به گزارش ایسنا، روزنامه همشهری نوشت:
براساس آمار وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی ۱۴۰ بنای تاریخی در سراسر کشور در جنگ تحمیلی سوم دچار آسیب و برخی آثار تاریخی نیز بهطور کامل تخریب شدند و دیگر امکان مرمت آنها وجود ندارد. یکی از این مکانها «کنیسه رفیعنیا» در خیابان بزرگمهر تهران است که بامداد ۱۸فروردین ۱۴۰۵مورد حمله قرار گرفت. این حادثه تلفات جانی نداشت، اما کنیسه در جریان حمله بهطور کامل از بین رفت. کنیسه رفیعنیا از کنیسههای فعال تهران بود که علاوه بر برگزاری مراسم مذهبی، محل تجمع و فعالیتهای اجتماعی جامعه یهودیان نیز محسوب میشد. به همین بهانه میزبان امید مسیح، عضو هیأت امنای کنیسه رفیعنیا بود. او درباره تاریخچه، وضعیت تخریب و روند نوسازی این مرکز مذهبی یهودیان در تهران صحبت کرده|یم.
ارزش تاریخی ساختمان کنیسه
کنیسه در زبان عبری بهمعنای خانه گردهمایی است و معمولا برای برگزاری دعاهای جماعت، آموزش تورات و دیگر مراسم مذهبی و اجتماعی یهودیان استفاده میشود. عضو هیأت امنای کنیسه رفیعنیا با بیان اینکه این کنیسه در سال ۱۳۳۸ از سوی مرحوم عبدالرحمان رفیعنیا تاسیس شد، گفت: «مرحوم رفیعنیا از کلیمیان مشهدی مقیم تهران بود و با توجه به امکاناتی که داشت، این مکان مذهبی را ساخت. این کنیسه بهطور مستمر میزبان نمازگزاران یهودی بهویژه مشهدیها و همچنین کلیمیان دیگر شهرها ازجمله کرمانیها بود.» امید مسیح در ادامه به شیوه معماری کنیسه پرداخت و با بیان اینکه این بنا از نظر معماری، سازهای سنتی و متعلق به دوره پهلوی اول بود که با خشت، آجر و چوب ساخته شده و فاقد سازه فلزی بود، افزود: «سقف بنا مانند معماری دوره پهلوی اول شیروانی بود. ساختمان ۲ طبقه داشت؛ طبقه اول شامل آشپزخانه، سرایداری و فضاهای خدماتی و طبقه دوم یک سالن یکپارچه برای برگزاری مراسم مذهبی. در معماری کنیسه، بخش محراب یا محل نگهداری طومارهای تورات اهمیت ویژهای دارد که در این بنا نیز وجود داشت.»
ساختمانی که ثبت ملی نبود
امید مسیح از سال ۱۳۹۰عضو ثابت هیأت امنای کنیسه رفیعنیاست. او با بیان اینکه کنیسه در سال ۱۳۹۵بازسازی شد، گفت: «کنیسه در گذر سالها دچار فرسودگی شده بود و بازسازی اساسی آن شامل تاسیسات، نمای ساختمان و برخی نمادهای داخل کنیسه سال ۱۳۹۵انجام شد.» با وجود قدمت ۶۷ساله ساختمان کنیسه و معماری آن که متعلق به معماری دوره پهلوی است، این ساختمان ثبت ملی نشده بود. عضو هیأت امنای کنیسه رفیعنیا علت این موضوع را اینطور توضیح داد: «با اینکه بناهایی با قدمت مشابه در فهرست آثار ملی ثبت شدهاند، این کنیسه بهدلیل برخی مسائل مالکیتی ثبت نشد، البته این موضوع از ارزش تاریخی آن کم نمیکند.»
نجات طومارهای تورات مقدس
در جریان حمله به کنیسه رفیعنیا، ساختمان کنیسه بهطور کامل تخریب شد و امیدی به بازسازی آن وجود ندارد. امید مسیح درباره میزان خسارت واردشده به کنیسه گفت: «در این حمله، ساختمان کنیسه بهطور کامل تخریب شده و چیزی جز آوار باقی نمانده است. امکان مرمت وجود ندارد و باید به فکر نوسازی بود.» نخستین چیزی که از زیر آوار نجات یافت، طومارهای تورات مقدس بود. او گفت: «مهمترین دغدغه ما ابتدا نجات طومارهای تورات بود که خوشبختانه بخشی از آنها سالم از زیر آوار خارج شد.»
همپیمانی ادیان در ایران ادامه دارد
قدمت و ارزش تاریخی کنیسه رفیعنیا سبب شده بود تا برخی تورهای تهرانگردی به بازدید از آن اختصاص پیدا کند. مسیح درباره بازخورد بازدید از این کنیسه گفت: «بارها از گردشگران میشنیدیم که میگفتند در این مرکز مذهبی حس خوب یا بهعبارتی انرژی خوبی میگیرند. این بازخورد خیلی برای ما ارزش داشت. حالا از ساختمان کنیسه جز آوار باقی نمانده و فقط توانستیم کتابهای مقدس را از زیر آوار نجات بدهیم. با مساعدت نهادها دوباره این کنیسه سرپا خواهد شد.» در روزهای بعد از تخریب کنیسه، مسئولان و افراد زیادی از ویرانی آن بازدید کردند. امید مسیح با بیان اینکه بعد از حمله همدلی و همراهی زیادی وجود داشت، گفت: «این حادثه نشان داد که جنگ میان ادیان و اقوام تفاوتی قائل نمیشود و همه مردم را تحتتأثیر قرار میدهد. در جریان حمله ۱۸فروردین، خانه بسیاری از ساکنان اطراف کنیسه نیز دچار خسارت شد و اهالی نیازمند حمایت هستند. تخریب این کنیسه فقط از بین رفتن یک بنای مذهبی نیست، بلکه ضربه به بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی کشور محسوب میشود. در کشوری که پیروان ادیان مختلف سالها در کنار یکدیگر زندگی کردهاند، چنین رویدادهایی یادآور ضرورت حفظ همدلی و همزیستی است. در ایران سالهاست مردم با وجود ادیان مختلف در کنار هم زندگی میکنند و همپیمان هستند و این همپیمانی ادامه دارد.»
انتهای پیام
