صادقآبروش در گفتوگو با ایسنا، به مناسبت هفته محیطزیست، اظهار کرد: از میان ۳۷ چالش مهم جهانی، سه چالش تغییر اقلیم، کمبود منابع آب شیرین و بیابانزایی به عنوان مهمترین تهدیدهای قرن بیستویکم شناخته میشوند.
معاون امور بیابانهای اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قم افزود: بر اساس گزارشهای سازمان ملل متحد، یکششم جمعیت جهان، سهچهارم اراضی خشک و یکسوم خشکیهای جهان به مساحت حدود پنج میلیارد هکتار در ۱۱۰ کشور در معرض بیابانزایی قرار دارند. این موضوع در کنفرانس ۱۹۹۲ ریو دو ژانیرو به عنوان یکی از سه چالش اصلی جهان به رسمیت شناخته شد و در ادامه، کنوانسیون مقابله با بیابانزایی در سال ۱۹۹۴ به تصویب رسید که در حال حاضر ۱۹۶ کشور، از جمله ایران، عضو آن هستند.
وضعیت بیابانزایی در قم
آبروش با اشاره به شرایط خاص اقلیمی قم گفت: استان قم به دلیل قرارگیری در حاشیه کویر و وجود دشت مسیله با وسعتی نزدیک به ۴۰۰ هزار هکتار، یکی از مناطق درگیر با پدیده گرد و غبار است. جهت غالب بادهای شرقی بهویژه در نیمه نخست سال، موجب انتقال گسترده گرد و غبار به استان میشود.
وی ادامه داد: در مجموع حدود ۵۰۰ هزار هکتار از عرصههای استان تحت تأثیر فرسایش بادی است که از این میزان، ۳۲۵ هزار هکتار بحرانی، ۶۰ هزار هکتار فوق بحرانی و ۱۶۹ هزار هکتار کمتر بحرانی هستند.
به گفته وی، گرد و غبار در قم هم منشأ داخلی و هم خارجی دارد و بخشی از آن از کشورهای منطقه از جمله ترکمنستان، سوریه، عراق و عربستان وارد میشود که کنترل آن خارج از حیطه اختیارات داخلی است.
مهمترین عوامل گسترش بیابانزایی
معاون امور بیابانهای اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قم، ساختار زمینشناسی دشت مسیله، وزش بادهای شرقی، برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی، وجود چاههای غیرمجاز، احداث سد ۱۵ خرداد و قطع حقابه دشت مسیله، کاهش بارندگیهای سالانه و چرای دام بیش از ظرفیت مراتع را از مهمترین عوامل تشدید بیابانزایی در استان برشمرد.
وی تصریح کرد: پس از احداث سد ۱۵ خرداد در سال ۱۳۷۶ و قطع جریان حقابه رودخانه قمرود به دشت مسیله، شرایط اکولوژیکی منطقه تغییر کرد و در کنار خشکسالیهای متوالی و افزایش برداشت آب، روند تخریب تشدید شد.
اجرای طرحهای مقابله با گرد و غبار
آبروش با اشاره به اقدامات انجامشده گفت: تاکنون ۱۶ هزار هکتار نهالکاری، سه هزار هکتار احداث هلالی آبگیر و ۲۲ کیلومتر تله رسوبگیر در استان اجرا شده است.
وی افزود: در سال ۱۴۰۳ مطالعه جامع مقابله با گرد و غبار در سطح ۵۲ هزار هکتار از منطقه سراجه انجام شد و این منطقه به عنوان بحرانیترین کانون گرد و غبار استان در اولویت قرار گرفت.
به گفته وی، پروژه شاخص استان، اجرای نهالکاری در سطح ۶۴۷ هکتار در منطقه نواران است که با تأمین اعتبار از محل محرومیتزدایی و با مشارکت بسیج سازندگی و کاشت حدود ۱۴۲ هزار اصله نهال در حال اجراست.
وی همچنین از اجرای ۸۲۰ هکتار نهالکاری و ۴۲۰ هکتار عملیات مراقبت و آبیاری در سال ۱۴۰۴ خبر داد و گفت: این طرحها با نظارت فنی اداره کل منابع طبیعی استان اجرا شده است.
معاون امور بیابانهای اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قم با تأکید بر اهمیت طرحهای آبخیزداری گفت: تمرکز اصلی این پروژهها در مناطق بالادست و حوزههای کوهستانی است تا ضمن جلوگیری از سیلاب و فرسایش خاک، زمینه تغذیه سفرههای آب زیرزمینی در پاییندست فراهم شود.
آبروش نقش جوامع محلی و دامداران را بسیار مهم دانست و افزود: ایجاد تعادل بین ظرفیت مرتع و تعداد دام، پرهیز از چرای بیرویه و مشارکت در طرحهای نهالکاری و بیولوژیک از عوامل کلیدی در کاهش تخریب سرزمین است.
آبروش در پایان، صرفهجویی در مصرف آب را مهمترین اقدام مردمی در مقابله با بیابانزایی عنوان کرد و گفت: افزایش برداشت از منابع آب زیرزمینی بهصورت غیرمستقیم به تخریب پوشش گیاهی منجر میشود. همچنین شهروندان باید از تخریب پوشش گیاهی، حتی گیاهان فصلی که در ظاهر خشک به نظر میرسند، خودداری کنند تا چرخه طبیعی احیای مراتع حفظ شود.
انتهای پیام
