امید علی مسعودی در گفتوگو با ایسنا درباره نقش رسانهها در جنگهای امروز اظهار کرد: در گذشته نیز نوعی عملیات روانی در جنگها وجود داشت؛ برای مثال در بسیاری از نبردهای تاریخی یا حتی در صدر اسلام، رجزخوانیها بخشی از جنگ روانی محسوب میشد. اما امروز این مسئله به سطح پیچیدهتری رسیده و ما وارد مرحلهای شدهایم که از آن با عنوان «جنگ شناختی» یاد میشود.
وی ادامه داد: در جنگ شناختی، هدف صرفاً تغییر رفتار نیست، بلکه تلاش میشود ادراک و برداشت افراد از واقعیت تغییر کند. در چنین شرایطی رسانهها نقش بسیار مهمی در شکلدهی به ذهنیت جامعه دارند و در کنار میدان نظامی، میدان رسانهای نیز تعیینکننده است.
جنگ ترکیبی؛ جایی که روایتها تعیینکنندهاند
رئیس دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه سوره با اشاره به ماهیت جنگهای جدید گفت: امروز با نوعی «جنگ ترکیبی» یا هیبریدی مواجه هستیم که در آن عناصر مختلفی مانند عملیات نظامی، جنگ سایبری، عملیات روانی و رسانهای همزمان به کار گرفته میشود.
وی افزود: حتی اگر یک کشور در میدان نظامی موفق باشد، اما در حوزه روایتسازی شکست بخورد، ممکن است در افکار عمومی نتیجه دیگری شکل بگیرد. بنابراین مدیریت روایت و اطلاعرسانی دقیق و بهموقع از الزامات شرایط کنونی است.
تاکتیک رسانههای فارسیزبان خارج از کشور
وی در ادامه درباره عملکرد رسانههای فارسیزبان خارج از کشور نیز گفت: این رسانهها سالهاست روی شناخت جامعه ایران کار کردهاند و با استفاده از تکنیکهای مشخص رسانهای تلاش میکنند افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهند که برخی از مهمترین روشهای مورد استفاده این رسانهها عبارتاند از: مصادره خبر، برجستهسازی گزینشی رویدادها، ارائه تحلیلهای جهتدار، ایجاد تردید در روایت رسمی و استفاده از شایعه.
مسعودی توضیح داد: در حوزه ارتباطات یک فرمول شناختهشده وجود دارد که میگوید شایعه حاصل ضرب «اهمیت» در «ابهام» است. هرچه موضوعی برای جامعه مهمتر باشد و در عین حال اطلاعات رسمی درباره آن کمتر منتشر شود، زمینه برای شکلگیری شایعه بیشتر فراهم میشود.
این پژوهشگر رسانه تأکید کرد: وقتی رسانههای داخلی نتوانند اطلاعرسانی دقیق و بهموقع انجام دهند، خلأ اطلاعاتی ایجاد میشود و رسانههای خارجی تلاش میکنند این خلأ را با روایتهای خود پر کنند. به همین دلیل رسانههای داخلی باید ضمن رعایت ملاحظات امنیتی، در ارائه اطلاعات حداقلی اما دقیق و سریع فعالتر عمل کنند تا زمینه برای گسترش شایعات کاهش یابد.
قشر خاکستری؛ میدان اصلی رقابت روایتها
وی با اشاره به مخاطبان هدف در جنگ رسانهای افزود: بخش قابل توجهی از تلاش رسانههای خارجی بر تأثیرگذاری بر «قشر خاکستری» جامعه متمرکز است؛ افرادی که موضعگیری سیاسی یا رسانهای ثابت و مشخصی ندارند و بیشتر تحت تأثیر روایتهای ساده و قابلفهم قرار میگیرند.
به گفته مسعودی، مشکل برخی رسانههای داخلی این است که به جای ارائه «روایت» قابل لمس برای مخاطب، بیشتر به بیان «فرا روایت» یا کلیگویی میپردازند؛ در حالی که مخاطب عمومی نیازمند روایتهای ساده، روشن و قابل درک است.
ضرورت بازنگری در شیوه روایتسازی رسانهای
این کارشناس رسانه در پایان تأکید کرد: برای موفقیت در جنگ روایتها باید پیامها ساده، شفاف و متناسب با مخاطب طراحی شوند و از چهرههای مورد اعتماد اجتماعی برای انتقال پیام استفاده شود. همچنین سرعت در تولید و انتشار محتوا و ایجاد شبکههای مؤثر رسانهای از دیگر الزامات حضور مؤثر در این عرصه است.
وی تصریح کرد: جنگ امروز صرفاً در میدانهای نظامی جریان ندارد؛ بلکه بخش مهمی از آن در ذهن و ادراک مخاطبان شکل میگیرد و هر کشوری که بتواند روایت مؤثرتر و قابلقبولتری ارائه کند، در این میدان دست برتر خواهد داشت.
انتهای پیام
