معاون هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس در این مراسم با تبیین پیوند عمیق معماری شیراز با سنت پیامبر(ص) تأکید کرد که نهضت کنونی شهرداری در احیای مساجد، در واقع زنده کردن «قلب تپنده» محلات کهن و بازآفرینی اصالت شیرازی است.
مهدی پارسایی با اشاره به ویژگیهای منحصربهفرد معماری مساجد شیراز اظهار کرد: بسیاری میپرسند، چرا مساجد تاریخی شیراز گنبد ندارند؟ پاسخ در اصالت تاریخی این شهر است. اولین معماران شیراز، الگوی خود را مستقیماً از مسجدالنبی گرفتند؛ مسجدی شبستانی و بدون گنبد که پیامبر(ص) بنا کردند. این سنت معماری تا قرنها در شیراز حفظ شد و امروز مرمت این شبستانها، در واقع احیای همان سنت نبوی است.
وی به ماجرای تاریخی «مسجد گنج» و بازسازی آن در دوران زندیه اشاره کرد و افزود: تاریخ تکرار میشود؛ همانطور که قرنها پیش فرهاد میرزا با آواربرداری، پیهای گمشده مسجد را یافت و آن را احیا کرد، امروز نیز مدیریت شهری شیراز با همان نگاه میراثی، پیهای مدفون شده را از دل خاک بیرون کشیده و مسجدی که رو به نابودی بود را به چرخه حیات بازگردانده است.
لزوم تبدیل مساجد به مراکز اجتماعی
پارسایی با تأکید بر لزوم تبدیل مساجد به مراکز اجتماعی گفت: مرمت کالبدی (بنا) گام اول است، اما هدف نهایی ما احیا به معنای بازگشت کارکردهای اجتماعی است.
وی با تاکید بر این نکته که مساجد بافت تاریخی باید دوباره نقش خود را به عنوان کانون حل مسائل محله ایفا کنند، بیان کرد: نام مسجد جامع عتیق با طنین صدای شهید محراب، آیتالله دستغیب گره خورده است و این هویت معنوی، بزرگترین جاذبه برای گردشگران و زائران است.
معاون استاندار فارس با ذکر این نکته که امروز در دهه کرامت شاهد رونق دوباره این بناها هستیم که افتخاری برای فارس است، افزود: این پروژهها باید با نصب کتیبههای تاریخی ماندگار شوند تا آیندگان بدانند در این دوره از مدیریت شهری، چه مجاهدتی برای حفظ تاریخ شیراز انجام شده است.
برای احیای مسجد ۱۱۰۰ ساله عتیق، ۱۱ ماه جانانه جنگیدیم
شهردار شیراز هم در آیین بهرهبرداری از پروژههای بازآفرینی ۲۱ مسجد بافت تاریخی، این اقدام را گامی استراتژیک در راستای تحقق فرامین رهبر معظم انقلاب و توسعه گردشگری مذهبی دانست.
محمدحسن اسدی تأکید کرد: مرمت مساجد ۱۱۰۰ ساله، تنها یک اقدام عمرانی نیست، بلکه «سنگربانی» از اصالت تاریخی و معنوی سومین حرم اهلبیت (ع) است.
وی همچنین با اشاره به سختیهای کار در بافت تاریخی اظهار کرد: مرمت بنایی با قدمت مسجد جامع عتیق، مانند مراقبت از پیرمردی است که نیاز به نگاه دائمی و تخصصی دارد. همکاران من در شهرداری، بهویژه در منطقه تاریخی، ۱۱ ماه تمام با روحیهای جهادی برای احیای این بناها جنگیدند تا امروز بتوانیم با افتخار بگوییم هویت شیراز را از گزند تخریب مصون داشتهایم.
شهردار شیراز با تمجید از همراهی شورای اسلامی شهر افزود: شورای ششم شهر شیراز برای مساجد سنگ تمام گذاشتند. انتخاب شهرداران مناطق تاریخی با این رویکرد بوده که مسجد را قلب تپنده محله بدانند.
اسدی تصریح کرد: برای نگه داشتن ایران عزیز، باید اعتقادات مذهبی و سنگر مساجد را حفظ کنیم و این وظیفهای است که در این دوره به بهترین شکل دنبال شده است.
به گفته شهردار شیراز، این پروژهها علاوه بر ارزش معنوی، زیرساختهای نابی برای گردشگری شیراز فراهم کرده است؛ چرا که گردشگر در این شهر، به دنبال اصالت و جلوههای نابی است که تنها در این مساجد تاریخی یافت میشود.
اسدی در پایان با ابراز اطمینان از تداوم این مسیر بیان کرد: این آغاز یک راه است؛ ما مدیریت شهر را بر محور مساجد پیش خواهیم برد تا این اماکن مقدس، همانطور که در طول تاریخ مرکز تجمعات و تصمیمات مهم بودهاند، دوباره به جایگاه اصلی خود در میان مردم بازگردند.
صرفهجویی صدها میلیارد تومانی با احیای مساجد تاریخی
رئیس کمیسیون عمران، حملونقل و ترافیک شورای اسلامی شهر شیراز نیز در این مراسم احیای مساجد بافت تاریخی را یک سرمایهگذاری هوشمندانه اقتصادی توزیع کرد و گفت: اگر دولت یا شهرداری قصد داشتند زمینهایی با این موقعیت را تملک و چنین بناهایی بسازند، باید صدها میلیارد تومان هزینه میکردند، لذا مرمت این آثار، صیانت از ثروت ملی و هویت ۱۱۰۰ ساله شیراز است.
رضا محمدیان با انتقاد از طرحهایی که صرفا بر روی کاغذ میمانند، اظهار کرد: در شورای ششم، ما به دنبال مرد میدان عملیات بودیم. امروز شاهدیم که پروژههای مرمتی از مرحله طراحی عبور کرده و به اجرا رسیدهاند. این مساجد که برخی از آنها قدمتی پیش از اسلام دارند و همواره نماد فرهنگ و اصالت بودهاند، سرمایههایی هستند که جایگزینی ندارند.
رئیس کمیسیون عمران، حملونقل و ترافیک شورای اسلامی شهر شیراز با تبیین رویکرد اقتصاد هویت، افزود: احیای یک مسجد تاریخی، بسیار ارزانتر و ارزشمندتر از ساخت یک بنای جدید است.
محمدیان اضافه کرد: شهرداری با این اقدام، بناهایی را برای نسلهای آینده ماندگار کرد که اگر تخریب میشدند، جبران آنها با هیچ بودجهای امکانپذیر نبود.
وی در ادامه به یک نکته کلیدی در معماری مدرن اشاره کرد و گفت: توصیه بنده به مدیران و مهندسان این است که حتی وقتی بنای جدیدی میسازیم، باید آن را با چنان اصالت و کیفیتی طراحی کنیم که ۱۰۰ سال دیگر، خود به یک اثر تاریخی تبدیل شود؛ نه اینکه صرفا یک ساختمان معمولی باشد.
رئیس کمیسیون عمران، حملونقل و ترافیک شورای اسلامی شهر شیراز تأکید کرد: معماری ما در مساجدی مانند عتیق و نو، باید الگوی ساختوسازهای جدید قرار گیرد.
وی ضمن قدردانی از تلاشهای جهادی شهردار بافت تاریخی و تیمهای فنی، بیان کرد: این نهضت مرمت که در تمام مناطق شیراز آغاز شده است، باید تداوم یابد. از هیئت امنا و خادمان مساجد نیز سپاسگزاریم که در کنار شهرداری، آستین همت را برای حفظ این سنگرهای میراثی بالا زدند.
محمدیان در پایان تاکید کرد: مدیریت شهری با نگاهی جامع، به دنبال آن است که شیراز را هم در حوزه زیرساختهای مدرن و هم در صیانت از گنجینههای تاریخی، به تراز جهانی برساند.
احیای مساجد تاریخی، بازگشت به هویت اصیل شیراز است
مسئول مسجد جامع عتیق شیراز نیز در این آیین، ضمن قدردانی از نهضت خدماترسانی در مدیریت شهری، خواستار تداوم نگاه میراثی و معنوی به قلب تاریخی شیراز شد.
حجتالاسلام والمسلمین سید محمد ابراهیم دستغیب با تأکید بر اینکه مسجد جامع عتیق شناسنامه ۱۱۰۰ ساله شیراز است، احیای این سنگرهای معنوی را راهبرد اصلی در جنگ فرهنگی و ضامن حفظ ایران دانست.
مسئول مسجد جامع عتیق شیراز با تشکر از مجاهدت ۱۱ ماهه تیمهای عمرانی در این پروژه افزود: مسجد جامع عتیق مانند پیرمردی ۱۱۰۰ ساله است که نیاز به مراقبت دائمی دارد. در این دوره از شورا و شهرداری، شاهد بودیم که برای مساجد سنگ تمام گذاشته شد؛ تا جایی که امروز در هر ۵۰۰ متری بافت تاریخی، یک کارگاه عمرانی برای حفظ میراث مذهبی فعال است.
وی همچنین به نقش اجتماعی مساجد در طول تاریخ اشاره کرد و گفت: در این مسجد کتیبهای از فرمان شاه صفوی درباره مالیات وجود دارد؛ این نشان میدهد که در گذشته، مهمترین فرامین دولتی را در مسجد نصب میکردند چون میدانستند محل اجتماع و اعتماد مردم است.
دستغیب تاکید کرد: امروز نیز ما باید مدیریت شهر را بر محور مساجد پیش ببریم، چرا که در جنگهای اخیر ثابت شد برای نگه داشتن ایران عزیز، جایگاه مذهب و مسجد بیبدیل است.
وی ابراز امیدواری کرد که با اتمام پروژههای نیمهتمام در حرم مطهر حضرت سیدعلاءالدین حسین (ع) و سایر مساجد، شیراز همچنان به عنوان سومین حرم اهلبیت (ع) در ایران اسلامی بدرخشد.
احیای هویت شیراز قدیم با اعتبار ۹۰۰ میلیارد ریالی
شهردار منطقه تاریخی فرهنگی شیراز نیز در این مراسم، از هزینهکرد ۹۰ میلیارد تومانی برای باز زندهسازی اماکن مذهبی خبر داد و افزود: این پروژه که بخشی از هفتاد و پنجمین مرحله جهش عمرانی شیراز است، با هدف حفظ میراث گذشتگان و تقویت نقش اجتماعی مساجد در دل محلات به سرانجام رسیده است.
حسامالدین اسدزاده با اشاره به تراکم بالای اماکن مذهبی در این منطقه اظهار کرد: بافت تاریخی شیراز با برخورداری از بیش از ۱۰۰ مسجد، حسینیه و مقبره، یکی از تاثیرگذارترین کانونهای تمدن اسلامی است. مساجد در این منطقه همواره فراتر از یک بنا، به عنوان کانونهای مردمی و حلال مشکلات اهالی محلات نقشآفرینی کردهاند.
وی همچنین با تشریح جزئیات پروژههای اخیر افزود: امروز با افتخار اعلام میکنیم که شبستان شمالی مسجد جامع عتیق که سالها به دلیل تخریبهای گذشته از مدار خدمت خارج شده بود، با همت شهرداری و شورای شهر مرمت و به روزهای باشکوه خود بازگشته است. همچنین عملیات احیا در شبستان شرقی و سایر بخشهای این بنای کهن در حال پیگیری است.
شهردار منطقه ۸ شیراز همچنین به تنوع پروژهها در سایر مساجد شاخص اشاره کرد و گفت: مساجدی همچون مسجد نو (شهدا)، مسجد آقا احمد، مسجد بغدادیها، مسجد پاکتنیمان و مسجد گنج که پیش از این مورد بیمهری قرار گرفته یا دچار تخریبهای جدی شده بودند، اکنون تحت عملیات مرمت، زیرسازی و مقاومفونی قرار گرفتهاند. در برخی از این مساجد مانند مسجد گنج، حین عملیات مرمت با کشف فونداسیونهای قدیمی، شبستانهای جدیدی با هماهنگی میراث فرهنگی به بنا اضافه شد.
اسدزاده با قدردانی از حمایتهای شهردار شیراز و اعضای شورای شهر تأکید کرد: امروز شیراز به یک کارگاه بزرگ عمرانی تبدیل شده است. در هر نقطهای از بافت تاریخی که بایستید، در شعاع کمتر از ۵۰۰ متری یک پروژه فعال عمرانی یا مرمتی را مشاهده میکنید که همگی در راستای حفظ میراث ماندگار این شهر است.
وی با اشاره به اهمیت حفظ بافت سنتی شهر تصریح کرد: احیای ۲۱ مسجد در این منطقه، تنها یک پروژه عمرانی ساده نیست، بلکه بازگرداندن حیات به رگهای فرهنگی و اجتماعی شیراز قدیم است.
اسدزاده اظهار کرد: مساجد تاریخی قطبنمای هویت ما هستند و احیای آنها زمینهساز بازگشت دوباره ساکنان و رونق گردشگری در این محدوده خواهد بود. این پروژهها شامل مرمت کالبدی، بهسازی محیطی و رفع خطر از بناهایی بوده که دههها با بیمهری روبرو بودند.
شهردار منطقه ۸ شیراز تأکید کرد: در مرحله ۷۵ جهش عمرانی، تمرکز ویژهای بر پیوند میان زیرساختهای شهری و اماکن مذهبی صورت گرفته تا توازن میان مدرنیته و سنت در شیراز حفظ شود.
اسدزاده با بیان اینکه مسجد جامع عتیق به عنوان کهنترین سنگر عبادی شهر، محور این طرحهای احیا قرار دارد، افزود: بهسازی معابر منتهی به این ۲۱ مسجد و تأمین روشنایی و مبلمان شهری متناسب با الگوی معماری ایرانی-اسلامی، از دیگر اقداماتی است که همزمان با این افتتاحها به سرانجام رسیده است.
انتهای پیام
