طبق مصوبه ۱۴۰۱ توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی، اول اردیبهشت سالروز تولد شهید ابراهیم هادی در تقویم رسمی کشور بهعنوان روز «شهدای ورزشکار» نامگذاری شده است. ورزش ایران بیشتر از پنج هزار شهید در دوران دفاع مقدس و ۷۳۵ ورزشکار را نیز بهعنوان شهدای مدافع حرم و ۱۰۴ شهید در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه تقدیم میهن شدند و در جنگ تحمیلی ۴۰ روزه نیز شهدای ورزشکار پرشماری برای دفاع از حریم ایران به فیض شهادت نائل شدند که هنوز آمارشان بهطور رسمی اعلام نشده است.
ورزشکاران همواره امانتی را که شهدای پیشین خود به دستشان سپردهاند حفظ کردهاند. غیرت، عزت و اقتدار این خاک و پرچم پرافتخار جمهوری اسلامی را پاس داشتهاند و با ایمان و اراده، قلب دشمن را نشانه گرفتهاند و در زمان جنگ، میدان ورزش، عرصه تقوا، معرفت و دشمنشناسی است. آشنایی و بهرهگیری هرچه بیشتر نسلهای جدید انقلاب از دلاورمردان و الگوگیری از شهدا در زندگی در ریشه آریایی جوانهای همیشگی دارد.
شهدای ورزشکار، پرچمداران پیوند «دیانت و تمدن» هستند و ایثار آنها در بزنگاههای تاریخی، از دفاع مقدس تا مقاومت ملی چهلروزه را تبلورِ شکوهِ وفاداری به وطن ادامه دارد. فرهنگ سترگ این مرزوبوم، قرنهاست که میان دو بازوی پرتوان «تمدن اصیل ایرانی» و «آموزههای متعالی دینی» قد کشیده است؛ آیینی که در آن، قامت خم کردن در پیشگاه خالق و ایستادگی در برابر ظالم، غایتِ پهلوانی است.
در مکتبمان، ورزش نهصرفاً تلاشی برای فتح سکوها، که مسیری برای صیقل دادن روح و رسیدن به مرتبه سخاوت بوده است. شهدا، آن بزرگسخاوتمندانِ تاریخ بشری نام برده میشوند که با ایثارِ «جان» بهعنوان گرانبهاترین دارایی انسان، نهمدال طلای مسابقات جهانی، بلکه مدال ابدیت و پهلوانی را بر سینه انداختند و ستارههای درخشان ورزش ایران، پهلوانان حقیقی هستند که در بزنگاههای سرنوشتساز، پیراهن شهادت را بهجای پیراهن ورزشی برتن کردند.
ورزشکاران ایران از روزهای حماسهساز «دفاع مقدس هشتساله» که میادین ورزشی به سنگرهای غیرت بدل شد، تا حماسه غرورآفرین «جنگ ۱۲ روزه» و ایستادگیِ پولادین در «مقاومت ملی چهلروزه» ثابت کردند که رسمِ پهلوانی، حضور در خط مقدمِ نیازِ وطن، در صیانت از «حریم وطن»، در حفاظت از «حرم آلالله» و در ایستادگی مقابل هر تجاوز است و این قهرمانان هستند که با خون خود، مرزهای شرف را ترسیم میکنند.
شهدای ورزشکار، پرچمداران پیوند «دیانت و تمدن» هستند و ایثار آنها در بزنگاههای تاریخی، از دفاع مقدس تا مقاومت ملی ۴۰ روزه، نمایانگر وفاداری به وطن است. در بازوان توانمند ورزشکاران ایرانی، «تمدن اصیل ایرانی» و «آموزههای متعالی دینی» قد کشیده و جوانه زده است.
نقش ورزش در جامعه در قالب مقاومت
سیدمحمدمهدی رحمتی، جامعهشناس ورزشی درباره نقش ورزشکاران در جوامع بهبهانه گرامیداشت روز شهدای ورزشکار به ایسنا میگوید: مناسبت ورزش با جنگ از دوران اولیه تاریخ همیشه وجود داشته است. آنزمان ورزش به مفهوم امروزی در قالب رقابتهای سازمانیافته رسمی نبود، اما در چارچوب پایه و اساس نفس ورزش وجود داشت. بهدنبال نوع جوامعی که در گذشته بود، جوامع در میان الزامات و جنگهای متوالی، حضور یک نیروی دفاعی یا هجومی آماده را موردنیاز میدانستند. بههمین علت فعالیتهای فیزیکی، بدنی و جسمانی که امروز بهعنوان ورزش از آن یاد میشود، در حفظ آمادگی افراد در یک قلمرو برای صیانت از سرزمینشان اهمیت داشت.
وی با اشاره به تاثیر دیرینه ورزش در بین مردم و ارتباط آن با جنگ و آمادگی برای حضور در میادین میافزاید: نقش فعالیتهای فیزیکی ازجمله در جامعه خودمان پررنگ بوده و چه در دورانی که رزمآوران به فعالیتهای مختلف بدنی وادار میشدند تا آمادگیشان حفظ شود و حتی در مواقعی که کشورمان در زمان مغولها، در معرض هجوم بیگانگان قرار گرفت، تا مدتها بهعلت اینکه جامعه مغلوب بودیم، حق حمل سلاح را از شهروندانمان سلب کرده بودند. بههمین جهت در چنین شرایطی، نقش ورزش در قالب مقاومت ظاهر میشود.
شباهت خاص ورزش زورخانهای به رزمآوری
این جامعهشناس ورزشی با تاکید بر شباهت ورزش زورخانهای به اقدامات و حرکات جنگی بیان میکند: تمام حرکات ورزش باستانی و زورخانهای بهنوعی الگوبرداری از فعالیتهای رزمی است. شنا تمرین سینهخیز، میلزدن بهمعنای شمشیربازی و کباده حکم تیروکمان، سنگ نماد سپر، چرخیدن نمادی از فعالیتهای در میدان جنگ و خیلی حرکات مختلف در ورزش زورخانهای است. بدین ترتیب ایرانیها تلاش کردهاند همواره از طریق ورزش، نقشی که در جنگ داشتهاند را در دوران قدیمیتر حفظ کنند.
ورزش، میدانی برای جایگزینی صلح با جنگ
رحمتی با اشاره به تغییر برخی رویکردها در عصر معاصر یادآور میشود: در دوران جدید اوضاع متفاوت شد و مناسبت ورزش با جنگ که یک مناسبت همبسته بود، بهویژه در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیستویکم در معرض تغییر قرار گرفت. ورزش دیگر در کنار جنگ نبود و در کنار صلح ایستاد و سازمانهای مختلف بینالمللی تلاش کردند با ترویج فرهنگ صلح در قالب فعالیتهای ورزشی، کارکرد جدیدی در این دوران برای ورزش تعریف کنند. حتی در اوایل سال ۲۰۰۰ کمیته بینالمللی المپیک قانونی را بهعنوان الزام اخلاقی مصوب کرد که در هر نقطه از جهان که جنگ برقرار است، در هنگام برگزاری رویدادهای بزرگ بینالمللی مانند جامجهانی یا المپیک، نبرد میان کشورها متوقف شود و اجازه دهند که در آن زمان، جنگ برقرار نباشد.
ورزشکاران، ویترین فرهنگی و اجتماعی جامعه
وی در رابطه با الگوبرداری جوانان از ورزشکاران و تاثیر آنها در شکلگیری اقشار و جامعه میگوید: در کشورمان نیز در دوران جدید، ورزش و بهویژه چهرههای بزرگ ورزشیمان که حکم الگوهای نقش را در جامعه ایفا میکنند و جامعه همیشه نیمنگاهی به آنها فارغاز قهرمانی و افتخارات ورزشی، از حیث اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی دارند. پژوهشهای مختلف نشان دادهاند که بهویژه در بین نوجوانان و جوانان در جهان، چهرههای مطرح ورزشی الگوی آنان هستند و کنش، رفتار، منش، اخلاق، پوشش و سبک زندگیشان روی فرهنگ یک جامعه تاثیر میگذارد.
دکترای جامعهشناسی ورزشی، ورزشکارانی که برای دفاع از ماممیهن گام برمیدارند را پهلوانِ واقعی دانسته و تاکید میکند: در شرایطی که جنگ بر کشور حاکم میشود، کسانیکه برای وطنشان ازخودگذشتی، ایثار و فداکاری و در راه حفظ کیان سرزمینشان تلاش میکنند؛ مورد توجه جامعه هستند و در ورزشکاران این خصوصیت مضاعف میشود. چرا که ورزشکاران جزو ویترین فرهنگی و اجتماعی جامعه بهشمار میروند و فقط بهخاطر افتخارآفرینی ورزشیشان تحسین نمیشوند.
محبوبیت و پهلوانی به زور بارو نیست
رحمتی اخلاق و مرام ورزشکاران را فاکتور مهمتری برای محبوبیت آنها در بین مردم قلمداد کرده و خاطرنشان میکند: مرحوم غلامرضا تختی صرفا بهعلت زور بازو و مدالهای طلایی که بهدست میآورد به یک چهره محبوب و ماندگار در تاریخ فرهنگ سرزمینمان بدل نشد؛ بلکه بهواسطه خصوصیات اخلاقی و فرهنگ پهلوانی بهعنوان یک پهلوانِ قهرمان، پرطرفدار و دوستداشتنی شناخته شد.
این جامعهشناس ورزشی در ستایش شهدای ورزشکار میگوید: زمانیکه یک کشور در معرض خطر و هجوم دشمن قرار میگیرد، در کنشی از سوی ورزشکاران، درست مانند فعالیتهای دوران ورزشیشان بیشتر مورد توجه قرار میگیرند. درست است که جامعه در شرایط دشوار به همه قهرمانانش اهمیت میدهد، اما برای ورزشکاران ارزش بیشتری قائل میشوند. نفس ورزش نیز نهفقط از طریق جانبازی و شهادت، بلکه میتواند به شکلهای دیگری ارزشمند باشد.
نقش مهم ورزشکاران برای رساندن پیام وطن به جهان
رحمتی با یادآوری نقش مهم اقدامات فرهنگی توسط ورزشکاران در تورنمنتهای بینالمللی ادامه میدهد: تجربه نشان داده که در چنین شرایطی، افتخارات ورزشی نیز از اهمیت و ارزش بیشتری برخوردار میشوند. طی جنگ هشتساله دفاع مقدس، در بسیاری از موارد میدان ورزش، بیشتر از کانالهای دیگر پیامرسان فرهنگ باشد. در زمان فعلی نیز در تورنمنتها و مجامع بینالمللی، حرکاتی که ملیپوشان بهعنوان نماینده ایران انجام میدهند، بسیار نتیجهبخش و پرسروصداست.
وی اضافه میکند: بهعنوان نمونه بازیکنان تیم ملی فوتبال در دیدارهای دوستانه اخیرشان با کولهپشتیهایی که برای یادوخاطره شهدای دانشآموز مدرسه شجرهطیبه میناب به نمایش گذاشتند، پیامرسان فرهنگی و اجتماعی جامعهمان به جهانیان بود و با جلبکردن توجه آنها، پیام مدنظرمان را ابلاغ میکند. اگر در میدان جامجهانی حضور پرقدرت داشته باشیم و لزوما روی فعالیتهای ورزشی تکیه نکنیم، میتوانیم از لحاظ فرهنگی اقدامات مختلفی انجام دهیم و از طریق ورزشکاران پیام مدنظرمان را به جهانیان منتقل کنیم.
ارزش والای شهدای ورزشکار بهخاطر حضورشان در ۲ جبهه
دکتر جامعهشناس درباره تفاوت ارزشگذاری شهدای ورزشکار با سایر شهدا بیان میکند: شهدای ورزشکار جایگاه والایی دارند؛ در بین مدافعان وطن نمیتوان درجهبندی کرد، اما ورزشکاران فارغاز بحث دفاع، در عرصههای دیگر نیز برای اعتلای کشورشان تلاش کردهاند و زمانیکه در هنگام جنگ وارد عرصه دفاع میشوند، این ارزش در مقایسه با افراد عادی با شناخت و پیشینه قبلی، ارزش بالاتری در جامعه دارد. بهویژه اگر یک ورزشکار هنوز در عرصه قهرمانی حضور دارد بازهم ایثار نامیده میشود؛ چرا که علاوهبر گذشتن از افتخارات و قهرمانیهای خود، با فدا کردن جان خود، نقش مثبت و موثری در دفاع از امنیت و خاک کشورش ایفا میکند. شهدا را نمیتوان ارزشگذاری کرد، اما از آنجا که جامعه برای ورزشکاران ارزش اجتماعی بیشتری قائل است، حرکات ایثارگونهشان پراهمیتتر میشود.
رحمتی در پاسخ به این پرسش که در سایر کشورهای دنیا نیز ورزشکارانی وجود داشتهاند که به شهادت رسیده باشند؟ میگوید: مطالعات خاص و دقیقی برای رشادت ورزشکاران ایرانی با چهرههای مطرح در سایر کشورهای جهان و اینکه آیا در سایر نقاط جهان نیز ورزشکاران برای دفاع از وطنشان به شهادت رسیدند، انجام نشده است. با این وجود در مجموع در مواقع حساس به دفاع از کشورشان پرداختهاند، طبیعتا از آنجا که از مشهوریت و محبوبیت بیشتری برخوردار هستند، جامعه توجه چندبرابری به آنها میکند و این توجه بیشتر خودبهخود ارزش بیشتری را نیز بهدنبال دارد. در جنگهایی که در چنددهه اخیر در سراسر دنیا صورت گرفته، پیوستن ورزشکار به صف دفاع از وطن بهشدت مورد استقبال بوده است.
تاثیر مستقیم تصمیمات ورزشکاران روی جوانان
وی در پایان با تاکید بر تاثیر مستقیم ورزشکاران بر رفتار و منش جوانان خاطرنشان میکند: به استناد پژوهشهای صورتگرفته، حرکات و اقدامات ورزشکاران و چهرههای مشهور در جامعه بهویژه بین نوجوانان و جوانان تاثیرگذاری بالایی دارد. در این سن از نظر جامعهشناختی، پذیرش سریع الگوها اتفاق میافتد و سرعت یادگیری اجتماعی، آموزش رفتار و کنش نسبت به سایر سنین بیشتر تاثیر میپذیرد و در حال شکلگیری است. قاعدتا در این دوران کسانیکه در میادین مختلف اجتماعی فعالیت میکنند، مورد توجه قرار میگیرند و از آنجا که چهرههای ورزشی از مهمترین گروهها برای نقشآفرینی هستند، انتظار میرود تاثیر بیشتری نسبت به سایر گروهها روی جوانان داشته و معنادار باشد.
ورزشکاران؛ سردمداران ایثار و ازخودگذشتگی
شهرام اللهآبادی، رئیس هیئت تکواندو استان اصفهان نیز درباره نقش موثر و حضور ویژه تکواندوکاران در عرصه دفاع از میهن و به شهادت رسیدن آنها به ایسنا میگوید: ورزش تکواندو مخصوصا در اقصینقاط اصفهان، در عرصه شهادت در دفاع از حریم امنیت چه در وسط میدان مانند عملیات هلیبرن آمریکاییها و چه پشت لانچرها سردمدار و پیشرو بوده است. ایثار و ازخودگذشتگی شهدای گرانقدرمان ثابت کرد که ورزشکاران در هر عرصه و دورهای عملدار ایران و این خاک هستند. همه آنها در محل خدمتشان مورد هدف ناجوانمردانه دشمن قرار گرفتند، اما میدان را خالی نکردند و مظلومانه به شهادت رسیدند.
وی با تمجید از شهدای تکواندوکار که تعداد پرشماری هم داشتند، میافزاید: شهدای ورزشکاری که رشته تکواندو در اصفهان به این مرزوبوم تقدیم کرد، از نخبگان ورزش و شغل و حرفهشان بودند و فعالیت زیادی در رشته تکواندو انجام میدادند. تلاش میکنیم که در کنار زنده نگهداشتن یاد و خاطره شهدای ورزشکار، برای خانواده و بازماندگان این شهدا مزاحمت ایجاد نکنیم. با این وجود با سفر به شهرستانهای اصفهان، از خانواده شهدا بازدید میکنیم.
دوری شهدای ورزشکار از خودنمایی
رئیس هیئت تکواندو استان اصفهان در رابطه با ویژگیهای شهدای ورزشکار که آنها را از سایرین متمایز کرده، بیان میکند: یکی از خصلت شهدای ورزشکار گشادهرویی و اخلاقمداری آنان بود. یکبار هم ندیدیم که باوجود حضور موثر در حرفهشان، بخواهند خودی نشان دهند و بهدنبال خودنمایی باشند. اکثرشان نیز کمربند مشکی و دانهای تکواندو را در اختیار داشتند و چهره خندانشان در میان خستگی، در اذهان همهمان تا همیشه خواهد ماند.
اللهآبادی با اشاره به تلاش ورزشکاران برای اثرگذاری بهعنوان شخصیت مهم در جوامع بینالمللی میگوید: در مسابقات تکواندو قهرمانی نوجوانان جهان که اخیرا برگزار شد، پساز کسب عنوان نایبقهرمانی در این رقابتها، ملیپوشان با حضور روی سکو و احترام نظامی به پرچم ایران، در میدان جهانی تاثیرگذاریشان را اثبات کرده و به هموطنان خود نشان دادند.
توجه ویژه ورزشکاران به اقدامات فرهنگی در رویدادهای بینالمللی
وی اضافه میکند: تیم ملی پومسه کشورمان که بخش اعظمی از آن را نمایندگان تکواندوی اصفهان تشکیل میدهند، قرار است بهزودی عازم مسابقات قهرمانی جهان شوند و قطعا رساندن پیام مردم ایران به جامعه جهانی از طریق ورزش، مورد توجه ورزشکاران و ملیپوشان پومسه ایران خواهد بود.
رئیس هیئت تکواندو استان اصفهان در پایان از برنامه پیشرویی که هیئت تکواندو برای برپایی تورنمنت داخلی میگوید و توضیح میدهد: چنانچه آرامش و آتشبس برقرار باشد، هفته آینده در اصفهان بهمدت دو روز، مسابقات مردان و زنان تکواندو را تحتعنوان یادواره شهدای دانشآموز مدرسه شجرهطیبه میناب برگزار خواهیم کرد.
گلزنی شهدای ورزشکار در خطمقدم
به گزارش ایسنا، شهدای ورزشکار به ما میآموزند که پهلوان حقیقی کسیست که در میدانِ انتخاب، با نیت حق و خالصانه، هموطنان و مردم میهن را بر «خویشتن» مقدم میدارد و روز شهدای ورزشکار، صرفا یادآوری دلاورمردیها و رشادتهای قهرمانان و نامآورانی است که افتخار دفاع از کیان مملکت را به استمرار مدالآوری در رویدادهای رقابتی ترجیح دادند و با تقدیم جان خود به کشورشان در بزنگاههای سرنوشتساز، به مقام بزرگ و پراهمیت پهلوانی نائل آمدند. جامعه ورزش همواره حضور موثری در تاریخ و موجودیت خاک ایران داشته و شهدا همواره در خط مقدم ایثار بودهاند و نقشآفرینی موثری از خود بر جایی گذاشتهاند.
ضمن اینکه سایر ورزشکارانی که در میادین مختلف ورزشی در عرصههای مهم بینالمللی افتخارآفرینی داشتهاند، مدیون از جان گذشتگان شهدای ورزشکار هستند و روز شهدای ورزشکار نیز نمادی از همراهی این قشر عظیم برای دفاع مشروع و مقدس از ایران بوده است. ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه یک رسالت مهم و تضمینکننده پیشرفت و سربلندی کشور است و شهدای ورزشکار با فدای جانشان، چنین درس بزرگی به جوانان میدهند. بهترین پایانبندی برای تعریف اهمیت شهادت ورزشکاران نیز این جمله معروف خواهد بود: "بهیاد قهرمانانی که مدالشان، پلاکشان شد".
انتهای پیام
