در متن یادداشت فرهاد بختیاریفر، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان همدان آمده است؛
در منظومهی اندیشهی اقتصادی انقلاب اسلامی، «اقتصاد مقاومتی» تنها یک شعار نیست، بلکه یک استراتژی تمامعیار برای تضمین بقا، استقلال و توسعهی پایدار است. این اقتصاد بر پایهی سه اصل «تکیه بر توان داخلی»، «پیشبینی موانع» و «سازگاری با شرایط سخت» بنا شده است. اما وقتی سخن از امنیت ملی و وحدت اجتماعی به میان میآید، باید به یک واقعیت علمی و استراتژیک اذعان داشت؛ امنیت، پیششرطِ هرگونه توسعهی اقتصادی است.
پیوند استراتژیک آب و اقتصاد مقاومتی
در اقتصاد مقاومتی، محوریت بر کاهش وابستگی و افزایش تابآوری است. در این میان، آب بهعنوان کالای استراتژیک، نقشی فراتر از یک منبع مصرفی دارد. مدیریت منابع آب، مستقیماً با امنیت غذایی، امنیت انرژی و امنیت زیستمحیطی گره خورده است. طبق گزارشهای «سازمان جهانی آب» (UN Water)، کاهش منابع آب زیرزمینی، میتواند منجر به ناآرامیهای اجتماعی و تهدید امنیت ملی شود. بنابراین، شرکت آب و فاضلاب استان همدان با درک این ابعاد، نقش خود را فراتر از توزیع آب، در زنجیرهی ارزش «امنیت ملی» تعریف میکند.
نقش آب در تحقق وحدت ملی
وحدت ملی، پدیدهای است که در آن تمام اقشار جامعه بر سر اهداف مشترک همسو میشوند. آب، یکی از مهمترین این اهداف مشترک است. در سالهای گذشته، چالشهای کمآبی در استانهای مختلف ایران، نشان داد که توزیع ناعادلانهی منابع، میتواند به دوقطبیهای اجتماعی منجر شود. در مقابل، عدالت در توزیع آب، بستری برای تقویت همبستگی ملی فراهم میآورد.
اقتصاد مقاومتی و مدیریت منابع آب
در چارچوب اقتصاد مقاومتی، چند اصل کلیدی در مدیریت آب حائز اهمیت است:
۱. کاهش وابستگی به منابع غیرپایدار: ایران با کاهش ۳۰ درصدی بارشها در دههی گذشته مواجه بوده است. این به معنای ضرورت «مدیریت تقاضا» است، نه افزایش عرضه. شرکت آبفای استان همدان با اجرای طرحهای هوشمندسازی شبکه توزیع، هدررفت را به کمتر از ۱۵ درصد رسانده است که در سطح ملی، عملکردی برجسته محسوب میشود.
۲. توسعه فناوری بومی: اقتصاد مقاومتی بر تولید و استفاده از فناوریهای داخلی تأکید دارد. در مدیریت آب، این موضوع به معنای تولید و توسعهی سیستمهای پایش هوشمند، تصفیهخانههای پیشرفته و سیستمهای بازیافت آب است. استان همدان در سالهای گذشته با استفاده از فناوریهای داخلی، پایش آنلاین کیفیت آب را در شبکه توزیع به طور کامل اجرا کرده است.
۳. فرهنگسازی و مشارکت اجتماعی: یکی از ارکان اقتصاد مقاومتی، مشارکت مردم در توسعه است. شرکت آبفای استان همدان با اجرای برنامههای آموزشی در مدارس، دانشگاهها و محلات، فرهنگ «مصرف بهینه» را به بخشی از هویت اجتماعی تبدیل کرده است.
امنیت ملی؛ از آب تا غذای سالم
ارتباط آب و امنیت ملی، تنها به تأمین شرب محدود نمیشود. طبق گزارش «فائو» (FAO)، ۷۰ درصد از آبهای برداشتشده در جهان، در بخش کشاورزی مصرف میشود. این یعنی هر قطره آب، بهطور مستقیم بر امنیت غذایی تأثیر میگذارد. در استان همدان که قطب تولید سیبزمینی در کشور است، مدیریت منابع آب، مستقیماً بر تولید محصولات کشاورزی و قیمت تمامشدهی آنها تأثیر دارد.
تحقیقات نشان داده است که کاهش بهرهوری آب، منجر به افزایش قیمت نهادههای کشاورزی میشود. بنابراین، مدیریت آب، به معنای حمایت از کشاورزان، حمایت از اقتصاد کشور و در نهایت، حمایت از امنیت ملی است.
نقش زنان در تحقق اقتصاد مقاومتی در حوزه آب
بر اساس گزارشهای «یونسکو» (۲۰۲۶)، مشارکت زنان در مدیریت منابع آب، منجر به افزایش بهرهوری مصرف میشود. در شرکت آبفای استان همدان، بر این باور است که زنان، مدیران اصلی مصرف در خانواده و کنشگران کلیدی در حوزههای اجتماعی هستند. لذا، با اجرای برنامههای ویژهی آموزش و توانمندسازی زنان، گامی در جهت تحقق اقتصاد مقاومتی برداشته شده است.
مدیریت آب؛ سرمایهی امنیت و توسعه
در پایان، باید اذعان داشت که تحقق شعار «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت و امنیت ملی» بدون مدیریت صحیح منابع آب، امکانپذیر نیست. این مدیریت، نیازمند سه رکن اساسی است:
۱. عزم ملی برای اجرای سیاستهای صرفهجویی و توسعهی پایدار
۲. همکاری بینبخشی میان دولت، بخش خصوصی و جامعهی مدنی
۳. سرمایهگذاری در فناوری و دانش بومی برای مدیریت منابع
شرکت آب و فاضلاب استان همدان با اقبال به این مسئولیت خطیر، متعهد میشود که در سال جاری، با تمرکز بر «عدالت آبی»، «کارایی فنی» و «مشارکت اجتماعی»، سهمی مؤثر در تحقق اقتصاد مقاومتی و حفظ امنیت ملی ایفا کند چون آب، تنها یک منبع نیست؛ آب، سرمایهی امنیت و آیندهی این مرز و بوم است.
انتهای پیام
