به گزارش ایسنا، مستند پژوهشی «اشغال جزایر» بهکارگردانی داوود مرادیان با رویکردی تحلیلی و مبتنی بر اسناد تاریخی، به بررسی نقشههای استعماری بریتانیا و رد ادعاهای مطرحشده از سوی امارات متحده عربی درباره مالکیت جزایر تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی میپردازد.
این مستند با واکاوی پیشینه ژئوپلیتیک منطقه و بهرهگیری از تصاویر کمتر دیدهشده از این جزایر، تلاش دارد روایتی مستدل از تثبیت حاکمیت ملی ایران و دفاع از تمامیت ارضی کشور ارائه دهد.
باتوجه به اکران آنلاین این مستند در چند پلتفرم و همچنین وضعیت فعلی در آبهای خلیج فارس به سراغ داوود مرادیان -تهیهکننده، کارگردان و نویسنده مستند «اشغال جزایر»- رفتهایم تا بیشتر با وضعیت جزایر ایران در خلیج فارس آشنا شویم.
این کارگردان در ابتدا در مورد چرایی ساخت این مستند به ریشه علاقه خود به موضوع جزایر سهگانه اشاره کرد و به ایسناگفت: ۲۲-۲۳ ساله بودم که در نمایشگاه کتاب، کتابی به اسم "جزایر سهگانه" دیدم که الان دیگر چاپ نمیشود. از همان جا محتوای این کتاب در ذهن من ماند.
وی ادامه داد: هربار تلاش کردم تا اثری در مورد آن بسازم به در بسته خوردم. منطق مدیران هم این بود که مگر راجع به تبریز کار میسازیم که مالکیتمان را اثبات کنیم؟ ظاهراً حرف درستی است، اما وقتی کسی در مورد تمامیت ارضی ما ادعایی میکند، حداقل کاری که باید بکنیم این است که ادعای او را پاسخ دهیم.
مرادیان تاکید کرد: از همانجا بود که موضوع اشغال جزایر در جنوب را دنبال کردم تا خودم مدیر مستند روایت فتح شدم. در "روایت فتح" یک سال بیشتر مدیر نبودم. وقتی از روایت فتح بیرون آمدم، این پروژه لغو شد. صراحتاً به من گفتند پول پروژه مستند «اشغال جزایر» را پس بیاورید. در این زمان من از تهیهکننده کار خواستم کنارهگیری کند و من خودم با روایت فتح طرف حساب شدم و پروژه را دست گرفتم و مبلغ این بنیاد را خردخرد پرداخت کردم که البته هنوز کمی به آنها بدهکارم.
این مستندساز یادآور شد: در جشنواره فجر هم اتفاق عجیبی افتاد؛ مستند «اشغال جزایر» کاندیدای بهترین تهیهکنندگی شد. رقیب البته سیمرغ را برد اما مهم این بود که ما با ۴۷۵ میلیون تومان هزینه آنجا ایستاده بودیم و هنوز هم همان جاییم. البته به بچههای تیم فیلمبرداری بدهکار بودم و همین هفته پیش تسویه حساب کردم و کار را جمع کردم.
مرادیان در مورد انتقادها به این مستند افزود: هرچند به من خیلی حمله شد که چرا این کار را ساختی و مستند تو خوب نیست و کار خوبی درنیاوردی اما فراموش نکنیم تنها کاری که راجع به سه جزیره خلیج فارس ساخته و تمام شده فعلاً همین کار است. شما اگر ایراد هم بگیرید مانعی ندارد اما همین که یک کار در مورد جزایر ساخته شده بسیار خوب است.
این مستندساز درباره ورود سازمان «اوج» به این پروژه تصریح کرد: هیچ جا هیچ کس این کار را نمیخواست تا اینکه آقای احسان حسنی در مکه به من زنگ زد و گفت این کار برای اوج خیلی مهم است و شنیدم اوج قبل از من دو بار دیگر آن را شروع کرده و به بنبست خورده است. آنجا فهمیدم چقدر این موضوع برای اوج مهم بوده؛ سه بار موضوع خلیج فارس و جزایر را شروع کرده بودند و هر سه بار رها شده بود. البته من نفر سومی بودم که بیرون از سیستم اوج کار را جلو برده بودم.
حمایتهای دریادار تنگسیری از مستند «اشغال جزایر» را فراموش نمیکنم
کارگردان مستند «اشغال جزایر» در ادامه به موانع بر سر کار و اینکه نتوانستهاند یک برگ سند بگیرند، اشاره کرد.
مرادیان در عین حال نقش دریادار تنگسیری را در تولید این مستند تعیینکننده دانست و گفت: ما پشتمان به دریادار تنگسیری گرم بود. ایشان میگفت هرجور شده این کار را بسازید. من در سال ۱۴۰۱ که مدیر شدم، تو ذهنم بسته بودم که این کار نخواهد شد. اما از آنجایی که از چند سال قبل شهید تنگسیری را میشناختم در یک دیداری که درباره یک کتاب در مورد غواصی در خلیج فارس صحبت میکردیم متوجه شدم ایشان با عشق از خلیج فارس حرف میزند. در همان دیدار ایشان گفت «همت کنید و در مورد جزایر خلیج فارس مستند بسازید، مخصوصاً ماجرای "اشغال جزایر" را بسازید تا همه بدانند که اینها با مردم ما در این منطقه چه کردند».
وی ابراز کرد: شهید تنگسیری حتی به من گفت اگر پول میخواهید من برای شما فراهم میکنم و تا همین اواخر که فیلم به جشنواره حقیقت و فجر رفت، از نیروی دریایی سپاه پیگیری میکردند، فیلم چه شد؟
وی درباره مشکلات تأمین محتوا گفت: پس از پیگیریهای شهید تنگسیری کار را به صورت جدی جلو بردیم، در اولین گام نیازمند یکسری اطلاعات بودیم و به همین منظور برای مصاحبه به خیلی جاها رفتیم، اما بسیاری از افراد در ایران نبودند، برخی هم که در گذر زمان فوت شده بودند. اما خوشبختانه ۲۰-۲۵ روز به پایان تدوین مانده بود که متوجه شدیم در آرشیو اوج حامد شکیبانیا پیش از این با غالب افراد موردنظر ما مصاحبهها را گرفته است که انصافا کاری طلایی بود.
این مستندساز تصریح کرد: چالش بعدی ما عدم دسترسی به سندهای مهم بود. شروع کردیم در اینترنت جستوجو کردن. در این مسیر به یکباره متوجه شدیم قطر تمام آرشیو بریتانیا در مورد خلیجفارس را خریداری، طبقهبندی و قابل جستجو کرده است. در آن گنج، از زبان خود انگلیسیها ماجرای اشغال جزایر را بررسی کردیم و این اتفاق دست ما را باز کرد.
این تهیهکننده مستند با اشاره به کتابی ارزشمند گفت: کتاب "جزایر ایران؛ مالکیت ایران بر جزایر سهگانه" نوشته آقای نقی طبرسا، یک شاهکار بیبدیل است. اسنادش همه داخلی است. جالب است بدانید مشاور دکترای نویسنده آن،به گمانم وزیر فعلی امور خارجه آقای عراقچی بوده است.
مرادیان درباره سختی تولید این مستند گفت: از سالی که آن ملعون (ترامپ) بار اول رئیسجمهور شد، پشت به پشت در جنوب یا رزمایش یا تمرین جنگ بود. در همین شرایط ما با چندتیم در شش جزیره کار را ضبط کردیم و بیرون آمدیم. بسیاری از تصاویر در این ۸۹ دقیقه مستند نیست. برای مثال بخش اقلیم آن ۲۰-۳۰ درصد کار شده است.
کارگردان «اشغال جزایر» در مورد اکران فیلمش برای نیروی دریایی سپاه به ویژه شهید تنگسیری هم توضیح داد: در سینماحقیقت شبی که مستند ما اکران شد، همزمان با افتتاحیه جشنواره بود و اکران اول عملاً سوخت. نه اطلاعرسانی خاصی شد و نه چیزی. فیلم عملاً نابود شد. از قبل هم درگیر جنگ ۱۲ روزه شده بودیم. البته نیروی دریایی سپاه دو بار تلاش کرد فیلم را در جزایر اکران کند اما فضا آنقدر امنیتی بود که نشد. اما خود آقای تنگسیری ظاهراً کار را دیده بود و از بچههای نیرو دریایی سپاه شنیدم خوششان آمده و تشکر کردند اما خود من توفیق نداشتم بعد از جنگ ۱۲روزه با ایشان صحبت کنم.
وی تأکید کرد: شهید تنگسیری عاشق جزایر بود. البته که مردم جنوب هم از جزایر دفاع میکنند و هیچوقت مهم نیست پیرو چه دین و آیینی هستند، چقدر غربزده هستند یا نه. تمامیت ارضی خط قرمز آنها است و جایی برای وطنفروشی با هر نحله فکری وجود ندارد.
مرادیان به دلیل حضور در خلیج فارس در تحلیلی نظامی در مورد بسته شدن تنگه هرمز معتقد است : ما هنوز تنگه را نبستیم. تنگه را به صورت سیگنالی و هوشمند کنترل میکنیم. اینها چند واژه متفاوت است. وقتی میگوییم "بستیم" یعنی دیگر ترددی آنجا اتفاق نیافتد حتی برای خودمان.
وی یادآور شد: در ۲۷ فروردین ۶۷، ناو استارت آمریکایی سموئل بی رابرتز که از اسکورت برمیگشت به مین دریایی خورد و از کمر شکست. دو روز بعد یعنی ۲۹ فروردین، آمریکا حمله کرد؛ ناوهای ارتش و سکوهای نفتی ما را زد. ما هم سکوی مبارکه را که در اشغال امارات بود زدیم و نهایتا با زدن نفتکش انگلیسی و بالگرد آمریکایی کار تمام شد.
کارگردان «اشغال جزایر» ادامه داد: در آنجا یک راهبرد زاییده شد که الان ترامپ نمیفهمدش و میآید میگوید "کل نیروی دریایی ایران را از بین بردم".البته که یک سری ناو از بین برده است که ناوهای خیلی خوبی هم بودند ولی قابل ساختن هستند. اما دانش آن را از بین نبردند. فراموش نکنیم که نیروی دریایی سپاه تا به امروز حتی ده تا شناور موشکانداز هم به آب نیانداخته است.
مرادیان با تعریف دقیق عملیات بستن تنگه هرمز گفت: وقتی میگوییم تنگه را میبندیم یعنی مینریزی عادی انجام بدهیم، مینریزی هوشمند انجام بدهیم، مین مغناطیسی هم بریزیم. بعد بایستیم تا عملیات مینروبی و اسکورت انجام شود و سپس لاکهای موشکی و شلیک رامینها را انجام بدهیم. (رامین: راکت مینانداز).
این مستندساز در مورد اشغال جزایر توسط نیروهای آمریکایی نیز افزود: جزایر در خلیجفارس حدود ۳۰ کیلومتر با امارات و ۶۵ کیلومتر با ما فاصله دارند. روی کاغذ این احتمال وجود دارد که دشمن هلیبورن کند و بیاید جزیره را اشغال کند، اما نمیتواند نگهش دارد چون باحضورش در جزایر سیبل ما خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: هر چیزی یک متر زیر آب و یک متر بالای آب در خلیج فارس از دید رادار پنهان است. در این خلیج فقط شناور تندرو قابلیت مانور دارد. شناور تندرو را هم فقط بالگرد میتواند بزند، این در حالی است که شناور حیدر ما ۱۱۰ مایل دریایی سرعت دارد. آمریکاییها هم میگویند اگر نزدیک ما بیاید میزنیم در حالی که به گفته شهید (تنگسیری) آنها اصلاً شناور ما را نمیبینند که بزنند.
اختفا در آبهای خلیج فارس بسیار سخت است
مرادیان ادامه داد: در یک بازی جنگی بین ارتش و سپاه برای قدرت تشخیص ناوهای اختفا کرده در خلیج فارس بچههای سپاه به صورت اتفاقی یک ناو آمریکایی را پیدا میکنند که در اختفا بوده است. داستان به این شکل است که نیروی دریایی سپاه در جستوجو ناو ارتش با یک ناو برخورد میکند که تصور میکند برای ارتش خودمان است و آرم سپاه را روی پاشنه کشتی میزنند به تصور اینکه ناو ارتش خودمان را پیدا کردند اما وقتی منور میزنند متوجه یک ناو متخاصم میشوند و میفهمند این ناو آمریکایی است. بنابراین شناسایی در خلیجفارس سخت است و آسیب پذیری آمریکا بسیار بالاست.
این مستندساز تاکید کرد: شهید تنگسیری نسبت به خلیجفارس آشنایی کامل داشت و همین موضوع دست برتر را به ما داده است. قبلاً اگر ناو هواپیمابر به سمت کشوری حرکت میکرد، حکومتها عوض میشد. اما در خلیج فارس نه تنها اتفاقی نیافتاد بلکه پایگاههای آمریکایی هم دیگر معنا ندارد. در حال حاضر پایگاه پنجم دریاییشان رها شده است و حتی قطر در موردش مستند ساخت و الجزیره هم پخش کرد و گفت که دیگر چیزی به درد بخوری برای زدن در این پایگاه نمانده است.
به گفته وی، وقتی ما یک رادار یک میلیارد و دویست میلیون دلاری را میزنیم که دورش پر از پاتریوت و سامانههای کوتاهبرد و بلندبرد، یعنی مقاومتی در برابر ما وجود ندارد.
توقع روایت خوب از صداوسیما نداشته باشید
کارگردان «اشغال جزایر» با گلایه از اینکه ما در بخش روایت خیلی عقب هستیم به وضعیت صداوسیما پرداخت.
وقتی شما تلویزیون را روشن میکنید، از صبح تا شب دو نفر نشستهاند با هم حرف بدون کارشناسی میزنند. وقتی آدمهای غیرحرفهای را مدیر میگذارید، آدمهای توانمند حرفهای حذف میشوند
وی بیان کرد: وقتی شما تلویزیون را روشن میکنید، از صبح تا شب دو نفر نشستهاند با هم حرف بدون کارشناسی میزنند. وقتی آدمهای غیرحرفهای را مدیر میگذارید، آدمهای توانمند حرفهای حذف میشوند چون حرف این مدیرهای بیتجربه را گوش نمیدهند.
این تهیهکننده مستند افزود: همین الان تلویزیون را روشن کنید در هر شبکه چیزی غیر از هشت تا کادر نمیبینید. باید بگردید ببینید صدایی که دارد میآید مربوط به کدام کادر است. انگار دوربین مداربسته شهری را وصل کردن به تلویزیون و دائما تصاویر تجمعات نمایش میدهند. تازه آن هم باید کلی چشمتان را ریز کنید تا بفهمید الان این تصاویر برای کجاست.
مرادیان با تأسف گفت: سالهاست در خانه مستند کشور یعنی صداوسیما مرگ مستند رقم خورده است. مستند مهمترین ژانر در دنیاست، هیچ وقت کهنه نمیشود، هر چه زمان بگذرد ارزشمندتر میشود. اما امروز برنامه تلویزیونی را پخش میکنند که غروب دیگر قابل استفاده نیست.
کارگردان «اشغال جزایر» یادآور شد: کسانی در این کشور هستند که مستند را از بین بردند، بچههای حرفهای را خانهنشین کردند. باورم این است که جریانی سعی داشت،رسانه های معتبر ما را از قبل از جنگ اخته کند زیرا ما روایت سالم و تمیز نمی توانیم،بیرون بدهیم. هم روایت نمی دهیم،هم دیگر کسی نیست نگاه مان کند.
وی افزود: من در جلسه خصوصی به روسای صداوسیما گفتم مولانا ۷۰۰ سال پیش حکایت موذن بدآواز را میگوید که یکمرد مسیحی به او کلی صله و هدیه میدهد. میپرسند چرا؟ میگوید دخترم داشت مسلمان میشد، صدای ناهنجار تو را که شنید حالش بد شد و مسلمان نشد. سعدی هم حکایت کسی را میگوید که قرآن را بسیار بد میخواند و به او گفتن از بهر که قرآن میخوانی؟ گفت از بهر خدا.گفتند از بهر خدا دیگر نخوان!. ما لزوم زیبا و جذاب گفتن را در ادبیاتمان داریم اما از آن استفاده نمیکنیم.
تولید دو مستند در مورد دریادار تنگسیری و امیر موسوی
مرادیان از کارهای جدید خود هم رونمایی کرد و توضیح داد: یک سریال مستند داریم میسازیم برای مباحث جنوب و تنگه هرمز که با مشارکت سازمان اوج است. همچنین یک مستند در مورد شهید تنگسیری و دوران فرماندهی ایشان در جنوب و جزایر روایت میکنیم. یک مستند هم مربوط به دوران فرماندهی امیر موسوی در ارتش و ستاد کل را هم کلید زدیم. امیدوارم در دو ماه آینده این دو مجموعه آماده شوند، اما امیدی به پخش از صداوسیما ندارم مگر اینکه تحول جدی در آن رخ بدهد.
وی در پایان درباره استفاده از هوش مصنوعی در مستند «اشغال جزایر» گفت: ما فقط در یک پلان سه ثانیهای از هوش مصنوعی استفاده کردیم برای انفجار و توپ خوردن جزایر. بقیه قابل ساخت نبود چون هزینه زیادی داشت. البته برای مستند سریالی که در مورد جزایر میسازیم حتماً اگر اوج همکاری کند به سمت هوش مصنوعی میرویم، ولی در مورد «اشغال جزایر» در آن مقطع نه پول داشتیم نه امکانات.
در پایان تیزر این مستند را ببینید:
انتهای پیام
