سیدمجید ظهیری در گفت‌وگو با ایسنا به بررسی علمی «آشنایی با مبانی فلسفی هوش مصنوعی و نقش آن در آینده» پرداخت و با بررسی پرسش و نظریه کلاسیک آلن تورینگ در سال ۱۹۵۰ مبنی براینکه آیا ماشین می‌تواند فکر کند؟ اظهار کرد: این سؤال نقطه عطفی در تاریخ تقاطع فلسفه و فناوری است.  

وی گفت: آزمون تورینگ صرفاً یک طرح آزمایشی نبوده، بلکه چرخشی معرفت‌شناختی بوده است که معیار سنجش هوشمندی را از ماهیت درونی اندیشه به رفتار بیرونی مشابه انسان تغییر داد. این تغییر، البته پیامدهای فلسفی عمیقی داشت و امروز ما در دوراهی فهم هوشمندی واقعی و شبیه‌سازی رفتاری، گرفتار شده‌ایم.  

ظهیری در بخش اتاق‌چینی و مرز فهم، به نقد نظریه «جان سرل» پرداخت و بیان کرد: چگونه یک سیستم می‌تواند بدون فهم معنایی، پاسخ‌های منطقی تولید کند. آزمون ذهنی اتاق چینی به وضوح نشان می‌دهد که پردازش نمادها لزوماً مساوی با فهم محتوا نیست؛ این تمایز، اساس نقد هوش مصنوعی قوی است. به بیان «سرل» ماشین هرچقدر هم در تقلید رفتار موفق باشد، فاقد آگاهی معنادار ذاتی است.  

وی در ادامه دو دیدگاه عمده فلسفی، رویکرد طبیعی‌گرایانه دنیل دنت و مسئله دشوار آگاهی دیوید چالمرز را مورد بررسی قرار داد و تصریح کرد: «دنت» آگاهی را پدیده‌ای تکاملی و حاصل فرآیندهای پیچیده زیستی می‌داند که می‌تواند در قالب کارآمدی بدون فهم ظهور یابد.  اما چالمرز معتقد است توضیح کارکردهای شناختی هرگز برابر با توضیح تجربه کیفی نیست.  

رئیس پژوهشکده اسلام تمدنی خاطر نشان کرد: این شکاف تفسیری، هنوز بزرگ‌ترین مانع فلسفی در برابر ادعای هوش مصنوعی دارای آگاهی است.

وی با ارائه مستند به موارد تبعیض الگوریتمی در سیستم‌های استخدام، نظارت و قضایی هشدار داد و گفت: فناوری بی‌طرف نیست. الگوریتم‌ها آینه ارزش‌ها، سوگیری‌ها و حتی پیش‌داوری‌های سازندگان خود هستند.

رئیس پژوهشکده اسلام تمدنی با اشاره به پیامدهای اجتماعی و اخلاقی فلسفه پسینی افزود: امروز شاهدیم هوش مصنوعی نه‌تنها تصمیم می‌گیرد، بلکه ارزش‌گذاری نیز می‌کند. این امر ضرورت اخلاق‌محوری در طراحی و شفافیت در اجرا را دوچندان می‌کند.  

ظهیری با اشاره به محور مسئولیت، عدالت و کرامت انسانی، به معضل حقوقی حوادث مربوط به خودروهای خودران گفت: در این بخش از شخصیت حقوقی هوش مصنوعی این سوال مطرح می شود که وقتی ماشینی تصمیم می‌گیرد و آسیب می‌زند، مسئول کیست؟ این پرسش، بنیان‌های سنتی مسئولیت مدنی و کیفری را تحت تأثیر قرار داده است.  

وی در ادامه با رویکردی انتقادی به اقتصاد آینده اشاره کرد و افزود: اگر مارکس از بیگانگی انسان از کار در عصر صنعت گفت، امروز باید پرسید آیا هوش مصنوعی انسان را از معنا و نقش اجتماعی خود نیز بیگانه نمی‌کند؟  

رئیس پژوهشکده اسلام تمدنی با بیان اینکه خلاقیت، در حال فروپاشی است، اظهار کرد: با بررسی ظهور هوش مصنوعی در خلق آثار هنری، موسیقی و اکتشافات علمی، مشخص شد خلاقیت در حال فروپاشی است، فروش تابلوی نقاشی خلق‌شده توسط هوش مصنوعی در حراجی معتبر کریستیز، تنها نماد کوچکی از دگرگونی مفهومی خلاقیت است.  

ظهیری تاکید کرد: امروز ماشین‌ها در آستانه ورود به حیطه‌هایی هستند که زمانی ویژه ذهن انسان پنداشته می‌شد.  

وی با بیان اینکه پرسش ها درباره هوش مصنوعی صرفاً پرسش های فنی نیست، گفت: بلکه آیینه‌ای است که انسان را با پرسش‌های بنیادین درباره هویت، آگاهی، عدالت و غایت زندگی جمعی روبرو می‌سازد. پاسخ‌گویی به این چالش‌ها، نیازمند عقلانیت فلسفی، نگاه اخلاقی و گفت‌وگوی بین‌رشته‌ای پیوسته است.

انتهای پیام