حجت‌الاسلام والمسلمین احمد امینی به مناسبت عید قربان در گفت‌وگو با ایسنا ضمن اشاره بر جلوه ایثار و ازخودگذشتگی عید قربان اظهار کرد: اگر بخواهیم از منظر ایثار و ازخودگذشتگی به عید قربان نگاه کنیم، می‌توان گفت که یکی از بالاترین جلوه‌های ایثار را حضرت ابراهیم انجام دادند.

این کارشناس مسائل دینی تصریح کرد: حضرت ابراهیم به فرزندشان حضرت اسماعیل، آن نوجوان نورانی و معنوی که سالیان سال از پدر دور بود فرمودند: «إِنِّی أَرَی فِی الْمَنَامِ أَنِّی أَذْبَحُکَ فَانْظُرْ مَاذَا تَرَی؛ من در خواب می‌بینم که تو را ذبح می‌کنم، نظر تو چیست؟»

وی درباره شرح واقعه عید قربان افزود: حضرت اسماعیل (ع) که حقیقتاً الگویی برای نوجوانان و جوانان ما و بلکه برای همه ماست، به جای اینکه بگوید این فقط یک خواب بوده است، با کمال ادب و تسلیم گفت: «یَا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ؛ پدرجان! آنچه را که مأمور شده‌ای انجام بده. سَتَجِدُنِی إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِینَ؛ اگر خدا بخواهد، مرا از صابران خواهی یافت.»

امینی این واقعه را جلوه‌ای از اوج ازخودگذشتگی دانست و گفت: این، اوج ایثار و ازخودگذشتگی از جانب حضرت ابراهیم(ع) که از عزیزترین متعلَّق خود، یعنی فرزندش، در راه خدا می‌گذرد و هم از جانب حضرت اسماعیل(ع) که جان خویش را در راه اطاعت پروردگار تقدیم می‌کند، است.

گذشتن از تعلقات دنیوی

این کارشناس مسائل دینی حقیقت عید قربان را تقرب و نزدیکی به خداوند دانست و اظهار کرد: برای نزدیک شدن به خدا یک قربانی نیاز است، این واقعه حقیقت عید قربان را برای ما روشن می‌کند؛ قربان یعنی نزدیک شدن به خداوند و این نزدیکی، نیازمند گذشتن از تعلقات است.

امینی ضمن اشاره بر ازخودگذشتگی حضرت ابراهیم و حضرت اسماعیل افزود: حضرت ابراهیم برای تقرب به خدا، از اسماعیل خویش گذشت و حضرت اسماعیل نیز برای تقرب الهی، از جان خود گذشت. ما نیز اگر بخواهیم به خداوند متعال نزدیک شویم، باید از برخی خواسته‌ها، تعلقات و دلبستگی‌های خود بگذریم.

این فعال قرآنی ضمن اشاره بر آیه شریفه «لَن یَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَـٰکِن یَنَالُهُ التَّقْوَیٰ مِنکُمْ؛ گوشت و خون قربانی به خدا نمی‌رسد، بلکه تقوای شما به درگاه الهی می‌رسد» گفت: ما در عید قربان برای نزدیک شدن به خداوند متعال و برای اینکه نشان دهیم برای تقرب به خدا از چه چیزی می‌توانیم بگذریم تمرین می‌کنیم. بنابراین، عید قربان، تمرینی برای تقوا، ایثار و تقرب به خداوند متعال است.

امینی درباره اهمیت نهادینه کردن ارزش‌های دینی در فرهنگ مستمر زندگی انسان گفت: دینداری و معارف الهی نباید صرفاً به مناسبت‌های فصلی و موسمی محدود شوند. خداوند می‌فرماید: «وَذَکِّرْهُم بِأَیَّامِ اللَّهِ؛ ایام‌الله را یادآوری کن، تا انسان‌ها از این وقایع درس بگیرند و آن‌ها را در متن زندگی خود جاری سازند.»

این کارشناس مسائل دینی درباره این ارزش‌ها افزود: علاوه بر عید قربان، ما باید این آموزه‌ها را در زندگی به کار ببریم. همانطور که خداوند درباره ماه مبارک رمضان می‌فرماید: «کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ؛ روزه بر شما واجب شد تا به ملکه تقوا و پرهیزکاری دست یابید.»

خدمت به مردم در راستای تقرب به خداوند

امینی ضمن اشاره بر آموزه‌های قرآن کریم افزود: قرآن کریم می‌فرماید: «وَیُؤْثِرُونَ عَلَیٰ أَنفُسِهِمْ؛ مؤمنان دیگران را بر خود مقدم می‌دارند، حتی اگر خود نیازمند باشند.» اهل‌بیت(ع) نیز این حقیقت را عملاً به ما آموخته‌اند همان‌گونه که در داستان اطعام مسکین، یتیم و اسیر آمده است که فرمودند: «إِنَّمَا نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِیدُ مِنکُمْ جَزَاءً وَلَا شُکُورًا؛ ما شما را فقط برای رضای خدا اطعام می‌کنیم و از شما نه پاداشی می‌خواهیم و نه حتی تشکری.»

این فعال حوزه قرآنی درباره ایثار در زندگی روزمره انسان گفت: ایثار یعنی انسان در زندگی روزمره نیز دیگران را بر خود مقدم بدارد؛ در مجلس، جای بهتر را به دیگری بدهد؛ در خانه، غذای بهتر را برای دیگران قرار دهد؛ در مسیر، به دیگران کمک کند؛ به نیازمندان رسیدگی کند؛ به والدین احترام بگذارد؛ برای اموات دعا کند؛ صله رحم داشته باشد و همواره در فکر خدمت به بندگان خدا باشد.

وی ضمن تاکید بر اهمیت ازخودگذشتگی مالی افزود: انسان باید مسائل مالی دیگران را بر خود مقدم بدارد و به همسایگان، خویشاوندان، پدر و مادر، بستگان و دوستان خود توجه داشته باشد. در روایات آمده است که هر کس به امور مؤمنان و مسلمانان اهتمام نداشته باشد، در حقیقت به کمال اسلام نرسیده است.

امینی با بیان اینکه ما باید مصادیق روحیه ایثار را در زندگی خود پیدا کنیم، تصریح کرد: پرداخت وجوهات مالی واجب، مانند زکات و خمس، از جمله ایثارهای مالی است. همچنین صدقه، انفاق و کمک به دیگران نیز از مصادیق روشن این توجه و مسئولیت‌پذیری به شمار می‌آید.

این کارشناس دینی افزود: امروزه بحمدالله، مؤمنان بسته‌های معیشتی تهیه می‌کنند و در میان نیازمندان توزیع می‌نمایند. چه‌بسا کسی در خانه خود همیشه گوشت یا برنج نداشته باشد، اما برای دیگران گوشت تهیه کند، آن را در منزل آماده سازد و به دست نیازمندان برساند.

وی درباره اهمیت ایثار مالی افزود: گاهی نیز این کمک در قالب عیدی به فرزندان دیگران داده می‌شود. نام آن هدیه است، اما در واقع هدف، یاری رساندن به آن خانواده است. همچنین برپایی موکب‌ها، ایستگاه‌های صلواتی و اطعام مؤمنان، به‌ویژه در ایام محرم یا روز غدیر، همگی از مصادیق ایثار به شمار می‌روند و موجب تقرب به درگاه الهی هستند.

اهمیت تشویق دیگران به کار خیر

امینی نگاه کردن بامحبت را نوعی ایثار دانست و گفت: نگاه کردن به دیگران با دید تحسین و تشویق کردن آنان نسبت به یک کار خیر نیز خود نوعی حسنه است. در روایات نیز بر این معنا تأکید شده و نقل شده است که هر کس فرزند خود را ببوسد، خداوند پاداشی برای او مقرر می‌فرماید. همچنین هر کس فرزند خود را شاد کند، مشمول رحمت و پاداش الهی خواهد شد.

این فعال حوزه قرآنی افزود: حتی نگاه محبت‌آمیز به پدر و مادر یا فرزند نیز عبادت شمرده شده است. در روایات آمده است که نگاه فرزند به پدر و مادر از روی محبت عبادت است و نگاه محبت‌آمیز والدین به فرزند نیز عبادت محسوب می‌شود.

وی درباره اهمیت دعا برای والدین تصریح کرد: فرد مؤمن همواره پس از نماز، برای پدر و مادر خویش دعا می‌کند. در صحیفه سجادیه، دعای زیبایی از امام سجاد (ع) در مورد والدین نقل شده است که ایشان عرضه می‌دارد خدایا! مرا موفق بدار که یاد پدر و مادرم را از خاطر نبرم؛ نه در پایان نمازهایم، نه در هیچ‌یک از لحظات روز و نه در هیچ‌ساعتی از شب.

امینی هر نوع صدقه و خدمتی را راهی برای تقرب به پروردگار دانست و گفت: عالی‌ترین مصداق ایثار و مقدم داشتن دیگران بر خود، در سیره حضرت فاطمه زهرا (س) تجلی یافته است. امام حسن مجتبی (ع) روایت می‌کنند که در دوران کودکی، شاهد بودند مادرشان تمام شب را تا سپیده‌دم به دعا مشغول بودند؛ اما صبحگاه وقتی دیدند که ایشان برای همگان دعا کردند جز خودشان.

این کارشناس دینی افزود: امام حسن(ع) پرسیدند مادر جان! چرا برای خودمان دعا نکردید؟ و آن حضرت فرمودند یا بُنَیَّ، الجارُ ثُمَّ الدّار؛ ای فرزندم، اول همسایه و سپس خانه. این نشان می‌دهد که حتی در مقام دعا نیز، برتری دادن دیگران بر خود، راه و رسم اولیای الهی است.

وی با بیان اینکه یکی دیگر از درس‌های عید قربان آمادگی برای امتحانات الهی است، اظهار کرد: حضرت ابراهیم(ع) امتحانات بسیار دشواری را پشت سر گذاشتند؛ از رها کردن حضرت هاجر و حضرت اسماعیل در بیابان خشک و سوزان گرفته تا ماجرای افکنده شدن در آتش؛ خداوند متعال می‌فرماید: «وَإِذِ ابْتَلَیٰ إِبْرَاهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَ؛ خداوند حضرت ابراهیم را با آزمون‌هایی امتحان کرد و او همه را به بهترین شکل به انجام رساند.» انسان مؤمن باید خود را برای امتحانات الهی آماده کند؛ چه در مسائل مالی، چه جسمانی و چه در مسائل خانوادگی و اجتماعی. 

قناعت و دوری از اسراف؛ جلوه ایثار در زندگی امروز 

امینی یکی از جلوه‌های ایثار در زندگی امروز، را قناعت و دوری از اسراف دانست و گفت: انسان می‌تواند از بخشی از رفاه خود بگذرد تا دیگران نیز از امکانات بهره‌مند شوند. فرهنگ قناعت، یکی از مهم‌ترین آموزه‌های دینی ماست و در روایات آمده است که هیچ ثروتی بالاتر از قناعت نیست.

وی با بیان اهمیت و اولویت ایثار در مسائل مالی افزود: خداوند متعال در توصیف مؤمنان می‌فرماید: «جاهِدونَ فی سَبیلِ اللَّهِ بِأَموالِهِم وَأَنفُسِهِم» در این آیه، جهاد با مال بر جهاد با جان مقدم شده است، زیرا گاهی گذشتن از مال، از نثار جان نیز دشوارتر می‌کند. لذا یکی از تمرین‌های دائمی ما باید این باشد که بتوانیم در راه دین و خدمت به قرآن و اهل‌بیت (ع) ایثار مالی داشته باشیم.

امینی تصریح کرد: این فرهنگ ایثار به معنای آن است که تا حد امکان از رفاه و آسایش شخصی خود برای خدمت به عموم مردم بگذریم. برای نمونه، در فصل سرما، انسان می‌تواند با پوشیدن لباس گرم‌تر در منزل، شعله وسایل گرمایشی را کم کند تا سایر هم‌وطنان نیز از نعمت گاز بهره‌مند بمانند.

این کارشناس مسائل دینی ضمن اشاره بر سخنان رهبر انقلاب افزود: در همین راستا، رهبر معظم انقلاب و پیشوایان دینی ما بر مسئله قناعت تأکید فراوان داشته‌اند؛ چرا که هیچ ثروتی بالاتر از قناعت نیست. انسان قانع در مسائل زودگذر دنیوی به اندازه نیاز اکتفا می‌کند تا فرصت خدمت و کمک به دیگران را بیابد.

وی رعایت مصلحت جامعه را امری مهم دانست و گفت: یکی از ابعاد مهم فرهنگ ایثار و قناعت، رعایت مصلحت جامعه در رفتارهای اقتصادی است. اگر کالایی در بازار کمیاب یا گران می‌شود، نباید با هجوم برای خرید و انبار کردن آن، به بحران دامن زد.

امینی افزود: خانواده‌ها باید این بینش را داشته باشند که اگر هر فردی بیش از نیاز خود خرید کند، ناخواسته موجب ایجاد قحطی و فشار بر طبقات ضعیف می‌شود. بنابراین، ترجیح دادن مصلحت اجتماعی بر نفع فردی، یک فرهنگ اصیل قرآنی و از آموزه‌های مکتب اهل‌بیت (ع) است.

این کارشناس مسائل دینی یکی از مهم‌ترین وظایف پدر و مادر را انتقال معارف و آموزه‌های دینی به نسل جدید دانست و گفت: تربیت تنها به آموزش رفتارهای اولیه‌ای مانند سلام کردن یا اجازه گرفتن محدود نمی‌شود؛ بلکه والدین موظف‌اند تمامی معارف و فضایل اخلاقی موجود در قرآن و روایات را به فرزندان خود منتقل کنند. در این مسیر، بهترین راه آموزش، ارائه یک الگوی عملی شایسته است.

وی تصریح کرد: بهترین شیوه تربیت، تربیت عملی است؛ وقتی فرزند می‌بیند پدر و مادر او اهل خدمت، انفاق، کمک به دیگران و ایثار هستند، این روحیه در وجود او نهادینه می‌شود. وقتی کودک با چشم خود می‌بیند که پدرش مشتاقانه و حتی با به زحمت انداختن خود، در پی گره‌گشایی از کار مردم یا توسعه فضاهای آموزشی و مذهبی است، این ارزش‌ها در وجود او نهادینه می‌شود.

امینی با بیان اینکه برای انتقال مفاهیم عالی به نسل جوان و نوجوان، باید این آموزه‌ها را در رفتار روزمره به آن‌ها نشان داد، اظهار کرد: برای مثال، وقتی غذای لذیذی در خانه تهیه می‌شود، پدر یا مادر می‌توانند با مشارکت دادن فرزند، بخشی از آن را برای همسایگان بفرستند. شاید در آن لحظه فرزند اعتراض کوتاهی کند، اما وقتی می‌بیند والدینش بهترین بخش مال یا غذای خود را با رضایت خاطر به دیگران می‌بخشند، خصلت ایثار در جان او بارور می‌شود.

این فعال حوزه قرآنی با بیان اینکه نسل نوجوان و جوان ما دارای طینتی پاک و اصیل است، گفت: امروزه شاهد هستیم که در تجمعات و مراسم‌های بزرگ، به ویژه در ایامی که یاد و خاطره شهدای گرانقدرمان گرامی داشته می‌شود، همین نوجوانان و حتی کودکان خردسال با چه شور و اشتیاقی حضور می‌یابند.

وی افزود: این حضور پرشور نشان می‌دهد که نسل جدید با ارزش‌های دینی و انقلابی بیگانه نیست؛ بلکه اگر این معارف به درستی و به صورت عملی ارائه شوند، خواهیم دید که این جوانان در مسیر خیر و نقش‌آفرینی اجتماعی، حتی از نسل‌های پیش از خود نیز پیشی می‌گیرند.

انتهای پیام