سیدمحسن میرسندسی در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه امام خمینی(ره) زیارت امام رضا(ع) را فراتر از یک عمل عبادی فردی میدانست، گفت: از منظر بنیانگذار جمهوری اسلامی، حرم رضوی مرکزی برای انسانسازی، تقویت ایمان، بازتولید هویت دینی و ایجاد همبستگی اجتماعی است. امام راحل زیارت را هرگز یک سفر عادی و صرفاً آیینی تلقی نمیکردند، بلکه بقاع متبرکه اهلبیت(ع) را مراکز انسانسازی میدانستند. ایشان در دیدارهای مختلف با مسئولان و خادمان آستان قدس رضوی، حرم مطهر رضوی را مرکز علم و مرکز نور معرفی کرده و معتقد بودند انسان در چنین فضایی از روزمرگی فاصله گرفته و به افقهای بلندتری از حیات انسانی توجه پیدا میکند.
زیارت؛ فرصتی برای بازسازی معنای زندگی
وی با بیان اینکه انسان معاصر بیش از هر زمان دیگری با نوعی «فرسودگی معنایی» مواجه است، افزود: هر چند امکانات مادی افزایش یافته، اما احساس معنا در زندگی بسیاری از افراد کاهش پیدا کرده است. در چنین شرایطی، زیارت فرصتی برای بازسازی معنای زندگی محسوب میشود؛ زیرا زائر در برابر مضجع شریف امام رضا(ع) با الگویی متعالی از علم، اخلاق و کرامت انسانی روبهرو میشود.
زیارت، تمرینی برای غلبه بر خودخواهی
میرسندسی درباره نقش زیارت در خودسازی و تهذیب نفس از منظر امام خمینی(ره) گفت: امام راحل (ره) با الهام از آموزههای قرآن کریم، همه عبادات را در خدمت اصلاح درون انسان میدانستند. از نگاه ایشان، اگر زیارت نتواند انسان را متواضعتر، مهربانتر و مسئولیتپذیرتر کند، بخشی از ظرفیت خود را از دست داده است. امام خمینی(ره) بر تحول درونی انسان تأکید داشتند و زیارت را تمرینی مستمر برای غلبه بر خودخواهی و تقویت خداخواهی میدانستند؛ فرآیندی که میتواند نگاه انسان به مسائل و چالشهای زندگی را متحول کند.
استادیار گروه قرآن و مطالعات اجتماعی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به ارتباط زیارت و تقویت ایمان اظهار کرد: در اندیشه امام خمینی(ره)، ایمان صرفاً مجموعهای از دانستهها نیست، بلکه یک تجربه زیسته به شمار میآید. زیارت یکی از مهمترین زمینههای بازگشت انسان به حقیقت و تقویت پیوند قلبی با خداوند از طریق اولیای الهی است. محبت اهلبیت(ع) در نگاه امام راحل(ره) صرفاً یک احساس عاطفی نیست، بلکه نوعی جهتگیری وجودی است که انسان را به سوی پاکزیستی، عدالتخواهی و زندگی مؤمنانه سوق میدهد.
حرم رضوی؛ حافظه تمدنی و فرهنگی تشیع
وی درباره جایگاه حرمهای مطهر در حفظ فرهنگ اسلامی و شیعی گفت: امام خمینی(ره) بارها تأکید کردهاند که این اماکن مقدس نقش مهمی در حفظ اسلام و تشیع داشتهاند. حرمهای اهلبیت(ع) را میتوان کانونهای حافظه جمعی جامعه اسلامی دانست که نسلهای مختلف را به یک میراث مشترک پیوند میدهند. در نگاه امام راحل، حرمها تنها مجموعهای از بناها نیستند، بلکه رسانههایی زنده و ماندگار برای انتقال معارف دینی و هویت شیعی به نسلهای آینده محسوب میشوند.
حضور قلب و اخلاص؛ مهمترین توصیه امام به زائران
این پژوهشگر حوزه مطالعات دینی درباره توصیههای امام خمینی(ره) به زائران امام رضا(ع) گفت: ایشان بیش از هر چیز بر حضور قلب، اخلاص و توجه معنوی تأکید داشتند و معتقد بودند زیارت باید به یک ملاقات حقیقی با امام تبدیل شود. از نگاه امام، زائر باید با آمادگی روحی وارد حرم شود، به محاسبه نفس بپردازد و از فضای معنوی حرم برای اصلاح رفتار و تجدید عهد با خداوند بهره گیرد.
میرسندسی با اشاره به آثار اجتماعی زیارت اظهار کرد: یکی از ابعاد کمتر مورد توجه زیارت، نقش آن در ایجاد همبستگی اجتماعی است. هنگامی که میلیونها نفر از اقشار مختلف جامعه در یک مکان مقدس گرد هم میآیند، نوعی برابری نمادین شکل میگیرد که میتواند فاصلههای اجتماعی را کاهش دهد. تجربه مشترک معنویت در حرمهای مطهر، سرمایه اجتماعی تولید میکند و از نگاه امام خمینی(ره)، محبت اهلبیت(ع) یکی از مهمترین عوامل وحدت امت اسلامی به شمار میرود.
امام رضا(ع)؛ نماد پیوند علم و معنویت
استادیار گروه قرآن و مطالعات اجتماعی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی درباره جایگاه علمی و معنوی امام رضا(ع) در اندیشه امام خمینی(ره) گفت: امام هشتم(ع) در نگاه امام راحل صرفاً یک شخصیت تاریخی نیستند، بلکه نماد پیوند علم، عدالت، کرامت انسانی و معنویت به شمار میروند. در جهانی که با بحران جدایی دانش از اخلاق مواجه است، سیره امام رضا(ع) الگویی از دانشی را ارائه میکند که با ارزشهای انسانی و الهی همراه است.
میرسندسی با اشاره به رابطه محبت اهلبیت(ع) و زیارت در اندیشه امام خمینی(ره) اظهار کرد: محبت اهلبیت(ع) در نگاه ایشان یک سرمایه تربیتی است که باید در رفتار فردی و اجتماعی انسان تجلی پیدا کند. زیارت نیز صورت عینی و عملی این محبت به شمار میرود و انسان را به سوی مسئولیتپذیری و عمل به ارزشهای دینی سوق میدهد.
وی با تأکید بر نقش اماکن مقدس در حیات معنوی جامعه گفت: امام خمینی(ره) معتقد بودند جامعهای که تنها به مسائل مادی بیندیشد، در معرض فرسایش اخلاقی قرار میگیرد. از این رو، زیارت و حضور در اماکن مقدس فرصتی برای بازگشت به خویشتن، بازاندیشی درباره هدف زندگی و تقویت مسئولیتپذیری اجتماعی فراهم میکند. شاید راز ماندگاری حرم مطهر رضوی نیز همین باشد که انسانها با دغدغههای مختلف وارد آن میشوند، اما بسیاری از آنان با احساسی مشترک بازمیگردند؛ احساسی که یادآور امکان زیستن انسانیتر، اخلاقیتر و معنویتر است.
انتهای پیام
