رضا سلیمان نوری در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه عید فطر در نزد اهالی مناطق مختلف خراسان مانند سایر مسلمانان جهان از اهمیت ویژهای برخوردار است، اظهار کرد: همین امر باعث شده تا آیینها و رسوم مختلفی از چند روز قبل از این عید تا سه روز بعد از آن در شهرها و روستاهای خراسان برگزار شود.
وی افزود: بهصورت معمول و در سالهایی که جامعه با مشکل حادی چون جنگ یا رحلت بزرگی مواجه نیست، بسیاری از مردم از چند روز قبل از عید فطر و اغلب از روز ۲۷ رمضان که روز کشته شدن ابنملجم عامل شهادت مولای متقیان علی (ع) است، با چراغانی کردن سر در مساجد، حسینیهها، بازارها و خانهها میپردازند.
رئیس هیات مدیره انجمن توسعه گردشگری خراسان ادامه داد: این رسم هرچند در سالهای اخیر در شهرهای بزرگ به فعالیتی از سوی شهرداری یا هیات امنای مساجد و حسینیهها تغییر وضعیت داده اما در شهرها و روستاهای کوچک هنوز مردم هستند که بهصورت خودجوش برای نشان دادن فرارسیدن این عید بزرگ اقدام به چراغانی مغازهها و خانههای خود میکنند. خانه تکانی، خرید لباس نو برای بچهها، تهیه هدیه برای نوعروسان، خرید میوه و شیرینی، دود کردن عود و حنا بستن بانوان از دیگر فعالیتهای روزهای منتهی به عید فطر در نقاط مختلف خراسان است.
سلیمان نوری در ادامه به آیین رؤیت هلال ماه شوال اشاره و بیان کرد: در سالهای دور این آیین در تمام نقاط شهری و روستایی خراسان برگزار میشد اما اکنون تنها در برخی روستاها و بهصورت نمادین اجرایی میشود. در جریان این رسم در آخرین شب از ماه مبارک رمضان مردم در نقطهای بلند به افق چشم میدوختند تا با رؤیت هلال ماه شوال با ماه رمضان وداع کنند.
وی با بیان اینکه احیای شب عید فطر دیگر آیینی است که هنوز در برخی از نقاط خراسان مردم آن را برگزار میکنند، تصریح کرد: آنها در این شب به منظور برپایی مراسم احیاء پس از غروب آخرین روز ماه رمضان غسل کرده و تا صبح در مساجد، تکایا و حسینیه ها احیا میدارند و تا اذان صبح به اقامه نماز، ذکر مناجات و استغفار میپردازند و برای حاجت روایی و سلامتی و سربلندی تمامی مسلمانان و خودشان دعا میکنند.
این خراسانپژوه یادآور شد: برپایی مجالس ختم قرآن دیگر آیین شب عید فطر در خراسان است؛ یکی از سنتهای رمضانی خراسانیان، خواندن یک دور کامل قرآن در جلسات خانوادگی یا دوستانه است. نقطه پایانی این جلسات که در بین اهالی خراسان دوره خوانده میشود، شب آخر رمضان و خواندن جزء ۳۰ قرآن است. در این شب فردی که سوره توحید را میخواند به دیگران شیرینی و در برخی موارد در شب بعد شام میدهد.
وی به برپایی نماز عید فطر اشاره و تصریح کرد: در مشهد بارگاه منور ثامنالحجج(ع)، از اولین ساعات صبح عید پذیرای نمازگزارانی است که برای اقامه نماز عید، راهی مسجد جامع گوهرشاد و صحنها و رواقهای متبرک میشوند. اغلب نمازگزاران پس از نماز به خواندن زیارتنامه حضرت رضا (ع) مبادرت کرده و اگر امکان نزدیک شدن به ضریح مطهر برایشان میسر نشود از همان مکانی که ایستادهاند به ایشان سلام میدهند. در شهرها و روستاهای دیگر خراسان نیز امامزادگان و مساجد محور میزبان نمازگزاران هستند.
رئیس هیات مدیره انجمن توسعه گردشگری خراسان ادامه داد: بنابر رسمی کهن مشهدیها و بسیاری دیگر از اهالی خراسان در لحظات قبل از اذان مغرب آخرین روز ماه رمضان، مبلغ فطریه خود را از سایر پولهای خویش جدا کرده و در برخی موارد بین صفحات قرآن کریم قرار میدهند و فردا صبح در مسیر رفتن به نماز عید آن را پرداخت میکنند.
سلیمان نوری با تأکید بر اینکه رفتن به سر قبور گذشتگان و همچنین دیدار با بزرگان خانواده از دیگر آیینهای خراسانیان در روز عید فطر است، خاطرنشان کرد: معمولا در این روز پدربزرگ و مادربزرگها به روزه اولیهای خانواده هدایایی تقدیم میکنند.
وی اظهار کرد: در اغلب نقاط خراسان عید فطر فرصتی برای کنار گذاشتن کدورتها محسوب میشود. در این روز کسانی که با یکدیگر قهر هستند یا بینشان کدورتی وجود دارد از یکدیگر حلالیت میطلبند و با یکدیگر روبوسی میکنند تا بینشان صلح و آشتی برقرار شود.
این خراسانپژوه به برخی غذاهای خاص روز عید فطر اشاره و بیان کرد: اهالی خراسان برای گرامیداشت این روز خوراکیها و غذاهای خاصی طبخ میکنند. مردم مشهد در حالی مهمان سفره بزرگ خانواده هستند که برای پذیرایی از آنان «یخمی» که نوعی چلوگوشت ویژه این شهر است، تدارک دیده میشود. همچنین در برخی نقاط خراسان از جمله تربتجام خانمها در آخرین شب ماه مبارک رمضان حلوای نذری پخته و به مسجد میبردند و عقیده دارند ثواب نذوراتشان به درگذشتگان میرسد.
سلیمان نوری اضافه کرد: بازدید از اقوام، بزرگان فامیل و سادات، عیادت از بیماران، دیدار از خانوادههای تازه عزیز از دست داده، رفتن به گلزار شهدا، کمک به نیازمندان و برگزاری مراسم ازدواج و جشنهای نامزدی، از دیگر سنتهای پسندیده نقاط مختاف خراسان در عید فطر است.
انتهای پیام
