سمیه روانخواه با اشاره به ظرفیتهای صنایعدستی روستای ریاب اظهار کرد: ریاب برای ما از اهمیت ویژهای برخوردار است، زیرا این روستا در مسیر ثبت به عنوان روستای جهانی قرار دارد. به همین دلیل در حوزه صنایعدستی بهصورت ویژه به این منطقه ورود کردهایم و برنامههای مشخصی برای احیای ظرفیتهای بومی آن در دست اجرا داریم.
وی افزود: بر اساس بازدیدی که از منطقه ریاب انجام شده، صنایعدستی این روستا در حال حاضر از جایگاه و قوت قابل توجهی برخوردار نیست. در سالهای اخیر، اقتصاد منطقه به سمت فعالیتهای دیگری سوق پیدا کرده و همین موضوع موجب شده بخشی از سنتهای مرتبط با صنایعدستی کمرنگ شود. با این حال، احیای صنایعدستی ریاب برای ما بسیار مهم است، چراکه هم یکی از شاخصهای مؤثر در فرآیند جهانی شدن روستاست و هم حفظ هویت فرهنگی و شیوه زیست سنتی منطقه را دنبال میکند.
معاون صنایعدستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان رضوی با بیان اینکه صنایعدستی بخش مهمی از هویت فرهنگی هر منطقه را تشکیل میدهد، تصریح کرد: بررسیهای انجامشده نشان میدهد «فرتبافی» که نوعی پارچه سبک و خنک است، در گذشته در این منطقه رواج داشته است. در بازدیدهای میدانی، دستگاههای قدیمی فرتبافی را در خانههای روستایی مشاهده کردیم و مشخص شد که زنان روستا در گذشته به این هنر اشتغال داشتهاند.
روانخواه ادامه داد: یکی از دلایل رواج فرتبافی در مناطق جنوبی خراسان رضوی و خراسان جنوبی، ویژگی خنک بودن این پارچه بوده است. به همین دلیل برنامهریزیهای لازم برای احیای این هنر سنتی در ریاب در حال انجام است و تلاش داریم بار دیگر فرتبافی را به چرخه تولید منطقه بازگردانیم.
وی با اشاره به دیگر ظرفیتهای صنایعدستی این روستا خاطرنشان کرد: احیای زیراندازهای سنتی ازجمله گلیم با حفظ نقوش بومی و اصیل منطقه نیز در دستور کار قرار دارد. همچنین در شرایط فعلی، برگزاری نخستین دوره آموزشی گیوهبافی در ریاب پیشبینی شده است.
معاون صنایعدستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان رضوی افزود: تلاش کردهایم مطالعات خود را بر شیوه زندگی و نوع پوشش مردم منطقه متمرکز کنیم تا مشخص شود در گذشته چه محصولاتی مورد استفاده مردم بوده و همان محصولات را احیا کنیم و به حوزه اقتصاد محلی پیوند بزنیم.
روانخواه با بیان اینکه هماکنون نیز ظرفیتهایی در حوزه فرتبافی در ریاب وجود دارد، گفت: در حال حاضر دو فروشگاه مرتبط با فرتبافی در منطقه فعال هستند و تعدادی از اهالی نیز همچنان به این هنر اشتغال دارند. این افراد از نقاط قوت روستا به شمار میروند و قطعاً برای توسعه و ترویج این هنر برنامهریزی خواهیم کرد.
وی ادامه داد: یکی از برنامههای جدی ما این است که در تمامی اقامتگاههای بومگردی منطقه، حداقل یک کارگاه صنایعدستی راهاندازی شود تا ضمن حفظ هنرهای بومی، امکان معرفی و عرضه محصولات به گردشگران نیز فراهم شود.
روانخواه با اشاره به نقش صنایعدستی در معرفی هویت تاریخی و فرهنگی ریاب اظهار کرد: گناباد به واسطه قناتهای خود شناخته میشود و قنات قصبه نیز به ثبت جهانی رسیده است. شیوه زندگی مردم این منطقه، نوع پوشش و حتی صنایعدستی آنها ارتباط مستقیمی با اقلیم منطقه و مسئله آب داشته است.
وی افزود: در منطقهای که مدیریت آب و سازگاری با شرایط اقلیمی اهمیت زیادی داشته، تولید پوشاک و منسوجات خنک نیز بخشی از نیازهای زندگی مردم بوده است. به همین دلیل فرتبافی با هویت تاریخی و فرهنگی منطقه پیوند خورده و مردم پارچههای مورد نیاز خود را با همین روش تولید میکردند تا بتوانند در شرایط اقلیمی خاص منطقه زندگی کنند.
معاون صنایعدستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان رضوی در ادامه با بیان اینکه احیای این زنجیره فرهنگی و اقتصادی میتواند به احیای هویت منطقه منجر شود، تصریح کرد: اگر بتوانیم این چرخه را بازسازی کنیم، صنایعدستی هویتمحور منطقه نیز به صورت طبیعی احیا خواهد شد و زمینه توسعه آن فراهم میشود.
روانخواه با اشاره به چالش فاصله میان تولید و بازار در صنایعدستی روستایی گفت: خوشبختانه طی سالهای اخیر اقامتگاههای بومگردی در روستاها توسعه قابل توجهی پیدا کردهاند و بسیاری از مردم برای گذراندن اوقات فراغت و تجربه زندگی روستایی به این مراکز مراجعه میکنند.
روانخواه افزود: پیوند میان صنایعدستی و بومگردیها میتواند ارتباط مستقیمی میان هنرمندان محلی و گردشگران ایجاد کند و زمینه فروش مستقیم محصولات را فراهم آورد. بر همین اساس، یکی از مهمترین رویکردهای ما استفاده از ظرفیت بومگردیها برای رونق اقتصاد صنایعدستی است.
وی با اشاره به شعار امسال حوزه صنایعدستی خراسان رضوی خاطرنشان کرد: شعار ما «هر روستا یک بومگردی و هر شهر یک خانه صنایعدستی» است. خانههای صنایعدستی در شهرستانهای کوچک از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند؛ زیرا میتوانند بهطور همزمان محل تولید، آموزش، فروش محصولات و پذیرایی از گردشگران باشند.
معاون صنایعدستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان رضوی اظهار کرد: ایجاد چنین مجموعههایی در قالب یک بسته کامل، نقش مهمی در توسعه صنایعدستی و اقتصاد محلی ایفا میکند. به همین دلیل نیز از راهاندازی خانههای صنایعدستی در شهرستانها حمایت میکنیم.
روانخواه در پایان اضافه کرد: در حال حاضر هفت خانه صنایعدستی خصوصی در حال تأسیس است که اقدامی ارزشمند و قابل توجه به شمار میرود. برای تحقق این هدف تلاشهای گستردهای در شهرستانهای مختلف انجام شده و امیدواریم در سالهای آینده بتوانیم این روند را توسعه دهیم و تعداد این مراکز را افزایش دهیم.
انتهای پیام
