به گزارش ایسنا، نشست بینالمللی مجازی با عنوان «تبیین و بازخوانی اندیشههای شهید مرتضی مطهری در عصر تحولات جهانی» به همت رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در بانکوک برگزار شد.
این نشست با حضور جمعی از اساتید، اندیشمندان، پژوهشگران و فعالان فرهنگی از کشورهای مالزی، هند، تایلند و ایران و با سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین محمدمهدی ایمانیپور، رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و علی مطهری همراه بود. هدف این نشست، بررسی جایگاه فکری و تمدنی شهید آیتالله مرتضی مطهری و تبیین ظرفیت اندیشههای وی در مواجهه با تحولات فکری و اجتماعی جهان معاصر بود.
در ابتدای نشست، شرکتکنندگان با گرامیداشت یاد و خاطره شهید مطهری، بر ضرورت بازخوانی اندیشههای این متفکر برجسته اسلامی تأکید کردند.
حاضران در این نشست، آثار وی را بخشی مهم از میراث فکری جهان اسلام دانستند که همچنان در پاسخگویی به مسائل هویتی و فکری نسل جدید نقشآفرین است.
حجتالاسلام والمسلمین ایمانیپور در سخنانی با اشاره به آیه شریفه «ٱلَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسَٰلَٰتِ ٱللَّهِ وَیَخۡشَوۡنَهُۥ وَلَا یَخۡشَوۡنَ أَحَدًا إِلَّا ٱللَّهَۗ وَکَفَیٰ بِٱللَّهِ حَسِیبࣰا» از برگزارکنندگان این نشست قدردانی کرد و این آیه را ناظر بر مسئولیت الهی در تبیین و رساندن پیام حق دانست.
وی شهید مطهری را اندیشمندی ژرفنگر، آیندهنگر و زمانشناس توصیف کرد که با تلفیق عقلانیت فلسفی و ایمان دینی، نقش مهمی در احیای تفکر اسلامی در دوران معاصر ایفا کرد.
ایمانیپور با اشاره به شهادت استاد مطهری، این رویداد را نشانه عمق اثرگذاری فکری و اجتماعی وی دانست و افزود: اندیشههای او پس از گذشت نزدیک به پنج دهه همچنان زنده، روشنگر و پاسخگو به مسائل جهان معاصر است.
وی با تأکید بر آیندهنگری شهید مطهری گفت: این متفکر برجسته، چالشهای جهان اسلام و نقشههای قدرتهای سلطهگر را با بصیرتی کمنظیر تحلیل میکرد و نسبت به تحولات آینده آگاهی عمیق داشت.
جهان امروز و جنگ روایتها
رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با اشاره به وضعیت کنونی جهان اظهار داشت: جهان امروز با بحرانهای اخلاقی، ناکارآمدی نظامهای جهانی، خشونتهای نظامی و تقابلهای اقتصادی و امنیتی مواجه است و در واقع درگیر نوعی «نبرد تمدنی» است.
وی تأکید کرد: امروز جنگ اصلی، جنگ شناختی و ادراکی است؛ جنگی که در آن رسانهها و شبکههای جهانی به شکل گسترده در شکل دهی افکار عمومی نقش دارند.
به گفته وی، در چنین شرایطی تنها جوامعی موفق خواهند بود که از قدرت تحلیل، فهم عمیق و توانمندی فکری برخوردار باشند.
نقش شهید مطهری در مواجهه با بحران معنا
ایمانیپور، اندیشه شهید مطهری را یک «زیرساخت فکری برای تربیت انسان تحلیلگر» دانست و گفت: هدف اصلی ایشان تربیت نسلی بود که در برابر امواج فکری و رسانهای دچار انفعال نشود.
وی افزود: در شرایط امروز که جنگ روایتها و تحریف واقعیتها به ابزار اصلی قدرت تبدیل شده، بصیرت و فهم عمیق، مهمترین ابزار مقابله با این وضعیت است.
تحولات نظم جهانی و اهمیت قدرت روایت
وی با اشاره به تغییرات در نظم بینالمللی گفت: جهان در حال گذار به نظم جدیدی است که در آن قدرت صرفاً نظامی یا اقتصادی تعیینکننده نیست، بلکه توان «روایتسازی» و «تولید معنا» اهمیت فزایندهای یافته است.
ایمانیپور تأکید کرد: اندیشههای شهید مطهری میتواند مبنایی مهم برای ارائه روایت عقلانی از اسلام و پاسخ به نیازهای فکری جهان معاصر باشد.
در پایان این نشست، بر این نکته تأکید شد که بازخوانی اندیشههای شهید مطهری صرفاً یک فعالیت علمی یا فرهنگی نیست، بلکه ضرورتی تاریخی برای مواجهه با بحرانهای معنا، هویت و حقیقت در جهان امروز است.
ضرورت بازخوانی اندیشه مطهری
علی مطهری، استاد دانشگاه تهران در این نشست با قدردانی از برگزارکنندگان، بر اهمیت بازخوانی اندیشههای شهید مطهری در شرایط تحولات جهانی تأکید کرد و یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی را گرامی داشت. وی آثار شهید مطهری را از عوامل مهم شکلگیری و تداوم انقلاب اسلامی دانست و تصریح کرد که ایشان علاوه بر فعالیت سیاسی علیه رژیم پهلوی، نقش اساسی در حفظ سلامت فکری و ایدئولوژیک نهضت اسلامی ایفا کرد.
به گفته وی، شهید مطهری در برابر جریانهای فکری رقیب مانند مارکسیسم و گرایشهای ملیگرایانه که درصدد تضعیف هویت اسلامی بودند، با فعالیت علمی و فرهنگی ایستادگی کرد و از انحراف فکری نهضت جلوگیری کرد.
مطهری همچنین با اشاره به آثار مهمی همچون «علل گرایش به مادیگری»، «نقدی بر مارکسیسم» و «خدمات متقابل اسلام و ایران» گفت این آثار پاسخهایی جدی به نیازها و چالشهای فکری جامعه معاصر ارائه میدهند. وی تأکید کرد که نگاه شهید مطهری صرفاً محدود به تدریس سنتی نبود، بلکه او تلاش داشت اسلام را بهعنوان مکتبی عقلانی، زنده و کارآمد معرفی کند که توان پاسخگویی به مسائل جدید را دارد.
وی در ادامه شهید مطهری را از چهرههای برجسته نواندیشی دینی دانست و گفت او در پی ایجاد پیوند میان سنت اسلامی و دستاوردهای جدید بشری بود. به گفته وی، مطهری، اسلام را دینی جامع و هماهنگ با فطرت انسان میدانست و بر این باور بود که دین و پیشرفت تمدنی هیچ تعارضی با یکدیگر ندارند. شهید مطهری همچنین بر ضرورت روزآمدسازی اندیشه دینی تأکید داشت و تلاش میکرد جامعه اسلامی را در برابر مسائل نوظهور توانمند سازد.
عبدالله حسین، نویسنده مالزیایی در سخنان خود با اشاره به ترجمه کتاب «هدف زندگی» به زبان مالایی، این اقدام را پاسخی به نیازهای فکری و معنوی جامعه امروز مالزی دانست و گفت مسئله معنای زندگی در جهان معاصر از یک بحث فلسفی به یک دغدغه اجتماعی و هویتی تبدیل شده است.
وی تأکید کرد نسل جوان مسلمان در مواجهه با سبک زندگی مدرن نیازمند چارچوبی فکری است که بتواند میان معنویت اسلامی و واقعیتهای جهان جدید توازن برقرار کند.
عبدالله حسین افزود که کتاب «هدف زندگی» اثر شهید مطهری با تبیین هدف آفرینش انسان، نگاه مادی به زندگی را به چالش میکشد و بر جنبه الهی و هدفمند بودن هستی تأکید دارد. به گفته وی، این اثر میتواند در جامعهای مانند مالزی، که با فشار ارزشهای مادی و رقابت اقتصادی مواجه است، زمینه بازنگری در مفهوم زندگی و تقویت نگاه معنوی را فراهم کند.
وی همچنین، اندیشه شهید مطهری را بر سه محور اخلاق، جهانبینی و انسان متعادل معرفی کرد و گفت مطهری اخلاق را ابزار رشد درونی انسان میدانست و بر نقش جهانبینی در شکلدهی به اهداف زندگی تأکید داشت. وی افزود: الگوی «انسان متعادل» در اندیشه مطهری میتواند برای نسل جوان در عصر دیجیتال الهامبخش باشد.
محمدعلی ربانی، مدیرکل همکاریهای علمی و دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در این نشست با تأکید بر جایگاه شهید مرتضی مطهری در جریان نواندیشی دینی، وی را از برجستهترین پیشگامان این جریان در جهان اسلام معرفی کرد.
وی با اشاره به دیدگاههای فکری شهید مطهری اظهار داشت: از نگاه استاد مطهری، اسلام دینی پویا، عقلانی و هماهنگ با تحولات تمدنی و نیازهای انسان معاصر است و میتواند پاسخگوی مسائل و چالشهای جدید جوامع انسانی باشد.
ربانی همچنین با اشاره به تحول در اندیشه کلامی شهید مطهری تصریح کرد: کلام اسلامی در اندیشه این متفکر برجسته وارد مرحله «کلام اجتماعی و تمدنی» شد و ظرفیتهای فکری اسلام برای حضور فعال در عرصههای اجتماعی، فرهنگی و تمدنی مورد توجه قرار گرفت.
مدیرکل همکاریهای علمی و دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، یکی از ویژگیهای ممتاز شهید مطهری را ایجاد پیوند میان حوزه و دانشگاه دانست و افزود: استاد مطهری توانست میان فضای سنتی حوزههای علمیه و محیط دانشگاهی، پلی فکری و معرفتی ایجاد کند و با زبانی عقلانی و اقناعی با نسل جوان ارتباط بگیرد.
وی تأکید کرد: آثار و اندیشههای شهید مطهری همچنان ظرفیت پاسخگویی به مسائل فکری، فرهنگی و هویتی نسل جوان در جهان امروز را دارند و میتوانند در مواجهه با چالشهای معاصر نقشآفرین باشند.
میرمحمد ابراهیم، پژوهشگر و مترجم هندی در سخنان خود شهید مطهری را یکی از مهمترین منتقدان تفکر مادیگرایانه غرب دانست و اظهار داشت ایشان توانست بسیاری از برداشتهای نادرست درباره تمدن غرب را برای نسل جوان روشن کند. به گفته وی، مطهری نشان داد مفاهیمی مانند آزادی و مدرنیته، اگر بر پایه جهانبینی توحیدی نباشند، نمیتوانند انسان را به سعادت واقعی برسانند.
وی تأکید کرد که شهید مطهری با استدلالهای عقلانی، تضاد ادعایی میان دین و علم را رد کرد و