به گزارش ایسنا، برخلاف تسهیلات سنتی که با تزریق مستقیم منابع بانکی همراه است، اوراق گام بر مبنای جابهجایی اعتبار در طول زنجیره تولید طراحی شده و میتواند از شکلگیری تقاضای موازی برای نقدینگی در حلقههای مختلف زنجیره جلوگیری کند.
تامین مالی تولید در اقتصاد ایران همواره با یک چالش اساسی روبهرو بوده است؛ بنگاهها برای تامین سرمایه در گردش به منابع بانکی نیاز دارند، اما افزایش پرداخت تسهیلات نیز در بسیاری از موارد به رشد نقدینگی و تشدید فشارهای تورمی منجر میشود. همین مساله باعث شده است سیاستگذار پولی در سالهای اخیر به سمت ابزارهایی حرکت کند که بتوانند نیاز مالی بنگاهها را بدون خلق پول جدید پاسخ دهند.
در این میان، اوراق گام به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای تامین مالی زنجیرهای مطرح شده است. فلسفه شکلگیری این ابزار بر این فرض استوار است که بخش قابل توجهی از نیاز نقدینگی بنگاهها ناشی از ناهماهنگی زمانی میان خرید مواد اولیه، تولید و فروش محصول است. در چنین شرایطی اگر بتوان به جای انتقال پول، اعتبار را میان حلقههای مختلف زنجیره جابهجا کرد، بخش مهمی از نیاز مالی بنگاهها بدون خلق نقدینگی جدید برطرف خواهد شد.
سازوکار اوراق گام به این صورت است که بانک به جای پرداخت مستقیم تسهیلات نقدی، اعتبار خود را در قالب یک ورقه اعتباری در اختیار بنگاه قرار میدهد. تولیدکننده میتواند این اوراق را به تامینکنندگان مواد اولیه یا سایر فعالان زنجیره منتقل کند و دریافتکنندگان نیز امکان استفاده مجدد از آن در معاملات بعدی یا تنزیل در بازار سرمایه را دارند. در نتیجه، اعتبار بانکی به جای آنکه در همان ابتدا به پول نقد تبدیل شود، در مسیر تولید به گردش درمیآید.
کارشناسان معتقدند مهمترین مزیت این ابزار، کاهش فشار بر رشد نقدینگی است. در شیوه سنتی، هر حلقه از زنجیره تولید به صورت مستقل برای دریافت تسهیلات اقدام میکند؛ از تامین کننده مواد اولیه گرفته تا تولیدکننده و توزیعکننده. این فرآیند عملا به ایجاد چندین تقاضای همزمان برای منابع بانکی منجر میشود. اما در تامین مالی زنجیرهای، یک اعتبار مشخص در طول زنجیره گردش میکند و نیاز به دریافت تسهیلات جداگانه در هر حلقه کاهش مییابد.
از سوی دیگر، اوراق گام میتواند به افزایش شفافیت جریان مالی در بخش تولید نیز کمک کند. از آنجا که اعتبار صرفا در چارچوب زنجیره مشخصی از معاملات جابهجا میشود، امکان انحراف منابع به فعالیتهای غیرمولد یا سفته بازانه کاهش مییابد. این ویژگی موجب میشود منابع بانکی با دقت بیشتری به سمت فعالیتهای واقعی اقتصاد هدایت شوند.
مزیت دیگر این ابزار، کاهش هزینه تامین مالی بنگاهها است. در بسیاری از موارد، تامینکنندگان مواد اولیه به دلیل اطمینان از پشتوانه بانکی اوراق، حاضر به پذیرش آن در معاملات هستند. در نتیجه، تولیدکننده بدون نیاز به تامین نقدینگی فوری میتواند مواد اولیه مورد نیاز خود را تهیه کند و هزینههای ناشی از کمبود سرمایه در گردش را کاهش دهد.
در سطح کلان نیز توسعه اوراق گام میتواند به تحقق هدف «رشد غیرتورمی تولید» کمک کند. در شرایطی که افزایش تسهیلات بانکی با محدودیتهای ناشی از کنترل پایه پولی مواجه است، استفاده از ابزارهای اعتباری مبتنی بر زنجیره تامین این امکان را فراهم میکند که حمایت از تولید بدون فشار مستقیم بر متغیرهای پولی دنبال شود.
بر همین اساس، بسیاری از تحلیلگران معتقدند توسعه بازار اوراق گام و سایر ابزارهای تامین مالی زنجیرهای میتواند یکی از موثرترین راهکارهای سیاستی برای عبور از تنگنای مالی بنگاهها باشد؛ راهکاری که به جای تزریق پول جدید به اقتصاد، اعتبار را در مسیر تولید به گردش درمیآورد و همزمان از شکلگیری موجهای جدید نقدینگی و تورم جلوگیری میکند.
اوراق گام را میتوان تلاشی برای تغییر پارادایم تامین مالی تولید از «پول محوری» به «اعتبارمحوری» دانست. این ابزار به جای آنکه منابع جدیدی را وارد اقتصاد کند، ظرفیت اعتباری موجود شبکه بانکی را در خدمت زنجیره تولید قرار میدهد. از این منظر، گسترش استفاده از اوراق گام نه تنها میتواند بخشی از مشکل سرمایه در گردش بنگاهها را حل کند، بلکه به عنوان یک سیاست حمایتی کم هزینه و غیرتورمی، جایگزینی مناسب برای تزریق مستقیم نقدینگی به بخش تولید به شمار میرود.
انتهای پیام
