به گزارش ایسنا، دکتر حسین مرادی در نشست تخصصی هفته محیط زیست که روز سه شنبه ۱۹ خرداد در دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران در کرج برگزار شد، اظهار کرد: در تمامی پروژههای توسعهای، معمولاً منافع اقتصادی در اولویت قرار میگیرد، اما باید توجه داشت که منافع اقتصادی تنها محدود به شرکتها، سازمانها یا دستگاههای اجرایی نیست و منافع جوامع محلی و مردمی که تحت تأثیر این طرحها قرار میگیرند نیز باید دیده شود.
وی افزود: یکی از مشکلات اساسی در بسیاری از برنامههای توسعهای این است که منافع کلان اقتصادی مورد توجه قرار میگیرد، اما حقوق و منافع جوامع بومی و محلی نادیده گرفته میشود. نتیجه چنین رویکردی بروز بحرانهایی است که امروز در بسیاری از تالابها و اکوسیستمهای کشور شاهد آن هستیم.
این پژوهشگر با اشاره به وضعیت بحرانی تالابهای ایران گفت: ایران زمانی از کشورهای پیشرو جهان در حوزه حفاظت از تالابها بود و حتی کنوانسیون جهانی رامسر به نام کشور ما ثبت شده است. در دهه ۱۹۷۰ میلادی، ایران جزو نخستین کشورهایی بود که اهمیت حفاظت از تالابها را درک کرد و در سطح جهانی مطرح ساخت.
وی ادامه داد: فلسفه اصلی کنوانسیون رامسر این است که تالابها میراث مشترک بشریت هستند و هیچ کشوری نباید با اقدامات نادرست، هزینههای زیستمحیطی را به سایر کشورها تحمیل کند.
مرادی با بیان اینکه امروز شرایط متفاوت شده است، تصریح کرد: متأسفانه در حالی که زمانی جزو کشورهای پیشرو در حفاظت از تالابها بودیم، اکنون در زمینه تخریب و خشک شدن تالابها نیز در شمار کشورهای دارای شرایط بحرانی قرار گرفتهایم.
وی افزود: بخش عمده این مشکلات ناشی از مدیریت نادرست منابع آب و اجرای برخی برنامههای توسعهای بدون توجه کافی به ملاحظات محیط زیستی است. واقعیت این است که کاهش بارندگی به تنهایی عامل وضعیت فعلی تالابها نیست، بلکه نحوه مدیریت منابع آب نقش تعیینکنندهای در بروز این شرایط داشته است.
این عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی با اشاره به وضعیت نامطلوب تالابهای کشور گفت: در حال حاضر تقریباً تمامی تالابهای داخلی ایران با درجات مختلفی از بحران و تهدید مواجه هستند و به سختی میتوان تالابی را یافت که فاقد مشکل باشد.
وی با اشاره به تجربه اخیر خود در اصفهان افزود: گرد و غبار ناشی از خشکی تالابها و منابع آبی به حدی رسیده که در برخی مناطق حتی تنفس عادی نیز دشوار شده است.
مرادی ادامه داد: تالاب صالحیه، دریاچه ارومیه و بسیاری از تالابهای دیگر نمونههایی از پیامدهای مدیریت ناپایدار منابع آب هستند که امروز آثار آنها به شکل ریزگردها، کاهش کیفیت هوا و تهدید سلامت شهروندان نمایان شده است.
پسروی آب خزر، تالابهای شمال کشور را تهدید میکند
وی در ادامه با اشاره به شرایط دریای خزر گفت: تالابهای ساحلی شمال کشور با تهدید جدیدی به نام پسروی آب دریای خزر روبهرو هستند؛ پدیدهای که اکنون به یک بحران ملی تبدیل شده است.
این استاد دانشگاه افزود: کاهش سطح آب دریای خزر در سالهای اخیر موجب آسیب جدی به تالابهای وابسته به این پهنه آبی شده و تالابهایی مانند انزلی را با چالشهای فراوان مواجه کرده است.
وی اظهار کرد: طی کمتر از یک دهه گذشته سطح آب دریای خزر حدود دو متر کاهش یافته و در برخی مناطق شاهد عقبنشینی افقی آب تا حدود ۱۵۰ متر بودهایم؛ موضوعی که خطر شکلگیری کانونهای جدید ریزگرد را افزایش میدهد.
افزایش تعداد تالابهای ثبتشده، خبر امیدوارکننده محیط زیست است
مرادی در عین حال از برخی اقدامات مثبت در حوزه تالابها خبر داد و گفت: خوشبختانه در سالهای اخیر روند شناسایی و ثبت تالابهای کشور سرعت گرفته است.
وی افزود: تعداد تالابهای شناسایی و ثبتشده کشور که پیشتر ۲۲۹ تالاب بود، در حال افزایش است و به ۲۳۷ تالاب خواهد رسید. این موضوع نشان میدهد نگاه حفاظتی نسبت به تالابها در حال تقویت است.
این عضو هیئت علمی دانشگاه خاطرنشان کرد: بیش از ۴۰ تالاب انسانساخت، آبگیرها، مخازن سدها و برخی دشتهای آبگیر نیز در سالهای اخیر در فرآیندهای حفاظتی مورد توجه قرار گرفتهاند؛ در حالی که پیشتر در نظام مدیریت تالابها جایگاهی نداشتند.
وی با اشاره به همکاری دانشکده منابع طبیعی با سازمان حفاظت محیط زیست گفت: یکی از پروژههای مهمی که در حال حاضر در دست اجراست، افزایش تعداد تالابهای ثبتشده ایران در فهرست کنوانسیون رامسر است.
مرادی افزود: در حال حاضر ۲۷ تالاب ایرانی در فهرست کنوانسیون رامسر ثبت شدهاند و برنامهریزیها به گونهای است که این تعداد طی سه سال آینده به بیش از ۵۰ تالاب افزایش یابد.
وی تصریح کرد: این اقدام علاوه بر ارتقای سطح حفاظت از تالابهای کشور، جایگاه ایران را در نظام جهانی حفاظت از تالابها به شکل محسوسی ارتقا خواهد داد و میتواند یک جهش مهم در رتبهبندیهای بینالمللی برای کشور ایجاد کند.
توسعه دریا محور، ضرورتی برای توسعه و امنیت ملی
مرادی با اشاره به ظرفیتهای دریایی ایران اظهار کرد: کشور ما از ظرفیتهای بسیار گستردهای در حوزه سواحل و دریا برخوردار است و تنها در سواحل جنوبی بیش از دو هزار کیلومتر خط ساحلی دارد.
وی افزود: ایران از معدود کشورهایی است که به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود، ظرفیتهای کمنظیری در حوزه دریایی دارد، اما بخش قابل توجهی از این ظرفیتها تاکنون مورد استفاده قرار نگرفته است.
این پژوهشگر با بیان اینکه بیش از ۹۵ درصد سواحل کشور هنوز توسعه نیافتهاند، گفت: در بسیاری از مناطق ساحلی، بهویژه در جنوب کشور، امکانات و ظرفیتهای توسعهای قابل توجهی وجود دارد که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند.
وی تأکید کرد: توسعه دریا محور تنها یک برنامه اقتصادی نیست، بلکه موضوعی مرتبط با امنیت ملی نیز محسوب میشود؛ زیرا بخشهایی از سواحل جنوبی کشور از نظر جمعیتی و توسعهای هنوز خالی هستند و توجه به این مناطق میتواند به تقویت امنیت پایدار کشور کمک کند.
مرادی با اشاره به فعالیتهای پژوهشی دانشکده منابع طبیعی در سواحل مکران گفت: از سال ۱۳۹۴ مطالعات محیط زیستی منطقه مکران در این دانشکده آغاز شده و نخستین طرح جامع شناسایی و تولید اطلاعات پایه محیط زیستی این منطقه با مسئولیت اینجانب اجرا شده است.
وی افزود: این اطلاعات در اختیار بخشهای توسعهای قرار گرفته تا برنامهریزیها بر اساس توان اکولوژیک منطقه انجام شود و از تکرار خطاهای گذشته جلوگیری شود.
این عضو هیئت علمی گفت: در حال حاضر دانشکده منابع طبیعی و تیم پژوهشی آن در اجرای یکی از مهمترین پروژههای ملی کشور با عنوان برنامه اقدام ملی حفاظت از محیط زیست ساحلی و دریایی مشارکت دارند؛ برنامهای که در راستای اجرای سیاستهای کلی توسعه دریا محور تدوین میشود و نقش مهمی در حفاظت از اکوسیستمهای دریایی و ساحلی کشور خواهد داشت.
انتهای پیام
