با نزدیک شدن به نیمه شعبان، نشانه‌های برات در جای‌جای خراسان جنوبی نمایان می‌شود؛ از آرامستان‌هایی که پیش از طلوع آفتاب میزبان خانواده‌ها هستند تا خانه‌هایی که بوی نان‌های محلی در آن‌ها پیچیده است. این آیین، فرصتی برای زنده نگه داشتن یاد رفتگان و همزمان، بازاندیشی در معنای زندگی و معاد است.

در روز برات، حضور مردم بر سر مزار درگذشتگان تنها نشانه سوگواری نیست. دعا، قرائت قرآن و خیرات، فضایی می‌سازد که در آن مرگ به یادآوری مسیر زندگی و ارزش زمان تبدیل می‌شود. آرامستان‌ها در این روزها به مکانی برای همدلی، گفت‌وگوی درونی و پیوند دوباره انسان با باورهای معنوی بدل می‌شوند.

پخت و توزیع خوراکی‌ها و نان‌های سنتی همچون روغن‌جوشی، چلبکی، کماچ، ساچ و حلوا، بخش جدایی‌ناپذیر این آیین است؛ خوراکی‌هایی که نه‌تنها نذر و خیرات‌اند، بلکه حامل حافظه جمعی و یادگار سنت‌های کهن خانواده‌ها محسوب می‌شوند. حضور کودکان در این مراسم، استمرار این آیین را در نسل‌های آینده تضمین می‌کند.

برات؛ از سنت محلی تا میراث ماندگار ملی

مراسم آیینی برات خراسان جنوبی به دلیل پیوند عمیق با باورهای دینی، آیین‌های بومی و کارکردهای اجتماعی، در چهارم بهمن‌ماه سال ۱۳۹۱ با شماره ۸۰۹ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید؛ اقدامی که با هدف حفظ مفهوم مرگ، معاد و امتداد آن در زندگی دنیوی همراه با تقویت حس نوع‌دوستی و همبستگی اجتماعی انجام شد.

در کنار جلوه‌های معنوی، برات بستری برای گسترش کمک‌های مردمی به نیازمندان است. خیرات این روزها، از شکل فردی فراتر می‌رود و به کنشی اجتماعی تبدیل می‌شود که در آن یاد درگذشتگان با کاهش رنج زندگان گره می‌خورد. همین کارکرد دوگانه، برات را به آیینی زنده و اثرگذار بدل کرده است.

برات در خراسان جنوبی، روایتی از فرهنگی است که مرگ را پایان نمی‌بیند، بلکه آن را آینه‌ای برای بازگشت به زندگی، اخلاق و مسئولیت اجتماعی می‌داند؛ آیینی که با گذر زمان نه‌تنها کمرنگ نشده، بلکه جایگاه خود را در حافظه جمعی و میراث فرهنگی کشور تثبیت کرده است.

انتهای پیام