با بالا رفتن سن، بسیاری از افراد ناچار می‌شوند برای کنترل بیماری‌هایی مانند فشار خون، دیابت، مشکلات قلبی یا پوکی استخوان، چند دارو را به‌طور همزمان مصرف کنند. این وضعیت که در علم پزشکی به آن مصرف همزمان چند دارو یا «Polypharmacy» گفته می‌شود، چنانچه به درستی مدیریت نشود، می‌تواند باعث بروز مشکلاتی جدی شود.

عضو هیات علمی گروه داروسازی بالینی در دانشگاه علوم پزشکی شیراز، یکی از چالش‌های این گروه سنی را نیاز به مصرف همزمان داروها عنوان کرد که در صورت نبود آگاهی مناسب، می‌تواند به بروز تداخل دارویی منجر شود.

وی با بیان اینکه مصرف همزمان چند دارو با هم احتمال تداخل دارویی را افزایش می‌دهد، در این زمینه توضیح داد: در چنین حالتی ممکن است یک دارو اثر داروی دیگر را کم کند یا برعکس، باعث تشدید عوارض آن شود و از آنجا که بدن سالمندان به علت کاهش احتمال کارکرد کلیوی و کبدی، توانایی کمتری برای دفع داروها دارد، احتمال تجمع داروها در بدن و بروز عوارض غیرمنتظره در این جمعیت بایستی مورد توجه قرار گیرد.

فیروزآبادی یکی از پیامدهای شایع در چنین مواردی را عوارض ناخواسته‌ای مثل سرگیجه، خواب‌آلودگی، افت فشار خون یا مشکلات گوارشی عنوان کرد و افزود: این مشکلات علاوه بر کاهش کیفیت زندگی، می‌تواند خطر سقوط بیمار و نیاز به بستری شدن برای رفع عوارض دارویی را بالا ببرد.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز اظهار کرد: از سوی دیگر، به دلیل تعدد داروهای مصرفی، نظم در مصرف به چالش تبدیل می‌شود؛ بسیاری از سالمندان گاهی یک دارو را دو بار مصرف می‌کنند یا مصرف داروی دیگر را فراموش می‌کنند. این بی‌نظمی ممکن است روند درمان را مختل کرده یا وضعیت بیمار را بدتر کند و در چنین مواردی، نقش پزشک و داروساز پررنگ می‌شود.

مشارکت پزشک و داروساز در پیشگیری از تداخل دارویی

وی افزود: پزشک با گرفتن یک شرح حال دارویی کامل از بیمار و یا همراه بیمار، احتمال تجویز تکراری و یا داروهای هم خانواده به یک بیمار را کاهش می‌دهد. همچنین با بررسی دقیق‌تر نسخه‌های پیشین بیمار می‌تواند در صورت امکان، داروهای غیرضروری بیمار را حذف و مصرف داروهای ضروری را برای بیمار تسهیل کند؛ داروساز نیز با بررسی موارد تداخل و ارائه توصیه‌های ساده و مناسب برای بهترین زمان مصرف هر دارو می‌تواند نقش بارزی در زمینه هدایت بیمار سالمند ایفا کند.

این عضو هیات علمی گروه داروسازی بالینی، همچنین به اهمیت نقش خانواده‌ها در پیشگیری از بروز چنین مشکلی اشاره کرد و گفت: استفاده از جعبه‌های تقسیم‌بندی دارو، یادداشت‌ کردن زمان مصرف روی کاغذ یا استفاده از برنامه‌های یادآور در تلفن همراه، از جمله راهکارهای مدیریت مصرف صحیح دارو است؛ همچنین ضرورت دارد به نشانه‌هایی مثل خونریزی، گیجی یا ضعف شدید دقت شود و در صورت مشاهده، در سریع‌ترین زمان ممکن به پزشک مراجعه شود.

مصرف همزمان داروهای نسخه‌ای و ب�