دولت هاشمی رفسنجانی ادعا کرد که این تغییر حدود ۱۰۰ مگاوات از مصرف اوج را کاهش داده است
معایب: چرا این همه دردسر؟
اما همه چیز به این قشنگی نیست. مخالفان میگویند تغییر ساعت مثل تنظیم دوباره ساعت بیولوژیکی بدن است که گاهی به هم میریزد. مطالعات نشان دادهاند که در روزهای پس از تغییر ساعت، خطر سکته قلبی و اختلالات خواب بیشتر میشود. در اتحادیه اروپا، برخی پژوهشها از افزایش ۹ درصدی مصرف سوخت برای گرمایش در صبحهای سرد خبر دادهاند—پس صرفهجویی کجا رفت؟ تازه، این تغییر مدام ساعتها برنامهریزیها را به هم میریزد: از پروازها و جلسات کاری گرفته تا خواب بچهها. در کشورهایی مثل ایران که زیرساختهای انرژی هنوز با ناترازی دستبهگریبانند، این سردرگمی گاهی بیشتر ضرر دارد تا سود.
تجربه جهانی: از اروپا تا آمریکا
در اروپا، تغییر ساعت از دهه ۱۹۷۰ به طور گسترده اجرا شد، اما حالا موج مخالفت بالا گرفته. در سال ۲۰۱۸، نظرسنجی اتحادیه اروپا نشان داد ۸۰ درصد مردم دیگر نم