به گزارش ایسنا، دکتر احسان راستگفتار، از محققان پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی امروز در نشست علمی روز ملی خلیج فارس در سخنرانی با عنوان «ارزیابی خطر سونامی در خلیج فارس»، اظهار کرد: مطالعات انجام شده درباره سونامی در خلیج فارس نسبتاً اندک است که علت اصلی آن را میتوان کمبود یا نبود رخدادهای تاریخی سونامی در این پهنه آبی دانست. در کنار این موضوع، دو عامل دیگر نیز در کاهش مطالعات نقش داشتهاند. نخست، این برداشت نسبتاً رایج که منبع جدی سونامی در داخل خلیج فارس وجود ندارد و دوم، این فرضیه که به دلیل عمق کم خلیج فارس، امواج سونامی نمیتوانند در این منطقه شدت و ارتفاع قابلتوجهی پیدا کنند.
راستگفتار ادامه داد: برای بررسی این فرضیه باید اثر عمق کم آب بر رفتار امواج سونامی را تحلیل کنیم. بهطور کلی، امواج سونامی در آبهای عمیق ارتفاع کمی دارند، اما با نزدیک شدن به ساحل و کاهش عمق آب، ارتفاع آنها افزایش مییابد. علت این امر آن است که سرعت انتشار امواج سونامی متناسب با عمق آب است؛ بنابراین با کاهش عمق، سرعت امواج کاهش مییابد و امواج پشتی به امواج جلویی میرسند و روی آنها سوار میشوند. این پدیده که در اصطلاح علمی «شولینگ» (Shoaling) نام دارد، باعث افزایش ارتفاع موج میشود.
وی گفت: در ناحیه مکران، این پدیده بهوضوح قابل مشاهده است؛ بهطوری که با رسیدن امواج به مناطق کمعمق ساحلی، افزایش ارتفاع موج رخ میدهد. اما در خلیج فارس به دلیل یکنواختی نسبی عمق و نبود تغییرات شدید عمقی، پدیده شولینگ به شکل گسترده و شدید رخ نمیدهد و همین مسئله مبنای شکلگیری این فرضیه بوده است.
این پژوهشگر تصریح کرد: هدف ما در این مطالعه آن بود که این فرضیه را بهطور دقیق بررسی کنیم و مشخص شود تا چه حد میتوان آن را درست دانست. در ابتدای کار، لرزهخیزی خلیج فارس مورد بررسی قرار گرفت. سواحل شمالی خلیج فارس به دلیل نزدیکی به مرز صفحه عربی و اوراسیا و همچنین مجاورت با سامانه گسلی زاگرس، از فعالیت لرزهای نسبتاً بالایی برخوردار است. اگر این لرزهخیزی نسبتاً بالا را در کنار اهمیت استراتژیک خلیج فارس قرار دهیم، نمیتوان بهطور کامل خطر سونامی را برای این منطقه نادیده گرفت. خلیج فارس از جنبههای مختلف اقتصادی، انرژی، حملونقل دریایی و ژئوپلیتیکی اهمیت بالایی دارد و وقوع هر پدیده مخرب در این منطقه میتواند پیامدهای گستردهای به همراه داشته باشد.
راستگفتار با بیان اینکه در ارزیابی ریسک هر پدیده باید دو مؤلفه احتمال وقوع و پیامدها را در نظر گرفت، گفت: ریسک برابر است با حاصلضرب احتمال وقوع در میزان پیامدها. بنابراین، هرچند