محمدعلی مروتی شریف آباد و نسرین بیضائی از دانشگاه علوم پزشکی یزد طی مطالعهای به بررسی حوادث خانگی در کودکان کمتر از پنج سال و تعیین کنندههای پیشگیری از آن در مادران آنها براساس مدل اعتقاد بهداشتی در شهر یزد پرداختند.
این مطالعه روی ۲۰۰ مادر در یزد انجام و مشخص شد که ۷۷ درصد کودکان زیر ۵ سال حداقل یک بار دچار حادثه خانگی شدهاند که در این میان سوختگی با فراوانی ۵۸ درصد، بریدگی به میزان ۴۰ درصد و سقوط با فراوانی ۳۳ درصد شایعترین حوادث بوده است.
حوادث خانگی مذکور که از علل اصلی آسیب به کودکان زیر ۵ سال هستند نه تنها باعث درد و رنج کودکان میشوند بلکه هزینههای درمانی سنگینی به خانوادهها تحمیل میکند.
این بررسی که نتایج ان اخیراً منتشر شده، نشان میدهد؛ مادرانی که خودباوری(خودکارآمدی) بالاتری داشتند، بهتر از کودکان خود محافظت کردهاند و گاهی بیشتر مادران و کاهش موانع محیطی مانند نصب حفاظ پنجره، خطر حوادث را کاهش داده است.
بررسی عوامل موثر بر حوادث خانگی کودکان کمتر از ۵ سال بیانگر این بود که باورهای بهداشتی مادران مانند سطح آگاهی، منافع و موانع پیشگیری از حوادث، بیشتر از عواملی همچون عوامل محیطی خانه و عوامل جمعیت شناختی خانوار مثل تحصیلات والدین، وضعیت مسکن و غیره، نقش تعیین کنندهای در پیشگیری از این حوادث دارند.
البته این مطالعه همچنین نشان میدهد که پیشگیری از حوادث خانگی نیازمند رویکردی چندسطحی است و این رویکردها میتواند شامل توانمندسازی مادران از طریق تقویت خودکارآمدی(مثلاً برگزاری کارگاه های عملی مدیریت خطر)، کاهش موانع ساختاری مانند توزیع رایگان قفل کابینت توسط نهادهای بهداشتی و آموزشهای هدفمند مبتنی بر الگوی بومی حوادث باشند.
چنین اقداماتی نه تنها هزینههای درمانی را کاهش میدهند بلکه گامی اساسی جهت تضمین سلامت و امنیت کودکان در خانههاست و علاوه بر این همکاری بین بخشی و استانداردسازی تجهیزات خانگی نیز میتواند اثربخشی این مداخلات را تضمین کند.
پژوهشگران در پایان نیز با تاکید بر این که پیشگیری از این حوادث با آموزش و آگاهی والدین به ویژه مادران، امکانپذیر است، پیشنهاد افزایش نظارت بر کودکان و ایمنسازی خانه برای خانوادهها، برگزاری کارگاههای عملی برای تقویت خودباوری مادران توسط مراکز بهداشت و توزیع رایگان تجهیزات ایمنی و برنامهریزی آموزشی مبتنی بر نیازهای محلی از سوی مسئولان را ارائه کردهاند.
انتهای پیام
