حسن کلاشلو شامگاه دیروز (دوشنبه ۴ خرداد) در پنجمین سلسله‌نشست‌های میزگرد علمی با موضوع ازدواج ایرانی در بوته نقد که به همت اداره کل ورزش و جوانان و معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی زنجان در سالن شهید شهریاری جهاد دانشگاهی برگزار شد، با واکاوی مفهوم مدرنیته چندلایه در ایران، اظهار کرد: مناسک ازدواج در جامعه امروز ما درگیر پدیده کالایی شدن شده است. در حالی که در نظام سنتی، برگزاری مراسم و تهیه جهیزیه با حمایت‌های جمعی طایفه و برای بازتولید همبستگی انجام می‌شد، امروز این آیین‌ها به کالاهای لوکس متمایزکننده تبدیل شده‌اند که هدف از آن‌ها نه همبستگی، بلکه رقابت بر سر منزلت است.

وی با استناد به نظریه مصرف نمایشی تورستن وبلن، تصریح کرد: در شرایط فعلی، کالاها و خدمات ازدواج نه برای ارزش مصرفی، بلکه به دلیل ارزش نشانه‌ای برای به رخ کشیدن جایگاه اجتماعی مصرف می‌شوند.

وی با اشاره به نقش مخرب شبکه‌های اجتماعی، افزود: پدیده اینستاگرام باعث شده مراسم ازدواج از یک رویداد مقطعی به نمایش دائمی منزلت بدل شود. هزینه‌هایی که امروز صرف سفرهای فرمالیته، آتلیه‌های خارج از کشور، تم‌های رنگی و جزئیات تجملی می‌شود، همگی در راستای کسب تایید اجتماعی است که فشار مالی سنگینی را بر خانواده‌ها تحمیل می‌کند. بر اساس پیمایش‌های ۱۴۰۳، همین هزینه‌های تشریفاتی عامل اصلی تعویق ازدواج برای ۷۰ درصد جوانان است.

معاون مرکز پژوهش‌های راهبردی وزارت ورزش با اشاره به چالش‌های حقوقی مهریه، گفت: مهریه که در سنت اسلامی پیوندی نمادین با مفهوم صدق داشت، در سال‌های اخیر به یک تعهد مؤجل برای جبران ناکامی‌های اجتماعی یا ابزار انتقام‌جویی تبدیل شده است. تورم اقتصادی نیز باعث شده تا مهریه عملاً از کارکرد حمایتی خارج شده و به یک سد روانی برای شروع زندگی مشترک تبدیل شود که در بسیاری از موارد به پرونده‌های قضایی و حبس منجر می‌شود.

کلاشلو در بخش تحلیل‌های تطبیقی، به تجارب کشورهای اسلامی پرداخت و گفت: در ترکیه، طبقه متوسط با کمک سازمان‌های مردم‌نهاد، موفق شده است با ترویج عقلانیت اقتصادی هزینه‌های تالار و تشریفات را به سمت سرمایه‌گذاری‌های پایدار مثل خرید مسکن و سرمایه‌های مولد سوق دهد. همچنین در مالزی و اندونزی، الگوهای ازدواج آسان با استفاده از فضای معنوی مساجد و حذف واسطه‌های تجاری، توانسته است فشار طبقاتی را از روی دوش زوجین بردارد و ازدواج را به یک پیوند انسانی و صمیمی بازگرداند.

وی  با تأکید بر لزوم کثرت‌گرایی فرهنگی در سیاست‌گذاری‌های کلان، خاطرنشان کرد: نمی‌توان با دستورالعمل‌های یکسان با این پدیده برخورد کرد. ما نیازمند اصلاحات درون‌زا هستیم که از درون خانواده‌ها و با استفاده از نفوذ اجتماعیِ ریش‌سفیدان آغاز شود.

کلاشلو افزود: هدف ما باید برندسازی عقلانیت اقتصادی باشد. باید به جامعه نشان دهیم که ساده‌زیستی نه از سر فقر، بلکه نمادی از هوش مالی و استقلال فکری جوان امروز است. بازگشت به فرهنگ میهمانی‌های محدود و صمیمی که در دوران کرونا به اجبار تجربه شد الگوی موفقی است که می‌تواند با ترویج سنت تکافل یا همان همیاری مالی، بار سنگین تشریفات را از روی دوش زوجین برداشته و ازدواج را به فلسفه وجودی‌اش یعنی همبستگی و آرامش بازگرداند.

انتهای پیام