منطقه کوهستانی اورامانات جایی است که چنین مردمانی را در دل خود پرورانده، مردمانی که به خاطر شرایط زندگی سخت در کوهستان، یادگرفتند که چطور خود را با این محیط سازگار کنند. آنها برای بقایشان دامپروری و باغبانی میکردند و مدام مجبور به کوچ بودند. برای عبور از گذرگاههای دشوار کوهستان باید پاهایشان را از سنگلاخهای تیز و برنده حفظ میکردند تا جانی برای راه رفتن برایشان بماند و اینگونه بود که خالق پاپوشی شدند که با گذشت حدود ۲۵۰۰ سال هنوز هم یکی از محبوبترین و زیباترین پاپوشها در بین این مردمان است.
رد پای این پاپوش را که تاریخی کهن در لای تار و پودهای آن گیر افتاده را در همه کوچه پس کوچههای منطقه اورامانات میتوان دید و امروز بزرگ و کوچک و زن و مرد با لباسهای زیبای محلی و پاپوشی که از نیاکانشان برجای مانده، در خیابانها و کوچههای شهر و روستای اورامانات قدم میزنند.
محبوبیت پاپوشی که در گذشته «کلاش» نام داشت و امروزه به «گیوه» شهره شده، از کوهستانهای اورامانات فراتر رفته و علاقمندان زیادی در گوشه گوشه ایران و حتی در همسایه کناریمان یعنی کشور عراق پیدا کرده است.
گیوه یکی از خنکترین، راحتترین، سبکترین و مقاومترین کفشهایی است که تاریخی پرفراز و نشیب را پشت سر گذاشته و از سفیدی مطلق گذشته به طرحهای متنوع و رنگی امروز رسیده. کفشی نخی که تمام مواد اولیه آن در همین منطقه اورامانات تهیه میشود و در دل بسیاری از خانههای این منطقه میتوان زنان و مردانی را دید که مشغول بافتن آن هستند.
هرچند افراد زیادی در این منطقه در زمینه تولید گیوه فعالیت میکنند، اما یکی از آنها بانویی است که حدود بیست سال از عمرش را در این راه صرف کرده و چندسال نیز به عنوان کارآفرین نمونه انتخاب شده است.
به مناسبت هفته صنایع دستی(۲۰ تا ۲۷ خرداد)، پای حرفهای این بانوی کارآفرین تولیدکننده گیوه نشستیم که تلاش میکند با رنگ و لعاب بخشیدن به هنر اجدادش، آن را حفظ کند و از گزند زندگی مدرن نجات دهد.
فرشته حسینی در گفت و گو با ایسنا، با اشاره به پیشینه بسیار کهن گیوه، گفت: قدیمیهای منطقه به گیوه کلاش میگفتند و گیوه اسمی است که در دهههای اخیر روی آن گذاشتهاند.
وی با بیان اینکه گیوه ترکیبی از نخ و چرم است، افزود: زیره گیوه را با پارچه الیاف میبافند و نوک و پاشنه آن هم از نرینه گاو نَر درست میشود. دور کفش را نیز با نخ پنبه ریز و پلی استر میبافند.
این بانوی گیوه باف از گیوه به عنوان پاپوش و کفش مورد علاقه مردم اورامانات نام برد و اظهار کرد: با وجود اینکه این کفش بیش از دو هزار سال قدمت دارد، اما گذشت زمان باعث نشده تا مردم آن را با تحولاتی که در زندگی انسانها رخ داده و ورود تکنولوژیهای جدید، کنار بگذارند.
وی ادامه داد: محبوبیت این کفش نه تنها هنوز پابرجاست، بلکه با گذشت قرنها تعداد علاقمندان به آن روز بروز در حال افزایش است و در نمایشگاههای صنایع دستی که در خارج از استان و خارج از کشور شرکت میکنیم، افراد زیادی هستند که آن را از ما میخرند.
حسینی خاطرنشان کرد: در منطقه اورامانات حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد مردم گیوه پوش هستند و از دوره کودکی تا سالمندی آن را میپوشند.
وی با بیان اینکه این کفش در کنار زیبایی و راحت بودن، مانع از بروز برخی بیماریها برای پا میشود، افزود: گیوه در کنار شکیل بودن، بوگیر، عرق گیر و حتی ضدقارچ برای پا است و ماندگاری آن هم بالاست، به گونهای که اگر از آن خوب مراقبت کنید حدود چهار سال دوام دارد.
حسینی تاکید کرد: از آنجایی که گیوه با نخ و پارچه بافته میشود، برای همین باید تا جایی که امکان دارد آن را از آب دور نگه دارید. اگر از آب دور نگه داشته شود، ماندگاری آن بالا میرود.
وی که برای اولین بار مبتکر ورود طرحها و رنگهای مختلف به گیوه است، در خصوص این ایدهاش گفت: در دهههای گذشته عموم گیوهها به رنگ سفید بود و معمولا فقط آقایان از آن استفاده میکردند. زمانی که در نمایشگاههای مختلف خارج از استان شرکت میکردم، معمولا بانوان زیادی از استانهای دیگر به این پاپوشها علاقه نشان میدادند و درخواست میکردند که برای آنها هم از این پاپوشها به شکل رنگی بافته شود که این کار را انجام دادم.
این کارآفرین تولید کننده گیوه اضافه کرد: در نهایت تصمیم گرفتم پس از قرنها، تغییراتی را در گیوه بوجود آورم، به همین دلیل شروع به بافت نوع رنگی آن کردم که با استقبال بسیار بالای بانوان مواجه شد.
وی در ادامه در خصوص ورودش به تولید انبوه این نوع پاپوش هم گفت: از سال ۱۳۸۶ با توجه به علاقهای که داشتم شروع به بافت گیوه کردم و بعد از اینکه کسب و کارم رونق گرفت، شروع به آموزش آن کردم و از کسانی که یاد گرفته بودند، خواستم تا برایم گیوه تولید کنند. در نهایت سال ۱۳۹۴ تعاونی تولید گیوه روستای میوان را در شهرستان پاوه راه اندازی کردم و خوشبختانه در حال حاضر افراد بسیار زیادی نه تنها از این روستا، بلکه از روستاهای مختلف پاوه با تعاونی ما همکاری دارند.
حسینی با بیان اینکه بخش زیادی از گیوههای تولیدی خود را به کشور عراق صادر میکند، عنوان کرد: بازار گیوه در این کشور خوب است و در حال حاضر حدود ۶۰ درصد از تولیداتی که داریم را از طریق مرزهای غربی بدون واسطه به عراق صادر میکنیم.
وی در ادامه گفت: بافت هر جفت گیوه توسط یک استادکار ماهر حداقل به حدود ۱۰ روز زمان نیاز دارد و قیمت هر جفت گیوه نیز در حال حاضر بین سه تا پنج میلیون تومان است. باوجود اینکه تمام مواد اولیه گیوه را در منطقه اورامانات تهیه میکنیم، اما قیمت برخی از مواد اولیه آن نسبت به قبل چند برابر شده و این موضوع روی بالا رفتن قیمت گیوه هم تاثیر گذاشته است.
این تولید کننده گیوه با بیان اینکه طی سال گذشته موفق به کسب دو نشان مهر اصالت ملی شده، عنوان کرد: روی یکی از این گیوهها که نشان مهر اصالت گرفته، نقش گل نیلوفر در تاقهای تاق بستان را بافته بودم که مورد توجه قرار گرفت و به آن نشان مهر اصالت ملی دادند.
وی گفت: هرساله برای توسعه این رشته در منطقه اورامانات کارگاههای آموزشی برگزار میکنیم که عمدتا این کارگاهها در فصل تابستان و به شکل رایگان هستند تا افراد بیشتری را جذب کنیم.
انتهای پیام
