سعید الیاسی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه استان همدان دارای بیش از ۱۵۰۰ گونه گیاهی است که در کوهها، دشتها، دامنهها، ارتفاعات و سرابها پراکندهاند، بیان کرد: تعدادی از این گیاهان در قدیم الایام برای مردم شناخته شده بودند و مردم محلی با مصارف و استفاده درمانی با آنها کاملا آشنا بودند. این استان از گذشتههای خیلی دور یکی از قطبهای توسعه و کشت گیاهان دارویی بوده که مراجعت فیلسوف برجسته و دانشمند بزرگ جهان اسلام و ایران (حیکم بوعلی سینا) به همدان نیز بی دلیل نبوده است.
الیاسی با بیان اینکه شاخصترین محصول عرصههای رویشگاههای طبیعی استان کتیرا است که از نوعی گون (گون سفید) بدست میآید، تصریح کرد: همچینن در ارتفاعات استان به صورت سنتی و مشاعی موسیر نیز بهرهبرداری میشود و یکی دیگر از محصولات تولید شده در عرصههای طبیعی شیرین بیان است.
رئیس امور مراتع و بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان بیان کرد: براساس گزارش مرکز تحقیقات بیش از ۳۱۵ گونه دارویی، صنعتی و خوراکی نیز از اراضی ملی استان شناسایی و به صورت خودرو رویش میکند که مهمترین آنها عبارتند از آویشن، بابونه، اسپند، رازیانه، پنیرک، گاوزبان، ریواس، کنگر، گلپر، بومادران، خاکشیر، سماق، نسترن وحشی، مریم گلی و... همچنین برخی گونههای مهم داوریی، صنعتی و معطر در بخش کشاورزی مانند سیر، رازیانه، گشنیز، کلزا و سیاهدانه به صورت انبوه تولید میشود.
وی اضافه کرد: گیاهان دارویی استان را با توجه به طریقه مصرف آنها بین اهالی منطقه میتوان در دو گروه بررسی کرد. گروه اول گیاهانی که بهعنوان سبزیجات و میوهها کاربردهای غذایی دارند که به صورت خام مصرف میشود و بعضی دیگر نیز به صورت غذاهای مجزا و یا به همراه غذاهای دیگر مصرف میشود که بهعنوان مواد اصلی در تهیه برخی از غذاها، چاشنیها و ادویهها مورد استفاده قرار میگیرند. گروه دوم گیاهانی که فقط به منظور کاربرد دارویی برداشت میشوند که تعداد گونهها در این گروه بسیار بیشتر از گروه اول است. در گروه اول گیاهانی مانند موسیر، ریواس، سماق، کنگر، تره وحشی، شنگ، پای غازی، کرفس کوهی، والک، پیازک، پنیرک و... قرار دارد.گروه دوم نیز شامل گیاهان دارویی فراوانی نظیر آویشن، بومادران، بابونه، گل ختمی، پونه کوهی، خاکشیر، گون، باریجه، چای کوهی، کاسنی، گزنه، زنیان، درمنهی کوهی، شقایق نعمانی، علف مار، شیرین بیان، بادرنجبویه، خارخسک، روناس، منداب، سنبلطیب، شاهتره، مرزنجوش، پرسیاوش و... میشود.
الیاسی با اشاره به اینکه اغلب مردم در اواخر فروردین و اردیبهشت برای برداشت این گیاهان به مراتع مراجعه میکنند، بیان کرد: گاهی اوقات برداشت باشدت بیشتری رخ میدهد که منجر به از بین رفتن این گونههای با ارزش میشود.
وی تأکید کرد: برداشت کتیرا به دلیل خشکسالیهای سنوات گذشته تا اطلاع ثانوی ممنوع است. اما گونههای دیگر از جمله کنگر، ریواس و آویشن در حد برداشت برای مصرف خانوار مجاز است البته برداشت باید بهصورتی باشد که قسمت ریشه و اندام تحتانی این گیاهان برای بذرافشانی و تولید در سالهای بعد حفظ شود.
الیاسی به اقدامات انجام شده برای پیشگیری از انقراض گونهها پرداخت و گفت: به منظور حفظ گونههای گیاهی مختلف، اداره آموزش و ترویج مشارکتهای مردمی، دورههای آموزشی برای بهرهبرداران و دامداران برگزار میکند. همچنین در این زمینه بروشور و کلیپهای آموزشی تهیه و از طریق رسانههای مختلف مانند صدا و سیما منتشر میشود. صیانت و حفاظت از اراضی توسط کارشناسان مرتع و اداره یگان حفاظت صورت میگیرد. در صورت مشاهده برداشتهای غیر قانونی و بدون مجوز همانند سنوات گذشته برای فرد متخلف پرونده تخلف تشکیل و به مراجع قضایی معرفی میشود.
رئیس امور مراتع و بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان ادامه داد: اگرچه با پدیده تغییر اقلیم مواجه هستیم، اما تغییر اقلیم به صورت مستقیم بر گیاهان مرتعی اثرگذار نیست. زیرا میزان بارش در استان ثابت اما شکل بارش تغییر کرده است.
وی تصریح کرد: رطوبت زمین بیشتر تحت تاثیر برف قرار دارد و وقتی رطوبت کمتر میشود، ریشهدوانی گیاهانی مانند آویشن، کنگر و شیرین بیان کمتر و در نتیجه حجم قابل استحصال این گیاهان کمتر میشود. از طرف دیگر چون برداشتها بیرویه است، همپوشانی برداشت نادرست و بیرویه و تغییر شکل بارشها منجر به از بین رفتن گونههای گیاهی میشود.
انتهای پیام
