افزایش امید به زندگی در دهه‌های اخیر، توجه پژوهشگران را بیش از گذشته به موضوع سالمندی و راهکارهای حفظ سلامت در سنین بالا معطوف کرده است. امروزه علاوه بر درمان بیماری‌ها، شناسایی عواملی که می‌توانند به حفظ عملکرد اندام‌های حیاتی و ارتقای کیفیت زندگی سالمندان کمک کنند، به یکی از اولویت‌های مهم حوزه سلامت تبدیل شده است.

در همین راستا، مطالعات نوین پزشکی نشان می‌دهد که بسیاری از فرآیندهای بدن به‌صورت مستقل عمل نمی‌کنند و میان اندام‌های مختلف ارتباطی پیچیده و تأثیرگذار وجود دارد. شناخت این ارتباطات می‌تواند زمینه‌ساز توسعه روش‌های جدید پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری‌ها باشد و مسیر دستیابی به سالمندی سالم و فعال را هموارتر کند.

برهم خوردن تعادل میکروبی روده می‌تواند پیری کلیه را تسریع کند

دکتر سپیده زنونی واحد، دانشیار زیست‌فناوری پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا درباره مهم‌ترین مسیرهای اثرگذاری میکروبیوتای روده بر پیری کلیه گفت: میکروبیوتای روده از طریق تنظیم پاسخ‌های ایمنی، کنترل فرآیندهای التهابی و تولید برخی متابولیت‌ها می‌تواند بر عملکرد کلیه تأثیر بگذارد. زمانی که تعادل طبیعی میکروب‌های روده برهم می‌خورد، التهاب مزمن و تولید ترکیبات آسیب‌رسان افزایش می‌یابد و این مسئله می‌تواند روند تخریب بافت کلیه و پیری آن را تسریع کند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های تشخیصی این حوزه افزود: امروزه پژوهشگران به دنبال شناسایی الگوهای خاصی در میکروبیوتای روده هستند که بتوانند به‌عنوان نشانگر زیستی مورد استفاده قرار گیرند. در صورت تأیید نتایج مطالعات، این تغییرات می‌توانند به پیش‌بینی زودهنگام اختلالات کلیوی و حتی سرعت پیشرفت فرآیند پیری کلیه کمک کنند.

وی ادامه داد: شناخت بهتر محور روده و کلیه می‌تواند درک ما را از بیماری‌های مرتبط با سالمندی افزایش دهد. هرچه اطلاعات دقیق‌تری درباره این ارتباط به دست آوریم، امکان طراحی روش‌های مؤثرتر برای پیشگیری و مراقبت از سلامت سالمندان نیز بیشتر خواهد شد.

درمان‌های مبتنی بر میکروبیوتا نتایج امیدوارکننده‌ای در حفظ سلامت کلیه داشته‌اند

در ادامه، دکتر سیده مینا حجازیان، دانشیار زیست‌فناوری پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا درباره اثربخشی درمان‌های مبتنی بر میکروبیوتا اظهار کرد: روش‌هایی مانند استفاده از پروبیوتیک‌ها، پری‌بیوتیک‌ها و حتی پیوند میکروبیوتای روده در سال‌های اخیر نتایج امیدوارکننده‌ای در مطالعات مختلف نشان داده‌اند. با این حال هنوز برای اطمینان کامل از میزان اثربخشی آن‌ها در کند کردن روند پیری کلیه به مطالعات بالینی گسترده‌تر نیاز داریم.

وی درباره چالش‌های موجود در این زمینه گفت: یکی از مهم‌ترین موانع، پیچیدگی بالای میکروبیوتای روده و تفاوت ترکیب آن در افراد مختلف است. همین موضوع باعث می‌شود نتایج به‌دست‌آمده در همه بیماران یکسان نباشد و تبدیل یافته‌های آزمایشگاهی به درمان‌های استاندارد بالینی زمان‌بر باشد.

وی افزود: با وجود این چالش‌ها، نتایج پژوهش‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که تعدیل میکروبیوتای روده می‌تواند به بهبود عملکرد سیستم ایمنی، کاهش التهاب و حفظ سلامت کلیه کمک کند و به همین دلیل یکی از حوزه‌های مورد توجه پژوهشگران در سال‌های اخیر به شمار می‌رود.

چرخه آسیب متقابل میان روده و کلیه شناسایی شد

براساس نتایج مطالعه دکتر زنونی واحد و دکتر حجازیان در دانشگاه علوم پزشکی تبریز، فرآیند پیری تنها به بروز چین‌وچروک یا کاهش توان جسمی محدود نمی‌شود؛ بلکه اندام‌های داخلی بدن نیز با افزایش سن دچار تغییرات مختلفی می‌شوند. کلیه‌ها از جمله اندام‌هایی هستند که عملکرد آن‌ها به‌تدریج کاهش می‌یابد.

این پژوهشگران به نقش میکروبیوتای روده، مجموعه‌ای از میلیاردها میکروارگانیسم ساکن دستگاه گوارش، در سلامت اندام‌های مختلف بدن توجه ویژه‌ای نشان داده‌اند. نتایج مطالعات آن‌ها حاکی از آن است که میان روده و کلیه‌ها ارتباطی دوطرفه وجود دارد که می‌تواند بر روند پیری و سلامت افراد تأثیرگذار باشد.

این پژوهش با هدف بررسی ارتباط متقابل میان میکروبیوتای روده و فرآیند پیری کلیه انجام شده است. پژوهشگران در این مطالعه به بررسی تغییرات ایجادشده در ترکیب میکروبی روده در دوران سالمندی و تأثیر این تغییرات بر عملکرد کلیه پرداختند.

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که اختلال در عملکرد کلیه می‌تواند باعث تجمع مواد سمی و متابولیت‌های اورمیک در بدن شود. این مواد بر ترکیب میکروبیوتای روده تأثیر گذاشته و تعادل طبیعی آن را برهم می‌زنند؛ اتفاقی که به ایجاد چرخه‌ای از آسیب متقابل میان روده و کلیه منجر می‌شود.

به گزارش ایسنا، این تحقیق که جزئیات کامل آن در مقاله با شناسه DOI: https://doi.org/10.1186/s12986-025-01032-w منتشر شده است، به اعتقاد این پژوهشگران، شناخت دقیق‌تر این ارتباط می‌تواند زمینه توسعه روش‌های نوین تشخیصی و درمانی را فراهم کند. همچنین بهره‌گیری از راهکارهای مبتنی بر تعدیل میکروبیوتای روده می‌تواند در آینده به حفظ سلامت کلیه، ارتقای کیفیت زندگی سالمندان و دستیابی به پیری سالم کمک کند.

انتهای پیام