صدای بازی کودکان در کوچهها، قدم زدن شهروندان در پارکها و رفتوآمد روزانه مردم در خیابانها، بخشی از زندگی عادی و آرام هر شهری است، اما گاهی این آرامش با حادثهای ناگهانی و تلخ برهم میخورد، حمله یک سگ بلاصاحب یا گزش حیوانی که بدون کنترل در محیطهای عمومی رها شده است، میتواند در چند ثانیه فرد را راهی مراکز درمانی کند و نگرانی و اضطراب را به خانوادهها و جامعه منتقل سازد، موضوعی که شاید در نگاه نخست یک اتفاق پراکنده به نظر برسد، اما افزایش گزارشهای مربوط به سگگزیدگی در سالهای اخیر نشان میدهد که این مسئله به یکی از چالشهای مهم حوزه سلامت و مدیریت شهری و روستایی تبدیل شده است.
حضور حیوانات بلاصاحب در حاشیه شهرها، روستاها، مناطق گردشگری و حتی برخی محلههای شهری، سالهاست که به دغدغهای جدی برای شهروندان تبدیل شده است، این حیوانات که اغلب به دلیل رهاسازی، تکثیر کنترلنشده یا کمبود برنامههای ساماندهی جمعیت آنها افزایش یافتهاند، در برخی موارد رفتارهای تهاجمی از خود نشان میدهند و سلامت و امنیت افراد را به خطر میاندازند؛ کودکان، سالمندان، عشایر، دامداران و طبیعتگردان بیش از سایر گروهها در معرض این تهدید قرار دارند، تهدیدی که گاه با جراحات شدید جسمی و آسیبهای روحی و روانی همراه میشود.
اما خطر سگگزیدگی تنها به زخم و جراحت محدود نمیشود. کارشناسان حوزه بهداشت همواره نسبت به احتمال انتقال بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان هشدار دادهاند، بیماریهایی که در رأس آنها هاری قرار دارد، این بیماری کشنده که در صورت بیتوجهی و عدم درمان بهموقع میتواند جان انسان را تهدید کند، از همین رو هر مورد حیوانگزیدگی، علاوه بر درد و رنج فرد آسیبدیده، هزینههای درمانی، نگرانیهای خانوادگی و بار مضاعفی را نیز بر نظام سلامت تحمیل میکند.
در چنین شرایطی، افزایش آگاهی عمومی درباره نحوه برخورد با حیوانات بلاصاحب، پرهیز از تغذیه و نزدیک شدن بدون احتیاط به آنها، واکسیناسیون حیوانات دارای صاحب و همچنین اجرای برنامههای علمی و اصولی برای کنترل و ساماندهی جمعیت حیوانات بلاصاحب، ضرورتی انکارناپذیر است، موضوعی که نیازمند همکاری و هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، نهادهای متولی، فعالان حوزه محیط زیست و شهروندان است تا از بروز حوادث ناگوار جلوگیری شده و امنیت و سلامت عمومی جامعه بیش از پیش تأمین شود.
اقدامات اولیه در مواجه با گزش حیوان چیست؟
حسین رحیمی، پزشک عمومی، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه گزش توسط حیوانات مختلف از جمله سگ، گربه، موش، روباه و حتی حیواناتی مانند گاو و شتر میتواند خطر انتقال بیماری هاری را به همراه داشته باشد، اظهار کرد: در میان این حیوانات، سگ، گربه، موش و روباه از جمله مواردی هستند که بیشتر در انتقال این بیماری تاثیر دارند.
وی افزود: در گزش حیوانات دو نگرانی اصلی وجود دارد، ابتدا بروز عفونتهای هوازی و بیهوازی که در هر نوع گزش ممکن است، اتفاق بیفتد و دوم احتمال انتقال بیماری هاری که بهویژه در گزش حیواناتی مانند سگ مطرح است.
این پزشک عمومی ادامه داد: به محض وقوع گزش توسط حیواناتی مانند سگ یا گربه، نخستین اقدام شستوشوی محل زخم به مدت ۳۰ دقیقه با آب و صابون است، پس از آن نباید روی زخم بسته شود، زیرا احتمال ایجاد عفونتهای بیهوازی وجود دارد، سپس فرد باید در اسرع وقت به مراکز جامع سلامت یا شبکههای بهداشت و درمان مراجعه کند.
رحیمی بیان کرد: در هر شهرستان یک ستاد شبکه بهداشت وجود دارد که به صورت ۲۴ ساعته، کارشناسان واحد پیشگیری و مبارزه با بیماریها در آن حضور دارند و اقداماتی از جمله شستوشوی مجدد زخم و تزریق واکسن هاری را انجام میدهند.
وی با اشاره به اقدامات پیشگیرانه پس از گزش حیوانات به ویژه سگ، گفت: برای پیشگیری از هاری، تزریق واکسن هاری انجام میشود و در برخی موارد نیز بر اساس تشخیص کارشناس مربوطه، تزریق ایمونوگلوبولین ضروری است، واکسن هاری در سه نوبت تزریق میشود.
این پزشک عمومی افزود: پس از انجام واکسیناسیون، فرد باید به پزشک متخصص مراجعه کند، همچنین بخیه زدن زخم نیز باید تنها براساس نظر پزشک انجام شود و در صورت نیاز، مصرف یا تزریق آنتیبیوتیک نیز طبق تشخیص پزشک تجویز خواهد شد.
جمعآوری سگهای بلاصاحب در شهرکرد و انتقال آنان به کمپ برای عقیمسازی
پژمان درخشان، رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شهرکرد در گفتوگو با ایسنا در خصوص وضعیت جمعآوری سگهای بلاصاحب در این شهر، اظهار کرد: چند سالی است که کمپ نگهداری سگهای بلاصاحب یا پرسهزن در شهرکرد راهاندازی شده است، با پیگیریهای انجامشده در سالهای گذشته، دو پیمانکار برای این حوزه در نظر گرفته شده که یکی از آنها مسئول جمعآوری سگهای بلاصاحب در سطح شهر است.
وی افزود: گزارشهای مردمی درباره حضور سگهای بلاصاحب در سطح شهر پیگیری میشود و پیمانکار مربوطه نسبت به جمعآوری این سگها اقدام میکند، پس از جمعآوری، سگها برای معاینه به دامپزشک ارجاع داده میشوند و در صورت تأیید سلامت و نداشتن بیماری به کمپ منتقل خواهند شد.
رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شهرکرد ادامه داد: پس از انتقال به کمپ، در برخی موارد با همکاری دانشگاه شهرکرد و دانشگاه آزاد اسلامی، عملیات عقیمسازی انجام میشود، پس از انجام این مراحل، طبق قانون باید این حیوانات رهاسازی شوند، اما این موضوع میتواند در برخی موارد برای جامعه مشکلاتی ایجاد کند.
درخشان با اشاره به ورود دامداران به مراتع حاشیه شهرها، گفت: در زمان کوچ و ورود دامداران، برخی سگهای گله وارد محدوده شهری میشوند و به دلیل نداشتن قلاده، توسط نیروهای مربوطه جمعآوری و به کمپ منتقل میشوند، اما در صورت شناسایی صاحبان آنها، سگها به مالکانشان بازگردانده میشوند.
وی افزود: برخی افراد نیز به سگهای بلاصاحب غذا میدهند که این موضوع موجب تجمع این حیوانات بهویژه در حاشیه شهر میشود.
رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شهرکرد، بیان کرد: کمپ نگهداری سگهای بلاصاحب توسعه یافته و در حال حاضر ظرفیت نگهداری ۲۰۰ سگ ماده و ۲۰۰ سگ نر را دارد، اگرچه برخی حامیان حیوانات نیز کمکهای مالی در این حوزه ارائه میکنند، اما نگهداری این سگها هزینهبر است و سالانه حدود دو میلیارد تومان برای این بخش هزینه میشود.
درخشان در پایان خاطرنشان کرد: اقدامات دیگری نیز در این حوزه در حال انجام است و با پیگیری و رایزنی با شرکتهای دانشبنیان تلاش خواهیم کرد از روشهای نوین برای کنترل جمعیت سگهای بلاصاحب در آینده، به غیر از عقیمسازی، استفاده شود، در صورت کنترل نشدن جمعیت این سگها، احتمال بروز آسیبهای زیستمحیطی وجود خواهد داشت.
انتهای پیام
