به گزارش ایسنا، مجموعه دوجلدی «نقد ادبی» عبدالحسین زرینکوب در مجموع ۱۸ فصل دارد که ۹ فصل آن در جلد اول و ۹ فصل بعدی هم در جلد دوم قرار دارند؛ جلد اول «نقد ادبی»در ۴۰۴ صفحه چاپ شده و جلد دوم هم از صفحه ۴۰۵ شروع میشود و با احتساب «یادداشتها»ی هر فصل و «فهرست اعلام» به صفحه ۹۲۱ می رسد. چاپ یازدهم هر دو جلد هم با شمارگان هزار نسخه در انتشارات امیرکبیر عرضه شدهاند.
در معرفی این کتاب آمده است: این کتاب یکی از آثار زرینکوب است که چاپ اولش اسفند ۱۳۳۸ عرضه شد و او در مقدمه چاپ اول گفت گمان دارد اگر این کتاب بتواند منتقدان جوان را که ذوق شناخت و مایه ادراک دارند، با بعضی شیوهها و قواعد درست نقد ادبی آشنا کند و آنها را در ایجاد نقد راستین و عاری از غرض و هوس راهنمون آید رنجی که در این کار رفته، به کلی ضایع نمانده و من الله توفیق!
عنوان فرعی کتاب «نقد ادبی»، «جستجو در اصول و روشها و مباحث نقادی با بررسی در تاریخ نقد و نقادان» است که چاپ دومش هم اسفند ۱۳۵۴ عرضه شد و زرینکوب برای این نوبت از چاپ کتاب هم مقدمهای نوشت. او در مقدمه چاپ دوم نوشت: «شانزده سالی پیش که که چاپ اول این کتاب در دست انتشار بود، در مقدمه آن، نقد ادبی در دوره ما ضعیف و بیمارگونه خوانده شد. درست است که هنوز قسمتی از آنگونه عوامل و اسباب که نقد ادبی عصر ما را از نیل به آنچه لازمه نقدی سالم و قوی است باز میدارد، همچنان باقی است اما توجهی که در طی این سال ها به نقد ادبی مبذول شده است تا حدی مایه امیدواری است.»
درون مایه این کتاب، شرح و بسط نقد و تاریخ نقادی آثار ادبی است و هدف از نگارش آن، آشناکردن دوستداران وادی ادبیات و ایجاد الفت بین آن ها و نقد ادبی است. زرین کوب در این کتاب به بررسی آثار مهم ادبی پرداخته که در آن ها، منتقد ادبی تلاش می کند با تجزیه و تحلیل آثار ادبی، ساختار و معنی آن را برای خوانندگان روشن کند و قوانینی را که باعث اعتلای آن اثر ادبی شده توضیح دهد. با این نگاه، نقد ادبی از یک طرف، به کار گرفتن قوانین ادبی در توضیح اثر ادبی است و از سوی دیگر، کشف آیینهای تازه ممتازی است که در آن اثر مستتر است.
فصل اول کتاب به ترتیب شامل این عناوین است: «نقد چیست؟»، «ادب چیست؟»، «نقادی در علوم و فنون»، «نقادی در آثار ادبی»، «درباره منتقد»، «درباره اصول نقادی»، «نقد و فیزیک»، «نقد و ابداع»، «نقد و علم»، «صناعت نقد»، «نقد و فنون ادبی»، «حدود نقد ادبی و مساله امکان آن»، «ارزش و اهمیت نقد»، «ملاک حکم»، «مساله ذوق» و اغراض و فواید نقد».
در فصل دوم هم مخاطب با این عناوین روبرو می شود: «مساله ارزش ها و روش ها»، «نقد اخلاقی»، «نقد اجتماعی»، «نقد روانشناسی»، «جذبه»، «الهام»، «در باب تاثیر شعر»، «نقد تاریخی»، «روش علوم طبیعی»، «روش فنی»، «قدما و متجددان»، «تتبع قدما»، «تنقیح اشعار»، «نقد لفظ»، «ضرورت و جواز آن» و «نقد معنی».
«مسائل نقد ادبی»، «مساله انتساب»، «تصحیح متون»، «مساله سرقات»، «توارد و منشا الهام»، «مساله نفوذ و تاثیر»، «مساله موازنه»، «ادب تطبیقی»، «اصطلاحات نقادان» و «اوصاف و نعوت» هم عناوین فصل سوم کتاب هستند.
فصل چهارم «نقد ادبی» عبدالحسین زرینکوب هم دربرگیرنده این عناوین است: «نقد جاهلی»، «عهد اسلامی»، «عهد اموی»، «عهد عباسی و ادباء»، «جمحی»، «ابن قتیبه دینوری»، «متکلمان و نقادی»، «جاحظ»، «مبرد و ثعلب»، «ترجمه فن شعر ارسطو»، «قدامه بن جعفر»، «ابوتمام و بحتری»، «موازنه آمدی»، «نزاع درباب متنبی»، «عبیدی والابانه»، «قاضی جرجانی»، «ادباء نقاد»، «رساله الغفران»، «ادباء مغرب و اندلس»، «بلاغت و انشاء»، «عبدالقاهر جرجانی»، «ضیاءالدین بن الاثیر»، «عصر انحطاط» و «آغاز نهضت جدید».
«قبل از اسلام»، «بعد از اسلام»، «عهد سامانی و غزنوی»، «بدیع و عروض»، «نقادی شعراء»، «عهد سلاجقه»، «نقد شاعران»، «نقد نویسندگان»، «بدیع و نقد فنی»، «الرادویانی و ترجمان البلاغه»، «رشید وطواط و حدایق السحر»، «مولف قابوسنامه»، «نظامی عروضی»، «اغراض و فنون شعر»، «عهد مغول و تاتار»، «نقد مجالس و تذکرهها»، «نقادی شعراء»، «مناظره وصاف و ابوالمعالی»، «سبک بدیع در عروض»، «عوفی»، «دولتشاه»، «نصرالدین طوسی»، «شمس قیس»، «شرف الدین رامی»، «نقد صوفیه»، «ادب در عهد صفویه»، «بابریه در هند»،