دکتر روح‌الله مرادی، در گفت و گو با ایسنا با بیان اینکه زعفران به‌عنوان گران‌بهاترین محصول کشاورزی جهان، نقشی محوری در اقتصاد کشاورزی ایران و بازارهای بین‌المللی ایفا می‌کند، اظهار کرد: ایران با تولید بیش از ۸۰ درصد زعفران دنیا، نقش اصلی را در تأمین این محصول راهبردی بر عهده دارد و سالانه بخش قابل‌توجهی از درآمدهای صادراتی غیرنفتی کشور را به خود اختصاص می‌دهد.

وی در ادامه با هشدار نسبت به تهدیدات موجود در این صنعت افزود: ارزش اقتصادی بالای زعفران در کنار تقاضای روزافزون جهانی، زمینه بروز انواع تقلبات در تولید، فرآوری و عرضه را فراهم کرده است. افزودن مواد خارجی به کلاله، رنگ‌آمیزی مصنوعی، افزایش رطوبت برای بالا بردن وزن، اختلاط با بخش‌های غیرمجاز گیاه و عرضه محصولات کم‌کیفیت با عنوان زعفران مرغوب، از مهم‌ترین تقلبات این حوزه است که علاوه بر آسیب به سلامت و حقوق مصرف‌کنندگان، اعتبار زعفران ایرانی در بازارهای جهانی را تهدید می‌کند.

 مرادی، توسعه روش‌های نوین شناسایی تقلب، استانداردسازی فرآیندها و تقویت نظارت‌های علمی و آزمایشگاهی را از الزامات حفظ جایگاه جهانی زعفران ایران دانست و تصریح کرد: نیاز به انجام پژوهش‌های کاربردی به ‌ویژه در راستای اولویت‌ها و مشکلات بخش تولید و فناوری و همچنین انتقال آخرین یافته‌های پژوهشی در قالب برگزاری کارگاه‌های آموزشی تخصصی، برنامه‌های ترویجی و رویدادهای ملی و بین‌المللی برای جامعه هدف (شامل کارشناسان، فعالان حوزه زعفران و زعفران‌کاران) در جهت بهبود کمی و کیفی و افزایش ارزش ‌افزوده، بیش از پیش اهمیت پیدا کرده و ضروری است.

تربت‌حیدریه دارای تنها پژوهشکده زعفران در دنیا

رئیس پژوهشکده زعفران دانشگاه تربت‌حیدریه با اشاره به تاریخچه و هدف از تأسیس این مرکز به‌ عنوان تنها پژوهشکده تخصصی زعفران در ایران و دنیا گفت: عملیات ساخت بنای این پژوهشکده در سال ۱۳۸۶ در تربت‌حیدریه با تصویب هیئت وزیران آغاز شد تا در راستای تقویت ارتباطات علمی، توسعه همکاری‌های مشترک میان دانشگاه، صنعت و بخش کشاورزی و رفع چالش‌های موجود در زنجیره ارزش زعفران از تولید تا صادرات، گام‌های مؤثری برداشته شود.

وی خاطرنشان کرد: این مجموعه در سال ۱۳۹۱ فعالیت رسمی خود را در قطب اصلی تولید زعفران ایران و جهان آغاز نمود و اکنون با هدف توسعه علمی، فناوری و اقتصادی زعفران و ارتقای جایگاه این محصول در سطح ملی و بین‌المللی فعالیت می‌کند. این مرکز با گسترش ارتباطات با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی داخلی و خارجی، در مسیر تبدیل شدن به مرجع علمی زعفران در جهان حرکت می‌کند.

مرادی با تأکید بر مأموریت‌های کلان این پژوهشکده تصریح کرد: مشارکت فعال در سیاست‌گذاری‌های کلان کشور و بهره‌گیری از نظام‌های مدیریتی کارآمد برای تحقق اهداف توسعه‌ای این بخش، از مهم‌ترین مأموریت‌های ماست؛ لذا پژوهشکده با تکیه بر علوم و فناوری‌های نوین، فعالیت‌های پژوهشی و آموزشی کاربردی را برای رفع چالش‌ها و پاسخگویی به نیازهای صنعت زعفران با جدیت دنبال می‌کند.

پژوهشکده زعفران بازوی علمی و تخصصی زنجیره تولید تا عرضه این محصول راهبردی است

رئیس پژوهشکده زعفران تربت‌حیدریه، با تشریح بخشی از ظرفیت‌ها و مأموریت‌های این مجموعه، بر نقش آن در پشتیبانی علمی و تخصصی از زنجیره تولید تا فرآوری و عرضه زعفران تأکید کرد و افزود: پژوهشکده زعفران در راستای پشتیبانی علمی و تخصصی از زنجیره تولید تا فرآوری و عرضه زعفران، در بخش‌های مختلف پژوهشی، آزمایشگاهی، آموزشی و فناورانه فعالیت می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: از جمله بخش‌های فعال این مرکز می‌توان به آزمایشگاه خاک‌شناسی، کلینیک گیاه‌پزشکی، آزمایشگاه کنترل کیفیت و تجزیه دستگاهی، واحد آموزش، ترویج و مشاوره، واحد حمایت از طرح‌های تحقیقاتی و همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان اشاره کرد.

مرادی با اشاره به توانمندی‌های آزمایشگاهی پژوهشکده گفت: آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت و تجزیه دستگاهی پژوهشکده زعفران دانشگاه تربت‌حیدریه از سال ۱۳۹۷ دارای مجوز آزمایشگاه همکار اداره استاندارد می‌باشند که تنها آزمایشگاه همکار در حیطه تخصصی زعفران در منطقه جنوب خراسان رضوی است و کنترل کیفیت زعفران را بر اساس استانداردهای بین‌المللی ISO 3632 و استانداردهای ملی 259-1 و 259-2 انجام می‌دهد.

وی افزود: پژوهشکده زعفران در راستای ارتقای کیفیت خدمات آزمایشگاهی، افزایش اعتماد ذی‌نفعان و جلب رضایت مشتریان، موفق به استقرار سیستم مدیریت کیفیت آزمایشگاه بر مبنای استاندارد بین‌المللی ISO/IEC 17025:2017 شده است. این استاندارد که به عنوان مرجع جهانی تعیین صلاحیت آزمایشگاه‌های آزمون و کالیبراسیون شناخته می‌شود، الزامات فنی و مدیریتی لازم برای تضمین صحت، دقت و قابلیت اطمینان نتایج آزمایشگاهی را فراهم می‌کند.

رئیس پژوهشکده زعفران تربت‌حیدریه بیان کرد: استقرار این نظام مدیریتی، گامی مؤثر در افزایش اعتبار علمی و فنی آزمایشگاه‌های پژوهشکده و توسعه خدمات تخصصی در حوزه زعفران و محصولات مرتبط به شمار می‌رود.

۹۰ درصد زعفران جهان در ایران تولید می‌شود

وی با تأکید بر نقش خاک و تغذیه گیاهی در افزایش بهره‌وری این محصول راهبردی تصریح کرد: از طرف دیگر، با توجه به اینکه بیش از ۹۰ درصد زعفران جهان در ایران تولید می‌شود، شناخت دقیق ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک و نیازهای تغذیه‌ای مزارع، نقش مهمی در بهبود عملکرد این محصول راهبردی دارد.

مرادی اظهار کرد: آزمایشگاه خاک، آب و گیاه پژوهشکده زعفران با هدف ارتقای بهره‌وری و افزایش کمی و کیفی تولید زعفران، خدمات تخصصی ارزیابی و آنالیز نمونه‌های خاک، آب و گیاه را ارائه می‌دهد. این آزمایشگاه با بررسی وضعیت حاصلخیزی خاک، شناسایی کمبودهای غذایی و ارائه توصیه‌های فنی و علمی، به کشاورزان و بهره‌برداران در مدیریت بهینه مزارع کمک می‌کند. نتایج حاصل از این ارزیابی‌ها زمینه‌ساز افزایش عملکرد، بهبود کیفیت محصول و توسعه پایدار کشت زعفران در مناطق تولیدکننده کشور است.

وی همچنین به اهمیت خدمات کلینیک گیاه‌پزشکی در شرایط کنونی اشاره کرد و گفت: در سال‌های اخیر، با افزایش چالش‌های ناشی از تغییرات اقلیمی، گسترش آفات و بیماری‌های گیاهی و کاهش کیفیت خاک‌های کشاورزی، اهمیت بهره‌گیری از خدمات تخصصی کلینیک گیاه‌پزشکی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. این مراکز به‌عنوان حلقه‌ای کلیدی میان دانش علمی و تولید کشاورزی، نقش مؤثری در افزایش بهره‌وری و کاهش خسارات در مزارع، به‌ویژه در محصولات ارزشمندی مانند زعفران ایفا می‌کنند.

رئیس پژوهشکده زعفران تربت‌حیدریه ادامه داد: به دلیل حساسیت بالای زعفران نسبت به آفات خاک‌زی و بیماری‌های قارچی، نیازمند مدیریت دقیق و علمی در طول دوره کشت، داشت و برداشت است. در این میان، کلینیک‌های گیاه‌پزشکی پژوهشکده زعفران به بهره‌مندی از متخصصین و تجهیزات مورد نیاز با ارائه خدماتی همچون پایش مزرعه، تشخیص دقیق عوامل بیماری‌زا، ارائه راهکارهای کنترل بیولوژیک و شیمیایی هدفمند، کاهش باقی ‌مانده سموم و آموزش بهره‌برداران، نقش مهمی در حفظ کیفیت و افزایش عملکرد این محصول ایفا می‌کند.

نقش پژوهشکده زعفران تربت‌حیدریه در توسعه پایدار و علمی صنعت زعفران کشور

رئیس پژوهشکده زعفران تربت‌حیدریه، با تشریح فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و حمایتی این مرکز، بر نقش کلیدی آن در توسعه پایدار و علمی صنعت زعفران کشور تأکید کرد.

مرادی اظهار کرد: واحد آموزش و ترویج پژوهشکده زعفران در راستای تحقق رسالت آموزشی و ترویجی این مرکز، برنامه‌های متعددی را با هدف توسعه دانش و گسترش کشت علمی زعفران در کشور اجرا می‌کند. مشارکت در طرح‌های ملی، برگزاری کارگاه‌های آموزشی، دوره‌ها و نشست‌های تخصصی، همکاری در برپایی همایش‌های ملی و تخصصی، تولید و توسعه نرم‌افزارهای آموزشی و ارائه محتوای علمی از جمله مهم‌ترین فعالیت‌های این واحد به شمار می‌رود.

وی افزود: برگزاری نشست‌های تخصصی با حضور استادان برجسته دانشگاهی، نخبگان، فعالان اقتصادی، تولیدکنندگان و نمایندگان دستگاه‌های اجرایی، با هدف بررسی چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌روی صنعت زعفران، تدوین استانداردهای تخصصی و ارائه راهکارهای علمی و کاربردی برای رفع موانع تولید، فرآوری و صادرات، از دیگر اقدامات شاخص پژوهشکده زعفران است. این برنامه‌ها نقش مهمی در انتقال دانش، ارتقای مهارت بهره‌برداران و توسعه پایدار زنجیره ارزش زعفران ایفا می‌کنند.

رئیس پژوهشکده زعفران با اشاره به بسترهای تحقیقاتی فراهم شده در این مرکز گفت: سامانه طرح‌های تحقیقاتی پژوهشکده زعفران (sip.torbath.ac.ir) با حمایت از پژوهش‌های نوآورانه و دانش‌بنیان، زمینه تجاری‌سازی دستاوردهای علمی و فناوری‌های نوین را فراهم ساخته و در ارتقای اثربخشی تحقیقات و توسعه محصولات و فرآورده‌های مبتنی بر زعفران نقش‌آفرینی می‌کند. همچنین حفظ و بهره‌برداری پایدار از ذخایر ژنتیکی زعفران، صیانت از دانش بومی و حمایت از حقوق مالکیت فکری نیز از دیگر اولویت‌های این مرکز به شمار می‌رود.

مرادی با اعلام آمادگی این مجموعه برای همکاری با تمامی ذی‌نفعان این صنعت تصریح کرد: پژوهشکده زعفران آمادگی ارائه خدمات به شرکت‌ها، کشاورزان، صادرکنندگان، اساتید دانشگاه و پژوهشگران در زمینه محصولات کشاورزی به‌ ویژه زعفران شامل خدمات آزمایشگاهی با رعایت اصول بی‌طرفی، آموزشی و پژوهشی، کمک به فرآوری زعفران و جلوگیری از خام‌فروشی آن و ارائه زعفران با کیفیت به بازارهای بین‌المللی، بررسی عناصر خاک و آفات و بیماری‌ها و ارائه راهکارهای مناسب است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: متقاضیان برای ارتباط با این پژوهشکده می‌توانند به سایت https://saffroninstitute.torbath.ac.ir/fa مراجعه کنند.

انتهای پیام