به گزارش ایسنا، تحولات کنونی در نظم نوین بینالمللی به اندازهای سریع و لحظهای به وقوع میپیوندد که کشورها را ناگزیر به تغییرات راهبردی و تاکتیکی در سیر این جریانات میکند. بن بست تحوالات غرب آسیا و منطقه خلیج فارس موجب شده تا چین محور و کانون رایزنیهای دیپلماتیک و دوجانبه با قدرتهای متوسط و بزرگ جهانی قرار گیرد. از یک طرف سفر روسای جمهور آمریکا و روسیه به چین کانون توجهات قرار گرفت، از سوی دیگر شرایط منطقهای به نوعی منافع اقتصادی و تجاری و همچنین سیاسی پکن را تحت الشعاع قرار داده است. این روند جدا موضوعات پیچیدهای تبدیل شده است که به راحتی نمیتوان از آنها گذشت.
اگرچه جمهوری خلق چین به طور مستقیم در جنگ میان آمریکا و ایران بهعنوان میانجی ورود نکرد اما برآیند رویکرد این کشور چنین است که تلاشهایی را برای حل و فصل دیپلماتیک انجام میدهد. اخیرا در چارچوب رایزنیهای مقامات پاکستانی و قطری در تهران گفته شد که پکن طرحی را برای حل تنش موجود در منطقه ارائه کرده است.
«پروفسور فان هونگدا» مدیر مرکز خاورمیانه دانشگاه شائوشینگ چین در گفتوگویی اختصاصی با ایسنا به سوالات ما درباره رویکرد چین در رابطه با جنگ در منطقه خلیج فارس پاسخ داد.
متن این گفتوگو در زیر میآید:
پرسش: با توجه به تحولات اخیر در غرب آسیا و منازعهای که آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران به راه انداختهاند، موضع و رویکرد دولت چین را چگونه ارزیابی میکنید؟
پاسخ: با شروع جنگ علیه ایران، آنها قوانین بینالمللی را نقض کردند. چین این اقدامات را به شدت محکوم میکند. در عین حال، دولت چین معتقد است که حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی کشورهای خلیج فارس نیز باید کاملا مورد احترام قرار گیرد. من میدانم که برخی از ایرانیان معتقدند که چین باید حمایت بیشتری از ایران ارائه دهد. با این حال، بدون داشتن توافق دفاعی، برای هر شخص ثالثی دشوار است که به طور کامل از هر یک از طرفین درگیری حمایت کند.
پرسش: رویکرد چین در قبال تحولات منطقهای، جنگ علیه ایران و متعاقبا تعلیق قراردادهای اقتصادی و تجاری چین با کشورهای منطقه چیست؟
پاسخ: پکن پیوسته خواستار آتش بس سریع برای حل دیپلماتیک این اختلاف بوده است. معتقدم رویکرد دولت چین مناسب است. هیچ کسی از جنگ سود نمیبرد. این جنگ عدم قطعیت و سختی زیادی را برای منطقه و جهان به ارمغان آورده است و تنها پایان سریع جنگ میتواند این وضعیت را تغییر دهد.
پرسش: در صورت طولانی شدن جنگ و تاثیر آن بر تعاملات سیاسی و اقتصادی و امنیتی در ۲۰۲۶، رویکرد چین چه خواهد بود؟
پاسخ: معتقدم طولانی شدن جنگ بدون شک بدترین سناریوی ممکن است. به نظر من، هر میزان این درگیری بیشتر طول بکشد، برای ایران بدتر خواهد بود. امیدوارم دوستان ایرانی با من موافق باشند، زیرا این موضوع به آینده ایران مربوط میشود. در رابطه با چین باید بگویم که اگر بحران خلیج فارس ادامه یابد، چین همکاریها و تعاملات خود را به مناطق دیگر معطوف خواهد کرد.
اگر بحران خلیج فارس ادامه یابد، چین همکاریها و تعاملات خود را به مناطق دیگر معطوف خواهد کرد.
پرسش: گفته میشد چین پیش از آغاز جنگ به مدت ۶ ماه ذخیره نفت و گاز خود را تامین کرده است، در صورت ادامه محاصره دریایی از سوی آمریکا، چین مساله انرژی را چطور مدیریت میکند؟
پاسخ: حتی اگر بحران خلیج فارس ادامه یابد، یک قدرت جهانی مانند چین با بحران انرژی مواجه نخواهد شد. پکن مطمئنا قبل از وقوع یک بحران احتمالی، کانالهای تامین انرژی جایگزین ایجاد خواهد کرد. خلیج فارس در واقعع سرشار از منابع انرژی است، اما کاملا غیر قابل جایگزین نیست.
حریمهای ایالات متحده تاثیر اساسی بر چین نخواهد گذاشت، امیدوارم چین و ایالات متحده بتوانند رقابتی سالم را رقم بزنند
پرسش: تحلیل شما از تعاملات دو جانبه آمریکا و چین و مسائل دو جانبه سیاسی، اقتصادی به ویژه در رابطه با وضع تعرفهها و تحریم چیست؟
پاسخ: واضح است که ایالات متحده و چین در حال حاضر دوست نیستند، اما بهتر است که این دو کشور دشمن یکدیگر نشوند. نه این دو کشور و نه جامعه بینالمللی نمیتوانند در برابر تاثیر خصومت متقابل این دو قدرت مقاومت کنند. با وجود فشار ایالات متحده، ارزش کل واردات و صادرات چین در سال گذشته به بالاترین حد خود رسید، بنابراین، تحریمهای ایالات متحده تاثیر اساسی بر چین نخواهد گذاشت. امیدوارم چین و ایالات متحده بتوانند رقابت و توسعه منافع خود را به طور سالم پیش ببرند.
پرسش: سفر اخیر ترامپ به چین را چگونه ارزیابی میکنید، با توجه به اینکه پیش از انجام این سفر ترامپ 5 شرکت مرتبط با فعالیتهای پالایش و نفتی چین را تحریم کرد که با واکنش قاطع پکن مواجه شد؟
پاسخ: نقش مثبت نشستهای سران کشورها را نمیتوان نادیده گرفت. حتی در زمانی که ایالات متحده و چین با هم اختلاف دارند، دیدار بین رئیسجمهور شی جینپینگ و رئیسجمهور آمریکا ضروری است. نظم بینالمللی در حال تغییر است و کشورهایی از جمله ایالات متحده و چین باید نقشهای بینالمللی خود را مجددا تعریف و تایید کنند. هر چه زمان نامشخصتر باشد، همکاری حیاتیتری بین قدرتهای جهانی برای مهار مشترک تشدید درگیریهای بینالمللی به طور بالقوه مورد نیاز است.
پرسش: رویکرد چین برای مقابله با تحریمهای آمریکا در شرایطی که بحران جنگ در خلیج فارس هم وجود دارد، چیست؟ آیا سفر ترامپ باعث میشود تعرفهها لغو شود یا این سفر صرفا یک مانور سیاسی از سوی ترامپ بود؟
پاسخ: شکی نیست که چین با تحریمهایی برابر تحریمهای آمریکا، علیه ایالات متحده تلافی خواهد کرد. چین اعتماد به نفس لازم برای انجام این کار را دارد. با این حال، مبارزه لزوما هدف نیست، بلکه مبارزه و مقابله صرفا وسیلهای برای دستیابی به همکاریهاست. من انتظار ندارم که ایالات متحده یک شبه نگرش خود را نسبت به چین تغییر دهد، اما اقدامات متقابل چین مطمئنا واشنگتن را مجبور به بازنگری در سیاست خود در قبال چین خواهد کرد.
پرسش: یکی از موضوعاتی که در جریان سفر ترامپ به چین میان روسای جمهور دو کشور بحث شد، مساله تایوان بود، آیا رایزنیهای طرفین میتواند به کاهش و یا حل احتمالی مناقشه تایوان بینجامد؟
پاسخ: صادقانه بگویم، تنشها در تنگه تایوان، پیش از سفر رئیسجمهور ترامپ به وضوح کاهش یافته بود. مردم چین ترجیح میدهند اتحاد ملی را به صورت مسالمتآمیز محقق کنند. پکن معتقد است که هیچ جایی برای مذاکره در مورد مساله تایوان وجود ندارد، زیرا این یک موضوع داخلی برای چین است. بنابراین، ضروری است که سایر کشورها این واقعیت را بپذیرند و از نیروهایی که از استقلال تایوان حمایت میکنند، فاصله بگیرند. اظهارات رئیسجمهور ترامپ در مورد تایوان پس از ترک پکن با این موضوع مطابقت دارد.
قطعنامه آمریکا و بحرین؛ کمکی به حل مساله تنگه هرمز نخواهد کرد، چین بدون اصلاحات قابل توجه از پیشنویس ارائه شده، حمایت نخواهد کرد
پرسش: واکنش چین به قطعنامه ضد ایرانی بحرین و آمریکا در مورد تنگه هرمز، چه خواهد بود؟
پاسخ: در ۱۵ مه، فو کونگ، نماینده دائم چین در سازمان ملل متحد، از پیش نویس قطعنامه پیشنهادی ایالات متحده و بحرین در مورد تنگه هرمز انتقاد و استدلال کرد که محتوا و زمان بندی آن نامناسب است و تصویب پیشنویس قطعنامه کمکی به حل مساله تنگه هرمز نخواهد کرد. با توجه به اظهارات سفیر فو کونگ معتقدم که چین بدون اصلاحات قابل توجه از پیش نویس قطعنامه حمایت نخواهد کرد، مگر اینکه تغییرات عمدهای در وضعیت خلیج فارس ایجاد شود.
پرسش: از آنجایی که تاکنون چین از میانجیگری فعال میان ایران و آمریکا امتناع کرده، چقدر احتمال دارد در آینده نزدیک این مسوولیت را برعهده بگیرد؟
پاسخ: هرگز شک نداشتهام که پکن میخواهد در این درگیری میانجیگری کند، اما مطمئن نیستم که آیا ایالات متحده، که چین را بزرگترین رقیب خود میداند، از پکن چنین کاری را بخواهد یا خیر. طبق گزارشها، در اجلاس اخیر چین و آمریکا، چین تمایل خود را برای کمک به پایان دادن به این درگیری ابراز کرد، اما ترامپ گفت که به کمک چین نیازی ندارد. با این وجود، من کاملا معتقدم که چین به تلاش برای پایان دادن به این درگیری در اسرع وقت، مانند ارائه کمک به پاکستان در تلاشهایش، ادامه خواهد داد.
پرسش: سفر قریب الوقوع ولادیمر پوتین، رئیس جمهور روسیه به چین را چگونه تحلیل میکنید؟ به نظر شما، این سفر در شرایط فعلی چه پیامی دارد؟
پاسخ: در سالهای اخیر، دیدارهای بین رئیسجمهور شی جینپینگ و رئیسجمهور پوتین بسیار مکرر بوده است. این دیدار همچنین در زمانی که تغییرات قابل توجهی در نظم بینالمللی رخ داده، ضروری است. با وجود اینکه پکن به تازگی میزبان رئیسجمهور ترامپ بوده است، از طریق دیدار رئیسجمهور پوتین، به وضوح تلاشهای خود را برای کاهش تنشها با ایالات متحده و همزمان تعمیق روابط خود با روسیه ابراز کرد؛ ممکن است دوران چند قطبی با محوریت چین، ایالات متحده و روسیه فرا رسیده باشد.
انتهای پیام
