به گزارش ایسنا، علی طویلی روز سه شنبه ۱۹ خرداد در نشست تخصصی هفته محیط زیست که در دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران در کرج برگزار شد، با اشاره به اهمیت پوشش گیاهی در حفظ تعادل اکولوژیک اظهار کرد: هر پایه گیاهی در واقع یک سد زنده طبیعی محسوب میشود. زمانی که بارندگی رخ میدهد، پوشش گیاهی با کاهش سرعت روانآبها، افزایش نفوذ آب به خاک و جلوگیری از فرسایش، نقش مهمی در کنترل سیلابها ایفا میکند.
وی افزود: مطالعات متعددی درباره سیلابهای مخرب سال ۱۳۹۸ انجام شده و نتایج آن نشان میدهد تخریب جنگلها و پوشش گیاهی در تشدید خسارات ناشی از سیلابها نقش قابل توجهی داشته است.
طویلی با اشاره به نقش پوششهای گیاهی در کنترل تغییرات اقلیمی گفت: وجود پوشش گیاهی سبز علاوه بر تثبیت خاک، در جذب و ذخیره کربن، تعدیل دما، بهبود کیفیت هوا و حفظ چرخههای طبیعی اکوسیستمها نقش تعیینکنندهای دارد.
وی تصریح کرد: منابع طبیعی اگرچه گاهی مظلوم واقع میشوند و کمتر مورد توجه قرار میگیرند، اما تأثیر آنها بر زندگی انسانها بسیار گسترده و بنیادین است و به همین دلیل نیازمند توجه بیشتر رسانهها، دانشگاهها و نهادهای فرهنگی هستند.
این محقق حوزه محیط زیست، با قدردانی از نقش رسانهها در آگاهیبخشی عمومی اظهار کرد: فرهنگسازی و افزایش آگاهی عمومی درباره ارزش منابع طبیعی و محیط زیست از مهمترین ضرورتهای امروز کشور است؛ زیرا بسیاری از سرمایههای طبیعی کشور در زمره ثروتهای خاموش ملی قرار دارند که اهمیت آنها معمولاً کمتر دیده میشود.
سالانه دو میلیارد تن گرد و غبار در جهان جابهجا میشود
وی با اشاره به آمارهای جهانی درباره تخریب سرزمین و گرد و غبار گفت: براساس گزارشهای بینالمللی و آمارهای بانک جهانی، تخریب سرزمین سالانه بین ۱۰ تا ۱۷ درصد اقتصاد جهانی را کاهش میداد.
طویلی افزود: برآوردها نشان میدهد خسارتهای ناشی از تخریب سرزمین در سطح جهان به حدود ۸۵ تریلیون دلار در سال میرسد که از این میزان ۱۵ تریلیون دلار ناشی از فرسایش خاک، بیابانزایی و کاهش بهرهوری اراضی است.
وی ادامه داد: همچنین سالانه حدود دو میلیارد تن گرد و غبار از مناطق مستعد در سراسر جهان وارد جو میشود که آثار اقتصادی، زیستمحیطی و بهداشتی گستردهای به دنبال دارد.
عضو کارگروه ملی مقابله با بیابانزایی با بیان اینکه پیامدهای گرد و غبار تنها محدود به مناطق تولیدکننده نیست، اظهار کرد: گرد و غبار در محل شکلگیری موجب تخریب خاک و کاهش حاصلخیزی اراضی میشود و در مناطق مقصد نیز با نشستن بر سطح زمین، مزارع، پوششهای گیاهی و محیطهای شهری خسارتهای متعددی ایجاد میکند.
وی افزود: آثار گرد و غبار بر بخش کشاورزی، سلامت انسان، زیرساختها و اقتصاد بارها در مطالعات مختلف بررسی و برآورد شده است و این پدیده یکی از جدیترین چالشهای زیستمحیطی جهان محسوب میشود.
وی با اشاره به منشأ گرد و غبارهای ورودی به کشور گفت: در افکار عمومی معمولاً منشأ گرد و غبار به کشورهای عراق، سوریه و عربستان محدود میشود، در حالی که مطالعات سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور نشان میدهد کشورهای دیگری نظیر امارات متحده عربی، یمن، اردن، افغانستان، پاکستان، هند، قزاقستان و ترکمنستان نیز در شکلگیری کمربند گرد و غبار پیرامون ایران نقش دارند.
وی ادامه داد: خشکسالی، تغییر کاربری اراضی، سدسازیهای گسترده، کاهش جریان رودخانههای فرامرزی، تخریب تالابها و حتی پیامدهای جنگها از جمله عواملی هستند که در تشدید کانونهای گرد و غبار منطقهای نقش داشتهاند.
۱.۵ میلیون هکتار از تالابهای کشور پتانسیل تولید گرد و غبار دارند
طویلی با اشاره به وضعیت تالابهای کشور اظهار کرد: براساس آمارهای محیط زیست حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار هکتار از بستر تالابهای خشک یا نیمهخشک کشور مستعد تولید گرد و غبار هستند.
وی افزود: تالابهایی نظیر هامون و برخی دیگر از پهنههای آبی کشور در صورت تداوم روند خشکی و کاهش ورودی آب میتوانند به کانونهای فعال گرد و غبار تبدیل شوند.
عضو کارگروه ملی مقابله با بیابانزایی گفت: مهمترین عامل جلوگیری از تولید گرد و غبار، حفظ رطوبت سطح خاک است. هرچه سطح زمین مرطوبتر باشد، احتمال جدا شدن ذرات و انتقال آنها توسط باد کاهش مییابد. ایجاد موانع طبیعی نظیر پوششهای گیاهی نیز نقش بسیار مؤثری در تثبیت خاک و کاهش فرسایش بادی دارد.
طویلی تصریح کرد: استفاده از بادشکنهای زنده و توسعه پوششهای گیاهی همچنان طبیعیترین، اقتصادیترین و پایدارترین روش مقابله با بیابانزایی و گرد و غبار به شمار میرود.
۱.۴ میلیون هکتار از اراضی کشور تحت عملیات بیابانزدایی قرار دارد
وی گفت: در حال حاضر حدود ۱.۴ میلیون هکتار از اراضی بیابانی کشور تحت عملیات مدیریتی، احیایی و تثبیت قرار گرفتهاند و طرحهای مختلفی برای کنترل بیابانزایی در این مناطق اجرا شده است.
این استاد دانشگاه ادامه داد: تاکنون حدود ۱۰ هزار هکتار از مناطق بحرانی بیابانی استان تحت عملیات بیابانزدایی و احیا قرار گرفتهاند که نتایج موفقیتآمیزی نیز به همراه داشته است.
وی خاطرنشان کرد: بخش عمده این اقدامات در مناطق جنوبی و غربی استان به ویژه شهرستانهای اشتهارد و نظرآباد اجرا شده و توسعه پوششهای گیاهی در این مناطق آثار مثبتی در کاهش فرسایش بادی و تثبیت خاک داشته است.
عضو کارگروه ملی مقابله با بیابانزایی در پایان اظهار کرد: با توجه به محدودیت اعتبارات و کمبود نیروی انسانی، موفقیت در حفاظت از منابع طبیعی تنها از طریق مشارکت فراگیر و مسئولیتپذیری اجتماعی امکانپذیر خواهد بود و لازم است همه بخشهای جامعه در این زمینه نقش خود را ایفا کنند.
انتهای پیام
