به گزارش ایسنا، افسردگی یکی از شایعترین اختلالات روانی در جهان است که میتواند کیفیت زندگی فرد را بهطور جدی کاهش دهد. درمانهای رایج افسردگی عمدتاً بر تنظیم مواد شیمیایی مغز مانند سروتونین، نوراپینفرین و دوپامین تمرکز دارند. با وجود اثربخشی این داروها برای بسیاری از بیماران، حدود یکسوم افراد مبتلا به افسردگی به این درمانها پاسخ مناسبی نمیدهند. این موضوع باعث شده است که پژوهشگران به دنبال مسیرهای زیستی دیگری باشند که ممکن است در بروز یا تداوم افسردگی نقش داشته باشند.
یکی از مسیرهایی که در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته، التهاب مزمن خفیف در بدن است. مطالعات نشان دادهاند که حدود یکسوم افراد مبتلا به افسردگی، نشانههایی از التهاب در خون خود دارند. التهاب بخشی از پاسخ طبیعی سیستم ایمنی است، اما اگر بیشازحد فعال شود، میتواند بر عملکرد مغز و خلقوخو تأثیر بگذارد. برخی پژوهشها افزایش سطح پروتئینهایی به نام «سایتوکاینها» را در افراد افسرده گزارش کردهاند. یکی از این سایتوکاینها، اینترلوکین ۶ یا IL-۶ است که نقش مهمی در واکنشهای التهابی بدن دارد و توجه ویژهای را به خود جلب کرده است.
در همین زمینه، گروهی از محققان به سرپرستی پروفسور گولام خنداکار، استاد روانپزشکی و ایمنیشناسی از واحد اپیدمیولوژی یکپارچه شورای تحقیقات پزشکی و مرکز تحقیقات زیستپزشکی NIHR در بریستول انگلستان، به همراه دکتر ایمیر فولی، پژوهشگر ارشد حوزه ایمنیروانپزشکی از همان مراکز، تحقیقی را در این زمینه انجام دادهاند. این پژوهش که به بررسی یک داروی ضدالتهابی موجود و اثر آن بر افسردگی میپردازد، برای نخستین بار بهطور مستقیم یک مسیر ایمنی خاص را بهعنوان هدف درمانی در افسردگی آزمایش کرده است. تمرکز اصلی این مطالعه بر مهار مسیر مرتبط با IL-۶ بوده است.
در این پژوهش، روش کار بهصورت یک کارآزمایی بالینی تصادفی و کنترلشده طراحی شد. ۳۰ فرد مبتلا به افسردگی متوسط تا شدید که به درمانهای ضدافسردگی استاندارد پاسخ نداده بودند و در آزمایشهای خون نشانههایی از التهاب خفیف داشتند، انتخاب شدند. شرکتکنندگان بهطور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند؛ یک گروه داروی توسیلیزومب، که دارویی ضدالتهابی و مهارکننده مسیر IL-۶ است، دریافت کرد و گروه دیگر دارونما. وضعیت افراد بهمدت چهار هفته از نظر شدت افسردگی، خستگی، اضطراب و کیفیت زندگی پیگیری شد.
یافتههای پژوهش نشان دادند که اگرچه به دلیل کوچک بودن نمونه، تفاوت آماری قوی میان دو گروه مشاهده نشد، اما روند بهبود در گروه دریافتکننده توسیلیزومب امیدوارکننده بود. این افراد در مقایسه با گروه دارونما کاهش بیشتری در شدت علائم افسردگی، خستگی و اضطراب نشان دادند و کیفیت زندگی آنها نیز بهبود یافت.
در بخش نتیجهگیری، محققان گزارش کردند که درصد بیشتری از افراد گروه دریافتکننده داروی ضدالتهابی به مرحله بهبود کامل یا «فروکش افسردگی» رسیدند. این میزان ۵۴ درصد در برابر ۳۱ درصد در گروه دارونما بود. شاخصی به نام «تعداد موردنیاز برای درمان» نشان داد که با درمان پنج بیمار، یک نفر بهبود اضافی پیدا میکند؛ عددی که حتی از برخی داروهای ضدافسردگی رایج بهتر به نظر میرسد.
اهمیت این یافتهها در آن است که نشان میدهند افسردگی در همه افراد یکسان نیست و در برخی بیماران، التهاب سیستم ایمنی میتواند نقش کلیدی داشته باشد. استفاده هدفمند از درمانهای ضدالتهابی میتواند به شخصیسازی درمان افسردگی کمک کند، به این معنا که هر بیمار بر اساس ویژگیهای زیستی خود، درمان مناسبتری دریافت کند.
پژوهشگران تأکید کردهاند که این نتایج اولیه است و برای تأیید قطعی، انجام مطالعات بزرگتر ضروری خواهد بود. گام بعدی، اجرای یک کارآزمایی بالینی گستردهتر در مرحله سوم است تا شواهد لازم برای استفاده بالینی از این نوع ایمنیدرمانی در افسردگی فراهم شود.
این یافتههای علمی در نشریه تخصصی JAMA Psychiatry منتشر شدهاند؛ مجلهای وابسته به شبکه نشریات پزشکی انجمن پزشکی آمریکا که یکی از معتبرترین منابع انتشار پژوهشهای حوزه روانپزشکی در جهان به شمار میرود.
انتهای پیام
