حامد مهراد در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: در جریان پژوهشهای شخصی خود، همواره بر هویت ملی و به ویژه هویت ایرانی تمرکز داشتهام و در این مسیر با «سفرنامه» آشنایی پیدا کردم. در ادامه به این نتیجه رسیدم که سنت سفرنامهنویسی در ایران به نوعی راکد مانده است.
وی افزود: زمانی که از سفرنامه صحبت میکنیم احتمالا به برخی از اطلاعاتی جغرافیایی، اماکن تاریخی و نام اشخاص اشاره داریم که مخاطب ایرانی بلافاصله یاد سفرنامههایی مانند «سفرنامه ناصر خسرو» و «سفرنامه ابن بطوطه» میافتد. با این حال، ژانر جدیدی از سفرنامههای ایرانی چندین سال است که رواج یافته که میتوان آثار منصور ضابطیان را به عنوان نمونه، مثال زد. این ژانر روزآمد و بهروز برای مخاطب تلقی میشود و به طورکلی سنتهای سفرنامهنویسی نسبت به گذشته همراه با تغییرات است.
این نویسنده و پژوهشگر با اشاره به اینکه سفرنامه را میتوان در دستهبندی ادبیات روایی قرار داد، خاطرنشان کرد: بر اساس وجود ویژگیهایی مشخص و مرزبندیهایی دقیق در میان داستان، داستان کوتاه، داستان کوتاه کوتاه و رمان، میتوان گفت که شاید سفرنامه در ردهبندی یک ژانر محبوب معاصر به نام Non-Fiction و یا ناداستان قرار میگیرد. البته امروزه میتوان به مطالعه سفرنامههای به نگارش درآمده پرداخت یا با استفاده از سرویسها و ابزارهای آنلاین مانند Google Street یا Google Map اطلاعات دقیق و گستردهای را به صورت دیداری و شنیداری از نقاط مختلف دنیا به دست آورد.
تماشای هویت فرهنگی سایر ملل از پنجره فرهنگ ایران با «سفرکهای محمدجعفر یاحقی»
مهراد یادآور شد: در زمینه مطالعه این ژانر جذاب، اگر سفرنامههای دکتر محمدجعفر یاحقی را مطالعه کنید، متوجه میشوید که به هر کجا سفر کردهاند، توجه و تمرکز بیشتری نسبت به ایران داشتهاند. ایشان طی یک بازه زمانی ۳۰ ساله سفرنامههایی به نگارش در آوردهاند که برخی از آنها در وبلاگ شخصی و صفحه اینستاگرام منتشر شده و برخی از آنان نیز هیچگاه در جایی انتشار نیافته است.
وی ادامه داد: در کتاب «اینستاگرامیات، سفرکهای محمدجعفر یاحقی» تلاش کردم تا این ۸۷ سفر را به همراه تعدادی عکس گردآوری و منتشر کنم. این اثر دارای تقسیمبندیهای موضوعی مشخص جغرافیایی از سفرهای ایشان به آمریکا، اروپا، آفریقا، آسیا و نقاط خاصی از ایران میشود. همچنین این دارای ۳ فهرست است که شامل نمایه اشخاص برجسته تاریخی و علمی، نمایه اماکن هر مکان جغرافیایی و نمایه لغات و اصطلاحات میگردد.
او با اشاره به اینکه در این اثر علاوه بر متن و عکسهای موجود، یک QR Code وجود دارد که خوانندگان با اسکن آن میتوانند به صورت الکترونیک به عکسهای مربوط به هر سفر دسترسی داشته باشند، تاکید کرد: همچنین این اثر به صورت سفرنامهخوانی با خوانش دکتر محمدجعفر یاحقی در قالب یک پادکست ضبط و تهیه شده است که امیدواریم در یک شرایط مناسبتر آن را به صورت یک پادکست منتشر کنیم.
مهرداد ادامه داد: قلم خاص و منحصربهفرد دکتر محمدجعفر یاحقی باعث میشود تا تلفیقی جذاب از نثر قدیمی و جدید را شاهد باشیم. در این اثر همنشینی دلنشین واژگان بومی و خراسانی وجود دارد که در یک فهرست جداگانه این لغات معنا شدهاند. نکته دیگری که در نوشتههای ایشان به چشم میخورد این است که شاید درحال خواندن درمورد اماکن غربی باشید اما ناگهان به لغتی برسید که برآمده از اعماق تاریخ و جغرافیای ایران است که جذابیت این اثر را دوچندان میکند.
ایران؛ محور تمام سفرنامههای استاد یاحقی
این نویسنده با بیان اینکه مهمترین ویژگی یک سفرنامه خوب احتمالا این است که نویسنده تلاش کند تا به جای توصیفکردن، موارد را نشان دهد، تصریح کرد: اگر ما درحال مطالعه روایت نویسنده از یک مکان هستیم باید بتوانیم آن را تصور کنیم. این ویژگی در سفرنامههای استاد یاحقی بسیار پررنگ است. به طورکلی ایران محور اصلی تمامی این سفرنامهها بوده که در آن هویت ملی نقش مهمی را ایفا کرده است.
وی افزود: سفرنامهها از مخاطب خاص برخوردار نیستند بلکه بیشتر به مخاطب عام تعلق دارند چرا که خود سفرکردن مختص به شخص خاصی نیست. افراد زیادی از جمله پژوهشگران تاریخی و جغرافیایی میتوانند از این طریق به اطلاعات خوبی دست پیدا کنند. همچنین مطالعه این آثار برای افرادی که علاقهمند به خوانش مباحث آزاد هستند، میتواند جذاب باشد.
انتهای پیام
