به گزارش ایسنا ۱۰ اردیبهشت سال ۱۳۸۴ همزمان با سالروز آزادسازی جزیره هرمز و اخراج پرتغالی‌ها از تنگه هرمز و خلیج فارس و برای پاسداری از میراث فرهنگی و هنری خلیج فارس این روز به نام روز ملی «خلیج فارس» نامگذاری شد. خلیج فارس پیشرفتگی آب در سرزمینی است که تا محور ۱۰۰۰ کیلومتر از اروند رود تا تنگه هرمز ادامه دارد.

ویژگی‌های محیط زیستی خلیج فارس

خلیج فارس دارای ویژگی‌های محیط زیستی خاصی است که بر اثر تهاجم آمریکا و رژیم صهیونیستی در معرض خطر قرار گرفته است که برخی از آن‌ها عبارتند از :

اکوسیستم آبسنگ‌های مرجانی: آبسنگ‌های مرجانی جزء اکوسیستم‌های آب‌های کم‌عمق گرمسیری و به‌طور عمده شامل بستر  سخت با صخره‌های آهکی هستند. اکوسیستم صخره‌های مرجانی از لحاظ ارزش‌های طبیعی اکولوژیک، اقتصادی و فرهنگی در جهان حائز  اهمیت هستند و آن‌ها مراکز اصلی تنوع زیستی دریایی هستند.

جنگل‌های مانگرو (حرا): تمامی جنگلهای مانگروی ایران به علت دارا بودن منابع حساس بیوفیزیکی، اهمیت زیستگاهی و پرورشگاهی، تنوع زیستی، غنای جانداران، وجود گونه های در معرض خطر و کمیاب، واقع شدن در آستانه تحمل اکولوژیک شرایط زیست محیطی، حساسیت به آلاینده‌ها، کندی ترمیم زیست‌محیطی و مشکلات ناشی از پاکسازی آلاینده‌ها در ردیف یکی از مهم‌ترین مناطق حساس دریایی ایران قرار دارند و دلیل کارکرد و ارزش‌های غیر قابل جانشین خود از یک سو و اهمیت آن‌ها از نظر زیستگاهی از سوی دیگر امروزه در کانون توجه کنوانسیون تنوع زیستی هستند این در حالیست که در معرض تهدیدات جدی قرار دارند.

لاکپشت‌های دریایی:  تا کنون هشت گونه از این آبزی در دریاها و اقیانوس ها شناخته شده که از این میان گونه های لاک پشتان سبز، سرخ ، چرمی، عقابی و زیتونی در خلیج فارس و دریای عمان توسط سازمان فائو تایید شده است. لاکپشت‌های دریایی در حال حاضر جزء فهرست گونه‌های حفاظت شده اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) قرار گرفته‌اند. در سواحل جنوبی ایران بیش از ۵۰ زیستگاه اصلی برای لاکپشت‌های دریایی وجود دارد که محل چرا، جفت‌گیری و تخم ریزی آن‌ها هستند. لاکپشت سبز و لاکپشت پوزه عقابی بیشترین مناطق لانه‌سازی و تخمگذاری در ایران را به خود اختصاص داده است.

پستانداران دریایی: پستانداران دریایی دارای ۱۳۰ گونه متعلق به چهار راسته آب‌بازان (Cetacea) ، سیرنیا (Sirenia) و کارنیورا (Carnivora) و پاروپایان (Pinnipedia) هستند که در خلیج فارس دو راسته آخر وجود ندارند. تاکنون چهار خانواده و ۱۶گونه‌ از راسته آب‌بازان در آب‌های ساحلی ایران در خلیج‌فارس و دریای عمان ثبت شده است که نهنگ آبی با طول حداکثر ۳۳ متر بزرگترین و پورپویز بی‌باله با طول حداکثر دو متر کوچکترین آب‌باز است. گونه‌های دلفین خالدار، دلفین فریزر، نهنگ مینک، نهنگ سرخربزه‌ای و نهنگ اسپرم کوتوله، گونه‌هایی هستند که در آب‌های جنوبی دریای عمان و خلیج فارس دیده شده‌اند. بیشتر گونه‌های پستانداران دریایی ایران در لیست اتحادیه جهانی حفاظت محیط زیست (IUCN) در رتبه کمبود اطلاعات تا در معرض خطر انقراض هستند.

چالش‌های زیست‌محیطی خلیج فارس

خلیج فارس با چالش‌های زیادی مانند تغییر اقلیم، صید غیرمجاز، آلودگی‌های نفتی و ورود پساب‌های شهری به آن روبرو بوده است.

تغییر اقلیم: تغییر اقلیم یکی از چالش‌های مهم خلیج فارس است. خلیج فارس دریایی نیمه بسته‌ است و این موضوع سبب می‌شود که جریان آب در خلیج فارس کم باشد و دمای آب افزایش پیدا کند. این موضوع در کنار گرم شدن زمین و تغییر اقلیم تاثیری منفی بر زیستگاه‌های خلیج فارس دارد. افزایش دمای آب پیامدهای زیادی همچون استرس حرارتی برای مرجان‌ها، ماهی‌ها و دیگر موجودات دریایی در پی دارد. این شرایط همچنین سبب افزایش دی‌اکسیدکربن و کاهش PH آب و در نهایت اسیدی شدن آب می‌شود.کاهش اکسیژن محلول همچنین یک تهدید برای زنجیره‌های غذایی دریایی است که این یک موضوع مهم زیست محیطی است. تغییر اقلیم سبب کاهش گونه‌های بومی و تهدید اکوسیستم در خلیج فارس می‌شود.

آلودگی نفتی: استخراج نفت در پهنه آبی خلیج فارس، حمل و نقل آن، شکستن لوله‌های مسیر انتقال نفت و... آلودگی‌هایی را به خلیج منتقل می‌کند و در نهایت اکوسیستم دریایی و ساحلی را درمعرض خطر قرار می‌دهد.۵۰ درصد آلودگی خلیج  فارس از این طریق تولید می‌شود. آلودگی نفتی در خلیج فارس یکی از عواملی است که باعث شده تمام پنج گونه لاک‌پشت دریایی موجود در کشور در معرض انقراض قرار گیرند.

تجاوز آمریکایی - صهیونی به خلیج فارس؛ تبعات زیست‌محیطی

با تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و در پی آن حملات و انفجارها، آلودگی‌های شیمیایی و فیزیکی تشدید شده و شرایط سختی را برای زیستمندان این اکوسیستم از لاکپشت‌ها و نهنگ‌ها گرفته تا مرجان‌ها و جلبک‌ها به وجود آورده است.

احمد لاهیجان زاده - معاون محیط‌ زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌ زیست - با بیان اینکه طی جنگ تحمیلی اخیر عمده درگیری‌ها علاوه بر پهنه خشکی، در سواحل جنوبی ایران به ویژه خلیج‌فارس اتفاق افتاد، می‌گوید: جنگ در این منطقه به علت وجود نفت خام و گاز طبیعی می‌تواند به اکوسیستم خلیج‌ فارس آسیب زند.

وی اضافه می‌کند: خلیج‌ فارس، یک محیط تقریبا بسته است و فقط از طریق آبراهه تنگه‌ هرمز به آب‌های آزاد راه دارد بنابراین هرگونه آسیب ناشی از جنگ می‌تواند به تنوع زیستی فوق‌العاده‌ آن آسیب بزند؛ خساراتی که به‌زودی جبران نمی‌شود و احتمال دارد که دهه‌ها زمان‌ ببرد حتی برخی از آن‌ها غیرقابل جبران است.

معاون محیط‌ زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌ زیست همچنین تاکید می‌کند: آسیب به تأسیسات پتروشیمی، علاوه بر خسارت به زیرساخت‌های حیاتی کشور و نقض موازین بین‌المللی، می‌تواند منجر به انتشار ترکیبات شیمیایی خطرناک، فلزات سنگین و هیدروکربن‌ها در محیط‌های آبی و خاکی شود.

وی می‌افزاید: این آلودگی‌ها تهدیدی جدی برای آبزیان، زیستگاه‌های حساس و سلامت جوامع محلی به شمار می‌رود و ضرورت مدیریت فوری و علمی شرایط را دوچندان می‌کند.

لاهیجان‌زاده با اشاره به تأثیر این خسارات بر کیفیت آب دریا، زیستگاه‌های حساس و آبزیان منطقه، هشدار می‌دهد که آسیب به مخازن و خطوط انتقال می‌تواند ریسک انتشار آلاینده‌های خطرناک را افزایش دهد. از این‌رو، مدیریت فوری منابع آلودگی و جلوگیری از گسترش آن به پهنه‌های دریایی، ضرورتی جدی و فوری است.

دیپلماسی محیط زیستی برای خلیج فارس

با توجه به خسارات زیست‌محیطی حمله به خلیج فارس شینا انصاری - رییس سازمان حفاظت محیط زیست - طی مکاتبه‌ای رسمی با آنتونیو گوترش - دبیرکل سازمان ملل متحد - با اشاره به روند فزاینده نظامی‌سازی در منطقه حساس خلیج فارس و دریای عمان از سوی دولت ایالات متحده آمریکا و تهدیدات نسبت به تجاوز نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران، درباره پیامدهای محیط زیستی ناشی از اقدامات نظامی در این زیست بوم حساس و شکننده ابراز نگرانی کرد.

از سوی دیگر رییس سازمان حفاظت محیط زیست تاکید می‌کند: جنایات و خسارات زیست‌محیطی این حمله به‌ویژه در حوزه دریایی و سواحل از طریق نهادها و مجامع مرتبط بین‌المللی پیگیری می‌شود.

بر اساس این گزارش با توجه به ارزش زیست‌محیطی زیاد خلیج فارس تمام دنیا می‌بایست به میدان آیند و از ادامه تجاوز سلطه‌گرانی که به هیچ قانونی پاییند نیستند، جلوگیری کنند.

بیشتر بخوانید:

بررسی خسارات زیست‌محیطی جنگ بر دریای بوشهر

پیامدهای خسارت‌بار محیط زیستی اقدامات نظامی آمریکا در خلیج فارس و دریای عمان

دنیا باید برای جلوگیری از آسیب محیط زیست و تجاوز سلطه‌گران به میدان آیند

جنایات محیط‌زیستی جنگ رمضان قابلیت پیگیری در محاکم بین‌المللی دارد

حمله به تاسیسات نفتی و پتروشیمی تبعات غیرقابل جبرانی برای محیط زیست دارد

نامه انصاری به سازمان ملل و هشداردرباره تبعات زیست‌محیطی حمله به نیروگاههای هسته‌ای ایران

عمده حملات مناطق محیط زیستی به تالاب‌های ساحلی بود

انتهای پیام