به گزارش ایسنا، «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا در روزهای اخیر تهدید به حمله به زیرساختهای غیرنظامی ایران کرده و روز دوشنبه هفته جاری با مطرح کردن ادعاهایی درباره امور داخلی ایران به دروغ گفت که این حملات جنایت جنگی محسوب نمیشوند. این اظهارات نگرانیهای تازهای را درباره نقض قوانین بینالمللی توسط آمریکا در ایران برانگیخته، هرچند بعید است ترامپ و دیگر مقامات در کوتاهمدت با عواقبی مواجه شوند.
مجله فوربز در گزارشی با این مقدمه نوشت: ترامپ در روزهای اخیر تهدید کرد که نیروگاهها و پلهای ایران را بمباران میکند و هشدار داد اگر ایران تنگه هرمز را باز نکند، «در جهنم زندگی خواهد کرد». او همچنین روز چهارشنبه گفت، میخواهد ایرانیها را «به عصر حجر ـ جایی که به آن تعلق دارند، بازگرداند». وقتی روز دوشنبه از او پرسیده شد چرا حمله به زیرساختها جنایت جنگی محسوب نمیشود، ترامپ تلاش کرد با ادعای کشته شدن هزاران نفر معترض در ایران این اقدام را توجیه کند. اما اظهارات او نگرانی کارشناسان حقوقی را برانگیخته است، بهویژه پس از آنکه بیش از ۱۰۰ کارشناس حقوق بینالملل هفته قبل نامهای سرگشاده امضا و ابراز نگرانی کردند که اقدامات نظامی در ایران و اظهارات مقامات آمریکایی میتواند «جنایت جنگی بالقوه» باشد.
این نشریه در تعریف حقوقی جنایت جنگی نوشت: «جنایت جنگی به نقض قوانین بینالمللی، بهویژه آنچه در کنوانسیونهای ژنو آمده، گفته میشود که استفاده از خشونت یا خصومت بیقیدوشرط در طی درگیریها را ممنوع میکند. این موارد شامل تخریب اموال در زمانی است که «ضرورت نظامی آن را توجیه نکند» و «حمله عمدی به اهداف غیرنظامی» انجام شود. حملات به غیرنظامیان حتی اگر در تلافی جنایات کشور دیگر باشد، جنایت جنگی محسوب میشود.»
طبق گزارش فوربز، کاخ سفید هنوز به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ نداده اما «کارولین لویت» سخنگوی کاخ سفید پیشتر گفته بود دولت ترامپ «همیشه در چارچوب قانون عمل خواهد کرد.» با این حال ترامپ در ژانویه به روززنامه نیویورک تایمز گفت، «به قوانین بینالمللی نیاز ندارد» و تنها در چارچوب «اخلاقیات خود» عمل میکند.
چندین راه برای پاسخگو کردن ترامپ و دیگر مقامات در قبال جنایتهای جنگی وجود دارد، از جمله پیگرد توسط کشورهای دیگر یا دولتهای آینده آمریکا اما کارشناسان حقوقی به خبرگزاری فرانسه گفتند، چنین پیگردهایی احتمالا انجام نمیشوند.
حملات به زیرساختهای غیرنظامی ایران چه زمانی جنایت جنگی محسوب میشود؟
در ادامه این مطلب فوربز مطرح کرد: «طبق دستورالعمل وزار جنگ آمریکا، نیروهای نظامی مجاز به حمله به اهدافی هستند که "به دلیل ماهیت، مکان، هدف یا کاربری، در اقدام نظامی موثر باشند" و تخریب آنها "مزیت نظامی مشخصی" به همراه داشته باشد. بنابراین حمله به زیرساختهای غیرنظامی که فایده تاکتیکی ندارند، ممنوع است. مشکل زمانی پیچیدهتر میشود که یک زیرساخت هم برای غیرنظامیان و هم برای نیروهای نظامی مفید است، مانند نیروگاهها. در این موارد، ارتش باید بررسی کند که مزیت نظامی در مقایسه با آسیب احتمالی به غیرنظامیان چقدر "متناسب" است و از اقدام "غیرمنطقی یا افراطی" پرهیز کند.
کارشناسان حقوقی معتقدند حملات آمریکا به زیرساختهای عمدتا غیرنظامی، آنطور که ترامپ تهدید کرده، احتمالا ناقض قوانین بینالمللی است. "تام داننبام" استاد دانشکده حقوق دانشگاه استنفورد گفت که اشاره ترامپ به " عصر حجر" نشان میدهد که ارتش اهدافی را "صرفا به دلیل نقشی که در دوام یک جامعه مدرن در ایران دارند، هدف میگیرد، نه به دلیل ارتباط با اقدام نظامی".
توجیه ترامپ با ادعاهایی درباره امور داخلی ایران حملات آمریکا به زیرساختهای غیرنظامی را از جنایت جنگی بودن مصون نمیدارد، حتی اگر خود ایران مرتکب جنایت جنگی شده باشد. "گابور رونا" مدیر پروژه حقوق و درگیریهای مسلحانه در دانشکده حقوق کاردوزو، به انپیآر گفت: یکی از مسائل قطعی در حقوق بینالملل این است که نقض قوانین توسط یک طرف، نقض قوانین توسط طرف دیگر را توجیه نمیکند.
آیا تهدیدهای ترامپ جنایت جنگی است؟
در ادامه این مطلب با اشاره به لفاظیهای سخیف ترامپ برای ارعاب غیرنظامیان در شرایط جنگی مطرح شده است: «کارشناسان حقوقی اشاره کردهاند که صرف تهدید ترامپ به حمله به زیرساختهای ایران میتواند جنایت جنگی محسوب شود، چراکه قوانین بینالمللی "تهدید به خشونت" با هدف "ترساندن غیرنظامیان" را ممنوع کرده است. علاوه بر ترامپ "پیت هگست" وزیر دفاع آمریکا نیز به دلیل طرفداری از استفاده از زور در ایران انتقادها نسبت به خود را برانگیخته است.
کارشناسان به ویژه از گفتن عبارت «بیامان، بدون رحم برای دشمنان» توسط هگست انتقاد کردهاند، چراکه دستور «بیامانی» به معنای حمله به سربازان دشمن حتی در زمانی است که مجروح یا تسلیم شدهاند که قوانین بینالمللی آن را "صراحتا ممنوع" اعلام کرده است.»
آیا ترامپ با عواقب جنایت جنگی مواجه میشود؟
نشریه فوربز در بخش پایانی این گزارش درباره احتمال محاکمه ترامپ و مقامات دولت او به دلیل ارتکاب جنایات جنگی نوشت: «مرجع اصلی پیگرد جنایتهای جنگی دیوان کیفری بینالمللی است اما ترامپ و دیگر مقامات آمریکایی به دلیل اقدامات در ایران در آنجا محاکمه نخواهند شد، چراکه آمریکا و ایران عضو دیوان نیستند.
با این حال، راههای دیگری برای پاسخگویی حقوقی وجود دارد، از جمله دادگاههای ویژه یا محاکمه در داخل آمریکا. اما کارشناسان به خبرگزاری فرانسه گفتند انتظار نمیرود در کوتاهمدت پیگردی انجام شود، چراکه وزارت دادگستری ترامپ، او را محاکمه نمیکند و کشور دیگری نیز تمایلی به طرح اتهامات بینالمللی نشان نداده است. با این حال، جنایتهای جنگی محدودیت زمانی ندارند، بنابراین ممکن است عواقبی در آینده در انتظار آنها باشد.»
انتهای پیام
