سعید پورعلی در گفتوگو با ایسنا بیان کرد: مسئله جمعیت در ایران نیازمند فهمی آرام، دقیق و دور از هیجان بوده و نه بحران ناگهانی است و نه موضوعی قابل سادهسازی.
وی ادامه داد: روندهای نرخ باروری، الگوی سنی ازدواج، تأخیر در فرزندآوری و کاهش هرم جوانی، در کنار سرعت نزدیکشدن کشور به پایان پنجره جمعیتی، تصویری روشن از آینده ترسیم میکنند؛ آیندهای که اگر امروز به آن توجه نکنیم، فردا با هزینههای سنگینتری روبهرو خواهیم شد.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری لرستان اظهار کرد: واقعیت این است که جامعه ایران وارد مرحلهای شده که در آن، ازدواج دیرهنگام و افزایش تجرد قطعی نشانه یک تغییر عمیق در سبک زندگی و ساختار اجتماعی است. باید این واقعیت را دید، بدون آنکه سیاهنمایی کرد یا مردم را مقصر دانست. جمعیت، مسئله مردم نیست؛ مسئله حکمرانی است.
پورعلی بیان کرد: اگر قرار باشد مسیر جوانی جمعیت در کشور هموار شود، دولت باید نقش خود را از «توصیهکننده» به «تسهیلگر» تغییر دهد. حکمرانی تسهیلگر یعنی برداشتن موانع پنهان از مسیر زندگی جوانان؛ از مسکنِ قابل دسترسی تا اشتغال باثبات، از امنیت روانی تا خدمات ارزان و باکیفیت سلامت باروری.
وی تصریح کرد: سیاست جمعیتی زمانی موفق میشود که مداخله دولت نه با اجبار، بلکه با ایجاد زیستبومی خانوادهدوست همراه باشد. این زیستبوم نه در سطح وزارتخانهها، بلکه در سطح محلهها شکل میگیرد؛ جایی که اعتماد اجتماعی، هویت جمعی، شبکههای حمایتی و سبک زندگی مردم معنا پیدا میکند.
عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی یادآور شد: در این میان، پیوند جمعیت با حکمرانی محلی کلید حل مسئله است. جمعیت مفهومی ملی است، اما پیامدهای آن کاملاً محلی است. شهرستانی با کاهش جمعیت جوان، با رکود کسبوکار، فرسایش نیروی انسانی، کمبود معلم، افت مشارکت اجتماعی و افزایش هزینههای اجتماعی روبهرو میشود. توسعه محلی بدون جمعیت فعال، آیندهای کمرمق خواهد داشت. همانطور که توسعه اقتصادی بدون سرمایه انسانی، رشد نمیآورد، توسعه اجتماعی نیز بدون خانوادههای جوان و توانمند پایدار نمیماند. فرمانداران، بخشداران و شوراهای محلات دقیقاً در همان نقطهای قرار دارند که میتوانند این حلقه گمشده را تقویت کنند.
پورعلی اضافه کرد: تجربه میدانی سالهای اخیر نشان داده که گروههای جهادی و شبکههای اقدام محلهمحور میتوانند نقشی بیبدیل در جوانی جمعیت داشته باشند. این گروهها به جای حرف و دستور، در میدان عمل و کنار مردم کار میکنند.
وی یادآور شد: آنها توانستهاند با کمترین هزینه، بزرگترین موانع را از سر راه بردارند؛ از تسهیل ازدواج جوانان تا حمایت از مادران در محلات کمبرخوردار. شبکههای مردمی، وقتی با سیاستهای رسمی همسو شوند، میتوانند اعتماد اجتماعی را احیا و تصمیم جوانان برای ازدواج و فرزندآوری را تقویت کنند. این همان جایی است که قانون جوانی جمعیت، در صورت اجرای درست، میتواند موتور محرک تحولات محلی باشد. این قانون ظرفیتهای حمایتی ارزشمندی دارد، اما موفقیت آن تنها زمانی تضمین میشود که با اراده اجرایی در شهرستانها و محلهها همراه باشد.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری لرستان افزود: در این میان، استان لرستان یکی از نمونههای مهم در بحث جمعیت و حکمرانی محلی است. لرستان استانی است با ظرفیتهای گسترده اجتماعی، شبکه پرقدرت معتمدین، کنشگران محلی، روحانیون اثرگذار، جوانان فعال و سرمایه فرهنگی غنی در حوزه خانوادهمحوری. این استان از نظر الگوی ساخت خانوار، پیوندهای خویشاوندی و سرمایه اجتماعی محلی، یکی از مقاومترین زیستبومها در کشور محسوب میشود.
وی گفت: بسیاری از شهرستانهای لرستان همچنان از فرهنگ حمایت خانوادگی، شبکههای محلی همبسته و روحیه مشارکت اجتماعی برخوردارند؛ ظرفیتی که در بسیاری از مناطق کشور رو به افول است. همین ویژگیها باعث میشود لرستان بتواند یکی از پایلوتهای موفق سیاستهای جوانی جمعیت باشد؛ نه با اتکای صرف به منابع مالی، بلکه با اتکا به فرهنگ، همبستگی و ظرفیتهای مردمی.
این معاون استانداری لرستان ادامه داد: نکته مهم این است که جمعیت یک بحث آماری نیست؛ یک موضوع حکمرانی است. پشت هر عدد، زندگی، انتخاب، نگرانی و امید مردم قرار دارد. اگر میخواهیم آیندهای پویاتر، شادابتر و مقاومتر برای ایران بسازیم، باید گفتوگوی جدیدی درباره جمعیت آغاز کنیم؛ گفتوگویی صادقانه، آرام، مبتنی بر داده، و فارغ از کلیشههای گذشته. جوانی جمعیت در ایران نه با شعار محقق میشود و نه با اجبار؛ بلکه با کاهش هزینههای زندگی، افزایش کیفیت خدمات عمومی، حمایت از خانوادههای جوان، و فعال کردن ظرفیت محلات.
پورعلی در ادامه گفت: برای دستیابی به نتایج ملموس، پیشنهاد میشود رویکرد سیاستگذاری از «کلیگویی» به «اقدام محلهمحور» تغییر یابد. نخست آنکه «شورای راهبری جمعیت شهرستان» باید به «شبکه اقدام محلهمحور» متصل شود تا مسائل به جای طرح در جلساتِ رسمی ، در سطح محلات و توسط کنشگران همان محل حل شود. دوم اینکه ایجاد «صندوقهای خردِ حمایتیِ محلی» با مشارکت خیرین و بخش خصوصی برای تأمین هزینههای ضروری ازدواج و فرزندآوری، میتواند فشار روانی را از روی زوجهای جوان بردارد. سوم، استفاده از ظرفیت گروههای جهادی برای «پایش وضعیتِ خانوارها» در هر محله است تا موانعِ ازدواج به صورت موردی شناسایی و رفع گردد. پیشنهاد عملیاتی نهایی، ایجاد «پیوستِ جوانی جمعیت» برای تمامی طرحهای اشتغالزایی و مسکنسازی در استان است؛ به گونهای که اولویت واگذاریها و تسهیلات، با زوجهای جوانِ ساکن در همان محلات هدف باشد.
عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی خاطرنشان کرد: ما هنوز در پنجره جمعیتی هستیم، اما این فرصت بیپایان نیست. سیاستگذاریِ موفق یعنی تبدیل کردنِ قانون جوانی جمعیت از متنِ کاغذی به برنامهِ میدانی. باید اجازه دهیم فرمانداران با اختیارات تفویض شده، مدلهای بومیِ خود را در هر شهرستان پیاده کنند و با ارزیابیِ مستمرِ شاخصهای محلی، در کنار گزارشهای اداری، خروجیهای ملموس ارائه دهند.
وی با بیان اینکه جوانی جمعیت یک انتخاب است، نه یک تقدیر، تاکید کرد: انتخابی که از پیوندِ میانِ تصمیماتِ کلانِ دولت و اقداماتِ خردِ شبکههای محلی برمیآید. لرستان با تکیه بر اصالتِ فرهنگی و همبستگیِ اجتماعیِ خود، میتواند پیشرانِ این گفتوگوی ملی باشد؛ آیندهای که در آن حکمرانی، نه در پایتخت، بلکه در کنارِ خانوادههایِ محلاتِ ما ساخته میشود. وقت آن است که با نگاهی دقیق و راهبردی، این فرصت را نه به دست آمارها، که به دستِ کنشگرانِ محلی بسپاریم و مسیری نو برای ایران عزیز ترسیم کنیم.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری لرستان گفت: ایران هنوز فرصت دارد، اما این فرصت بیپایان نیست. امروز زمان آن است که دولت، جامعه، نخبگان، رسانهها و شبکههای محلی دست به دست هم بدهند تا مسیر آینده را روشنتر کنند.
وی بیان کرد: آینده جمعیت ایران در استانها و محلهها رقم میخورد؛ جایی که زندگی واقعی جریان دارد و لرستان با ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی کمنظیرش، میتواند یکی از اولین استانهایی باشد که این مسیر را با موفقیت طی میکند. این آینده، نه تنها ممکن است، بلکه در دسترس است؛ اگر همه ما آن را جدی بگیریم.
انتهای پیام
