مهسا تلافی نوغانی در گفتوگو با ایسنا با پرداختن به اهمیت رعایت بهداشت دهان و دندان در کودکان، اظهار کرد: برخلاف تصور رایج، سلامت دندانهای کودک تنها پس از رویش دندانهای او مطرح نمیشود، بلکه توصیه میشود والدین حتی پیش از تولد نوزاد درباره بهداشت دهان و دندان کودک آموزش ببینند.
وی با اشاره به نقش باکتریهای دهانی در پوسیدگی دندان و انتقال آن از والدین به کودک، افزود: پوسیدگی دندان مانند سرماخوردگی، میتواند از فردی به فرد دیگر منتقل شود. به همین دلیل توصیه میشود والدین بهویژه مادران، از قاشق مشترک استفاده نکنند و از انجام هر روشی که باعث انتقال بزاق به دهان کودک میشود، خودداری کنند. حتی پیش از رویش دندانها، پس از هر بار تغذیه با شیر مادر یا شیر خشک، تمیز کردن لثههای نوزاد با گاز استریل مرطوب اقدامی مؤثر در کاهش خطر پوسیدگیهای زودهنگام است.
عضو هیئت علمی دانشکده دندانپزشکی مشهد با بیان اینکه اولین دندانهای شیری معمولاً از حدود ۶ ماهگی رویش پیدا میکنند، گفت: در برخی کودکان این زمان زودتر یا دیرتر اتفاق میافتد. افزایش بزاق و بیقراری کودک از نشانههای نزدیک بودن رویش دندان است.
تلافی نوغانی تأکید کرد: به محض رویش اولین دندان، باید تمیز کردن دندان با مسواک مناسب کودک آغاز شود. والدین توجه داشته باشند که مقاومت کودک در این سن طبیعی است و باید تلاش کنند تا این مراقبت برای او به یک عادت روزانه تبدیل شود.
وی با اشاره به نقش تغذیه در سلامت دندانها، خاطرنشان کرد: بر اساس توصیه متخصصان، تا دو سالگی نباید شکر به کودک معرفی شود تا ذائقه او به طعم شیرین عادت نکند. این اقدام ساده میتواند نقش مهمی در پیشگیری از پوسیدگیهای زودرس داشته باشد.
این دندانپزشک با رد باورعمومی درباره ضعیف بودن ژنتیکی دندانها توضیح داد: ژنتیک بهطور مستقیم باعث پوسیدگی دندان نمیشود، اما میتواند بر شکل دندانها، عمق شیارها یا ترکیب بزاق اثر بگذارد. با این حال، رعایت بهداشت دهان و دندان نقش بسیار پررنگتری دارد و میتواند اثر عوامل ژنتیکی را تا حد زیادی خنثی کند.
اهمیت نداشتن دندان شیری تصوری غلط است
تلافی نوغانی با تأکید بر اهمیت دندانهای شیری گفت: این تصور که چون دندانهای شیری میافتند، اهمیت ندارند، نادرست است. دندانهای شیری نقش مهمی در جویدن، تغذیه، تکلم و رشد فک کودک دارند و فضای لازم برای رویش صحیح دندانهای دائمی را حفظ میکنند.
وی خاطرنشان کرد: عفونت و پوسیدگی دندانهای شیری میتواند به جوانه دندان دائمی آسیب برساند و در موارد شدید باعث بدشکلی یا از بین رفتن دندان دائمی شود. همچنین آبسههای دندانی در کودکان میتوانند عوارض جدی و حتی تهدیدکننده حیات ایجاد کنند.
خطای رایج والدین در تشخیص دندان شیری و دائمی
عضو هیئت علمی دانشکده دندانپزشکی مشهد به یکی از شایعترین خطاهای والدین اشاره کرد و گفت: دندان ششم یا مولر اول دائمی که معمولاً در سن پنج تا هفت سالگی رویش پیدا میکند، جایگزین دندان شیری نمیشود و بسیاری از والدین به اشتباه تصور میکنند شیری است.
تلافینوغانی افزود: این دندان به دلیل شیارهای عمیق و دشواری تمیز کردن، بسیار مستعد پوسیدگی است و در صورت تشخیص بهموقع میتوان با روشهای پیشگیرانه مانند فیشور سیلانت از آسیب به آن جلوگیری کرد.
وی با اشاره به اهمیت تقارن در رویش دندانها اظهار کرد: دندانها بهطور طبیعی بهصورت آینهای و همزمان در دو سمت فک رویش پیدا میکنند. اگر یک دندان رویش پیدا کند و طرف مقابل آن تا ۶ ماه ظاهر نشود، لازم است بررسیهای تخصصی انجام شود.
ضرورت تجربه مثبت برای کودکان از دندانپزشکی
این متخصص با تأکید بر ضرورت ایجاد تجربهای مثبت برای کودک در جلسات درمانی، گفت: ترجیح ما این است که درمان کودکان با سادهترین و کمتنشترین اقدامات آغاز شود، زیرا کودک در سنین پایین پیشفرض ذهنی منفی نسبت به درمان دندانپزشکی ندارد.
تلافینوغانی اظهار کرد: کودکانی که وارد سن مدرسه میشوند، گاهی تحت تأثیر ترسهایی قرار میگیرند که از اطرافیان یا همسالان شنیدهاند؛ موضوعاتی مانند آمپول، درد یا تجربههای ناخوشایند دیگر. در این شرایط، وظیفه ما این است که ابتدا این تصویر منفی ذهنی را اصلاح کنیم.
وی با اشاره به شکلگیری ترسهای دندانپزشکی در بزرگسالی، خاطرنشان کرد: بسیاری از ترسهای شدید و غیرمنطقی که در بزرگسالان دیده میشود، ریشه در تجربههای ناخوشایند دوران کودکی دارد. هدف درمان کودک باید بهگونهای باشد که حتی سالها بعد، خاطرهای مثبت یا حداقل خنثی از مراجعه به دندانپزشک در ذهن او باقی بماند.
عضو هیئت علمی دانشکده دندانپزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت رعایت استانداردهای درمانی، تصریح کرد: از نظر حرفهای، هیچ دندانپزشکی دوست ندارد کودکی هنگام درمان دچار ناراحتی یا ترس شود. با این حال، در برخی شرایط خاص ناچاریم بین چند گزینه، بهترین تصمیم ممکن را بگیریم.
تلافی نوغانی توضیح داد: در کودکان بسیار کمسن مانند یک تا دو ساله، یا در مواردی که کودک با آبسه و عفونت شدید مراجعه میکند، امکان اجرای درمان کاملاً ایدهآل وجود ندارد. با این حال، از آنجا که حافظه بلندمدت در سنین زیر سه سال هنوز بهطور کامل شکل نگرفته، ناراحتیهای خفیف و کوتاهمدت معمولاً اثر ماندگاری در آینده کودک نخواهد داشت.
وی با اشاره به نگرانی والدین درباره بیهوشی کودکان گفت: بیهوشی یکی از موضوعاتی است که اضطراب زیادی برای والدین ایجاد میکند، در حالی که تاکنون هیچ شواهد علمی معتبری مبنی بر آسیب هوشی کودک در اثر بیهوشیهای کنترلشده دندانپزشکی ارائه نشده است. تصمیم برای استفاده یا عدم استفاده از بیهوشی، بر اساس سن کودک، میزان همکاری، تعداد دندانهای درگیر و شدت پوسیدگی اتخاذ میشود و یک تصمیم کاملاً تخصصی است.
این متخصص مطرح کرد: در کودکانی که پوسیدگی محدود است و به عصب نرسیده، میتوان با روشهای محافظهکارانه و کمتهاجمی، بدون بیهوشی درمان را انجام داد. در برخی موارد، با پوشاندن پوسیدگی و قطع دسترسی باکتریها به اکسیژن و مواد غذایی، روند پوسیدگی متوقف میشود. این روشها معمولاً با حضور والدین و ایجاد حس امنیت برای کودک انجام میشود.
انجام درمانهای متعدد با گریه و استرس کودکان حتی برای کادر درمان آزاردهنده است
تلافی نوغانی اظهار کرد: در چنین شرایطی، ترجیح داده میشود کودک در معرض دارو و بیهوشی غیرضروری قرار نگیرد، بهویژه با توجه به شرایط اقتصادی و هزینههای بالای بیهوشی. اما زمانی که کودک دچار پوسیدگیهای متعدد، استرس شدید یا عدم همکاری کامل است، درمان تحت بیهوشی میتواند بهترین گزینه باشد. انجام درمانهای متعدد در چند جلسه، با گریه و استرس، نهتنها کیفیت درمان را کاهش میدهد، بلکه برای کودک، والدین و حتی کادر درمان آزاردهنده است.
وی افزود: در این موارد، درمان کامل کودک در یک جلسه بیهوشی دو تا سه ساعته انجام میشود و پس از آن، کودک با آرامش بیشتری برای مراجعات بعدی مراجعه میکند. این موضوع به شکلگیری یک خاطره مثبت از درمان کمک میکند.
این دندانپزشک با اشاره به ظرفیت تحمل کودکان اضافه کرد: بهطور معمول، حداکثر زمان مؤثر همکاری کودک در جلسات درمانی حدود ۳۰ دقیقه است و در جلسات اولیه، حتی ترجیح میدهیم این زمان کوتاهتر باشد.
تلافی نوغانی خاطرنشان کرد: در بسیاری از موارد، خود فرآیند درمان تنها چند دقیقه زمان میبرد و بخش عمده زمان صرف آمادهسازی ذهنی کودک، بازی و ایجاد ارتباط میشود. در کودکان بزرگتر و نوجوانان، بسته به شرایط، ممکن است زمان درمان افزایش یابد، اما در دندانپزشکی کودکان، اصل بر جلسات کوتاه، باکیفیت و بدون فشار روانی است.
انتهای پیام
