تجربه سالهای اخیر در نقاط مختلف جهان نشان میدهد کشورهایی که در تولید محصولات اساسی به خودکفایی نزدیکتر بودهاند، در برابر بحرانهای سیاسی و اقتصادی آسیبپذیری کمتری داشتهاند. در مقابل، وابستگی شدید به واردات مواد غذایی میتواند در شرایط بحران، اقتصاد و معیشت مردم را با چالشهای جدی مواجه کند.
در ایران نیز با توجه به شرایط خاص منطقهای و تحریم و ...، توجه به امنیت غذایی بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. در شرایطی که کشور درگیر نوعی جنگ ترکیبی اقتصادی و سیاسی است، استمرار تولید و تأمین کالاهای اساسی به یکی از مهمترین مؤلفههای پایداری اقتصادی تبدیل شده است.
با این حال، بررسی وضعیت بازار نشان میدهد کالاهای اساسی همچنان در بازار کشور و استانها در دسترس مردم قرار دارد. در استان زنجان نیز با وجود افزایش تردد مسافران و حضور گردشگران در ایام اخیر، اقلام اساسی همچون نان، برنج، روغن، قند و شکر در بازار موجود بوده و توزیع آنها در حال انجام است.
بر اساس اعلام مسئولان حوزه تأمین و توزیع کالا، ذخایر راهبردی کالاهای اساسی در وضعیت مناسبی قرار دارد و نظارت بر شبکه توزیع نیز به صورت مستمر ادامه دارد تا نیاز مردم بدون مشکل تأمین شود. اگرچه در برخی مقاطع کوتاه مدت ممکن است نوساناتی در عرضه برخی اقلام مانند روغن ایجاد شود، اما در مجموع تأمین کالاهای اساسی در استان روندی پایدار داشته است.
کارشناسان معتقدند تداوم تولید داخلی و مدیریت صحیح زنجیره تأمین میتواند نقش مهمی در افزایش تابآوری اقتصادی کشور ایفا کند. در واقع همانگونه که توان دفاعی در حوزه نظامی موجب بازدارندگی در برابر تهدیدها میشود، تقویت تولید داخلی در حوزه کشاورزی نیز به عنوان یکی از ابزارهای مهم پدافند غیرعامل اقتصادی شناخته میشود.
در همین راستا توجه به تولید محصولات راهبردی از جمله گندم اهمیت ویژهای دارد. افزایش قیمت خرید تضمینی گندم و حمایت از کشاورزان نیز در همین راستا ارزیابی میشود، چراکه افزایش تولید داخلی این محصول میتواند وابستگی به واردات را کاهش داده و امنیت غذایی کشور را تقویت کند.
معاون ترویج سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان در این زمینه با اشاره به نقش نظام ترویج در افزایش تابآوری کشاورزی میگوید: در شرایط عادی، انتقال دانش و فناوری به کشاورزان برای افزایش بهرهوری، بهبود معیشت خانوارهای روستایی و تقویت امنیت غذایی از مهمترین مأموریتهای ترویج کشاورزی است.
بهروز فرخی در گفتوگو با ایسنا اظهار میکند: این آموزشها معمولاً از طریق کلاسهای آموزشی، مزارع الگویی و برنامههای ترویجی انجام میشود، اما در شرایط بحرانی یا جنگی مأموریت اصلی ترویج کشاورزی به سمت افزایش تابآوری بخش کشاورزی سوق پیدا میکند.
وی میافزاید: تابآوری کشاورزی به معنای توانایی نظام تولید برای حفظ زنجیرههای تولید، مدیریت منابع و ادامه فعالیت در شرایط بحران است؛ به گونهای که تولید دچار اختلال جدی نشود و بتوان شوکهای مختلف را مدیریت کرد.
هرچه ظرفیت تولید داخلی و استمرار فعالیتهای کشاورزی بیشتر باشد، وابستگی به واردات کاهش یافته و ثبات غذایی کشور افزایش مییابد. در چنین شرایطی، شبکه ترویج کشاورزی نقش مهمی در انتقال سریع دانش، مدیریت منابع و کاهش خسارات در بخش تولید ایفا میکند.
در کنار سیاستهای کلان تولید، مدیریت علمی مزارع و باغات نیز نقش مهمی در افزایش بهرهوری دارد. کارشناسان حوزه کشاورزی معتقدند بسیاری از مشکلاتی که در مزارع و باغات مشاهده میشود به کمبود عناصر غذایی در خاک و گیاهان مربوط است.
به گفته متخصصان، ضعف رشد رویشی در بسیاری از گیاهان میتواند ناشی از کمبود نیتروژن باشد، در حالی که ریزش گلها معمولاً با کمبود عناصری مانند روی و بور ارتباط دارد. همچنین کمبود کلسیم یکی از عوامل مهم ریزش میوه و کاهش کیفیت محصولات باغی به شمار میرود.
کارشناسان همچنین تأکید میکنند که عناصری مانند فسفر، پتاسیم و کلسیم نقش مهمی در افزایش کیفیت، اندازه و ماندگاری میوهها دارند و مدیریت صحیح این عناصر میتواند عملکرد محصولات را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
در همین زمینه یک کارشناس حوزه تغذیه گیاه با اشاره به روشهای اصولی تأمین عناصر غذایی برای درختان میوه میگوید: گیاهان عناصر مورد نیاز خود را از دو طریق ریشه و اندامهای هوایی مانند برگها جذب میکنند و به همین دلیل تغذیه آنها نیز از طریق روشهای خاکی و محلولپاشی انجام میشود.
طاهر پیری در گفتوگو با ایسنا اظهار میکند: یکی از روشهای مؤثر در تغذیه درختان میوه استفاده از روش چالکود است که در آن در محل سایهانداز درخت چالههایی ایجاد شده و با ترکیبی از کودهای آلی و شیمیایی پر میشود تا عناصر غذایی در نزدیکی ریشه قرار گیرد.
وی میافزاید: استفاده متعادل از عناصر غذایی مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم در این روش میتواند نقش مهمی در افزایش کیفیت و عملکرد محصول داشته باشد. به عنوان مثال فسفر در افزایش اندازه و کیفیت میوه مؤثر است و پتاسیم نیز به بهبود کیفیت و افزایش مقاومت گیاه کمک میکند.
این کارشناس حوزه کشاورزی ادامه میدهد: در بسیاری از مناطق کشور خاکها دارای خاصیت آهکی هستند و به همین دلیل استفاده از عناصری مانند گوگرد میتواند به اصلاح خاک و افزایش قابلیت جذب عناصر غذایی کمک کند. همچنین مصرف ریزمغذیهایی مانند آهن، روی و بر نیز در بهبود گلدهی و افزایش تشکیل میوه نقش مهمی دارد.
کارشناسان بر این باورند که در شرایطی که کشورها با جنگهای اقتصادی و محدودیتهای تجاری مواجه هستند، افزایش تولید داخلی در بخش کشاورزی میتواند به عنوان یکی از ابزارهای مهم پدافند غیرعامل عمل کند.
در چنین شرایطی تقویت تولید محصولات اساسی، حمایت از کشاورزان و توسعه دانش فنی در حوزه کشاورزی میتواند به افزایش تابآوری اقتصادی کشور کمک کند. در واقع امنیت غذایی، امنیت اقتصادی و ثبات اجتماعی به شکل مستقیم به استمرار تولید در بخش کشاورزی وابسته است.
از این رو، بسیاری از متخصصان تأکید میکنند تحقق شعار سال و تقویت تولید داخلی در حوزههای مختلف از جمله کشاورزی میتواند نقش مهمی در افزایش توان کشور برای عبور از شرایط بحران و تضمین امنیت غذایی در سالهای آینده داشته باشد.
انتهای پیام
