در این میان، حفظ تعادل میان نسلها و تداوم روند جایگزینی جمعیت، از مهمترین الزامات توسعه پایدار به شمار میرود؛ موضوعی که در دهههای اخیر به یکی از دغدغههای اصلی بسیاری از کشورها، از جمله ایران، تبدیل شده است.
کاهش نرخ باروری، افزایش سن ازدواج و به تعویق افتادن فرزندآوری، طی سالهای گذشته روندی را رقم زده که پیامدهای آن در قالب کاهش جمعیت جوان و افزایش سهم سالمندان بیش از پیش نمایان شده است.
ناباروری نیز امروز دیگر صرفاً یک مسئله بالینی محدود به حوزه درمان تلقی نمیشود، دادههای موجود نشان میدهد که ناباروری در کنار سایر عوامل جمعیتی، میتواند بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم در کاهش موالید و تغییر الگوی فرزندآوری نقشآفرینی کند.
اهمیت این موضوع زمانی دوچندان میشود که تغییرات سبک زندگی، افزایش سن ازدواج و فرزندآوری، و تحولات ساختار سنی جمعیت در بسیاری از مناطق کشور، از جمله استان مرکزی، زمینه بروز یا تشدید آن را تحت تأثیر قرار داده است.
کارشناسان حوزه جمعیت بر این باورند که تداوم این روند میتواند در سالهای آینده کشور را با چالشهایی همچون کاهش نیروی کار مولد، افزایش هزینههای نظام سلامت و رفاه اجتماعی، کاهش پویایی اقتصادی و برهم خوردن توازن جمعیتی مواجه کند.
این استان همانند بسیاری از مناطق کشور، تحت تأثیر تحولات جمعیتی سالهای اخیر قرار گرفته و بررسی آمارهای مربوط به ازدواج، فرزندآوری و فاصلهگذاری بین موالید، ضرورت توجه بیشتر به سیاستهای جوانی جمعیت را آشکار میسازد.
آنچه در ادامه میآید، گزارشی از مهمترین آمارها، تحلیلها و نکات مطرحشده درباره وضعیت ازدواج، فرزندآوری، ناباروری و چشمانداز جمعیتی استان مرکزی است که مدیر گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اراک نقل کرده است.
پیامدهای جدی فاصله بین ازدواج و تولد نخستین فرزند
شهلا نظری در گفتوگو با ایسنا با تشریح آخرین وضعیت شاخصهای جمعیتی استان مرکزی، از افزایش فاصله زمانی بین ازدواج و تولد نخستین فرزند، رشد سن ازدواج و تداوم روند کاهشی ازدواج در سالهای اخیر خبر داد و گفت: تداوم این روند میتواند پیامدهای جدی برای آینده جمعیتی استان به همراه داشته باشد و ضرورت تقویت برنامههای فرهنگسازی، آموزشی و حمایتی در حوزه ازدواج و فرزندآوری را دوچندان میکند.
وی اظهار کرد: بررسی شاخصهای جمعیتی نشان میدهد فاصله زمانی بین ازدواج و تولد نخستین فرزند در استان مرکزی به ۴.۶ سال رسیده است؛ رقمی که از میانگین کشوری بالاتر بوده و در سطح کشور این فاصله ۴.۳ سال محاسبه شده است. همچنین فاصله بین نخستین و دومین بارداری در استان مرکزی ۲.۱ سال است، در حالی که این شاخص در سطح کشور ۱.۷ سال برآورد میشود.
وی افزود: تحلیل آمارهای موجود نشان میدهد بیشترین فاصله زمانی بین ازدواج و تولد نخستین فرزند در سال گذشته در بازه زمانی سه تا چهار سال قرار داشته است که این موضوع ضرورت توجه بیشتر به آگاهیبخشی و اطلاعرسانی در زمینه زمان مناسب فرزندآوری را آشکار میسازد.
مدیر گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اراک با اشاره به اهمیت تصمیمگیری بهموقع برای فرزندآوری گفت: تأخیر در فرزندآوری تنها یک انتخاب فردی نیست، بلکه میتواند پیامدهای متعدد پزشکی، اجتماعی و جمعیتی به دنبال داشته باشد. افزایش فاصله میان ازدواج و فرزندآوری احتمال تشخیص دیرهنگام ناباروری را افزایش میدهد و در بسیاری از موارد، روند درمان ناباروری را پیچیدهتر، زمانبرتر و پرهزینهتر میکند.
وی ادامه داد: از سوی دیگر با افزایش سن مادر، احتمال بروز بیماریهای زمینهای و مشکلات مرتبط با بارداری نیز افزایش مییابد و مادران نیاز بیشتری به مراقبتهای تخصصی و ویژه خواهند داشت. به همین دلیل ارتقای آگاهی زوجهای جوان درباره پیامدهای تأخیر در فرزندآوری و فراهمسازی بسترهای حمایتی و بهداشتی مناسب از ضرورتهای مهم حوزه جوانی جمعیت به شمار میرود.
نظری با تأکید بر لزوم تقویت برنامههای فرهنگی در این حوزه تصریح کرد: در استان مرکزی باید برنامهریزیهای گستردهتری برای فرهنگسازی و همچنین توسعه زیرساختهای بهداشتی و آموزشی با هدف افزایش آگاهی زوجین جدید نسبت به زمان مناسب فرزندآوری صورت گیرد تا پیامدهای احتمالی تأخیر در این زمینه به شکل مؤثرتری برای خانوادهها تبیین شود.
۴.۸ مورد ازدواج در هر هزار نفر
وی در ادامه به وضعیت ازدواج در استان مرکزی اشاره کرد و گفت: آمارهای سازمان ثبت احوال کشور نشان میدهد نرخ ازدواج در استان مرکزی طی پنج سال اخیر روندی نزولی داشته است؛ بهطوری که این شاخص از ۵.۸ مورد به ۴.۸ مورد در هر هزار نفر جمعیت کاهش یافته است.
وی بیان کرد: نرخ ازدواج بیانگر تعداد ازدواجهای ثبتشده به ازای هر هزار نفر جمعیت است و بر این اساس در سال ۱۴۰۳ به ازای هر هزار نفر جمعیت استان مرکزی، تنها ۴.۸ مورد ازدواج ثبت شده است که نشاندهنده استمرار روند کاهش ازدواج در استان است.
مدیر گروه جوانی جمعیت دانشگاه علوم پزشکی اراک با اشاره به تفاوت وضعیت ازدواج در مناطق شهری و روستایی استان افزود: بررسیها نشان میدهد کاهش نرخ ازدواج در مناطق شهری استان مرکزی بیش از مناطق روستایی بوده است. این موضوع بیانگر افت محسوس ازدواج در شهرها و تغییرات قابل توجه در الگوهای تشکیل خانواده در جوامع شهری است.
وی خاطرنشان کرد: البته روند کاهشی ازدواج در استان مرکزی جدا از تحولات جمعیتی کشور نیست و طی سالهای اخیر در سطح ملی نیز کاهش نرخ ازدواج مشاهده شده است. بر اساس آمارهای رسمی، نرخ ازدواج در کشور طی سال ۱۳۹۳ حدود ۹.۳ مورد در هر هزار نفر جمعیت بوده که این شاخص نیز در سالهای اخیر روند نزولی را تجربه کرده است.
دکتر نظری با اشاره به وضعیت جمعیت مجرد استان اظهار کرد: در حال حاضر ۱۱۲ هزار و ۶۳۱ مرد و ۶۳ هزار و ۴۶۴ زن مجرد در گروه سنی ۲۰ تا ۴۹ سال در استان مرکزی زندگی میکنند که بخش قابل توجهی از ظرفیت جمعیتی استان را تشکیل میدهند.
نرخ باروری استان مرکزی اصلاح میشود، اگر ...
وی افزود: برآوردهای جمعیتی نشان میدهد در صورتی که حدود ۱۸ تا ۲۰ درصد از افراد مجرد در گروه سنی ۲۰ تا ۴۹ سال ازدواج کرده و صاحب یک فرزند شوند، امکان اصلاح نرخ باروری و بهبود شاخصهای جمعیتی استان فراهم خواهد شد؛ موضوعی که اهمیت تسهیل ازدواج جوانان و حمایت از تشکیل خانواده را بیش از پیش نمایان میکند.
مدیر گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اراک همچنین به میانگین سن ازدواج در استان اشاره و اظهار کرد: میانگین سنی ازدواج مردان و زنان در استان مرکزی از میانگین کشوری بالاتر است و این موضوع یکی از عوامل تأثیرگذار بر کاهش فرصت فرزندآوری و تشدید چالشهای جمعیتی محسوب میشود.
وی با تشریح روند تغییرات ازدواج در یک دهه گذشته اظهار کرد: بررسی آمارهای ثبتشده نشان میدهد تعداد ازدواجها در استان مرکزی طی ۱۰ سال اخیر روندی کاملاً کاهشی داشته و این روند مشابه وضعیت کشور است، اما شدت کاهش در استان بیش از میانگین ملی گزارش شده است.
دکتر نظری افزود: طی ۱۰ سال گذشته در سطح کشور ۳۴.۶ درصد کاهش ازدواج به ثبت رسیده، در حالی که این میزان در استان مرکزی به ۴۲.۹ درصد رسیده است. همچنین در شهرستانهای تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی اراک ـ به استثنای شهرستانهای ساوه و خمین ـ میزان کاهش ازدواج طی این مدت ۴۴.۲ درصد بوده که بیانگر عمق بیشتر این چالش در مناطق تحت پوشش دانشگاه است.
وی در پایان تأکید کرد: مجموعه این شاخصها نشان میدهد استان مرکزی در کنار چالش کاهش ازدواج، با افزایش سن ازدواج و تأخیر در فرزندآوری نیز مواجه است؛ شرایطی که در صورت تداوم میتواند روند جوانی جمعیت را تحت تأثیر قرار دهد. از این رو توسعه سیاستهای حمایتی، تسهیل شرایط ازدواج جوانان، افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت فرزندآوری در سنین مناسب و تقویت خدمات بهداشتی و درمانی مرتبط با سلامت باروری، از مهمترین راهکارهای مواجهه با این چالش جمعیتی به شمار میرود.
استان مرکزی در مسیر تغییر الگوی فرزندآوری
مدیر گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اراک در بخش دیگری از این گفتوگو اظهار کرد: تحلیل شناسنامه جمعیتی استان مرکزی نشان میدهد این استان در یکی از مهمترین مراحل گذار جمعیتی خود قرار گرفته و همزمان با افزایش شاخصهای سالمندی، کاهش نرخ باروری، افت سهم جمعیت جوان و انتقال الگوی فرزندآوری به سنین بالاتر مواجه است؛ روندی که کارشناسان آن را نیازمند بازنگری جدی در سیاستگذاریهای جمعیتی و تقویت برنامههای حمایتی و فرهنگی میدانند.
وی افزود: بر اساس آخرین دادههای جمعیتی، استان مرکزی در جایگاه سوم استانهای سالمند کشور قرار دارد؛ جایگاهی که بیانگر تغییرات عمیق در ساختار سنی جمعیت و کاهش تدریجی سهم نسلهای جوان در ترکیب جمعیتی استان است. در مقایسه ساختار سنی، سهم گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال در استان مرکزی حدود ۲۳ درصد بالاتر از میانگین کشوری برآورد شده، در حالی که سهم جمعیت زیر ۱۵ سال در استان حدود ۶ درصد کمتر از میانگین کشور است. این اختلاف معنادار نشاندهنده کاهش زاد و ولد در سالهای گذشته و تضعیف جریان جایگزینی نسلها در استان است.
او با بیان اینکه در حوزه سلامت باروری، گروه هدف برنامه جوانی جمعیت و سلامت باروری شامل زنان متأهل ۱۰ تا ۵۴ سال است که حدود ۲۰.۱ درصد از کل جمعیت استان را تشکیل میدهند، تصریح کرد: هدف از تعریف این گروه، پوشش کامل خدمات سلامت باروری برای تمامی زنان همسردار در سنین باروری و جلوگیری از محرومیت از خدمات بهداشتی در این دوره حساس زندگی است.
دکتر نظری با اشاره به اینکه بررسی توزیع جغرافیایی جمعیت زنان در سن باروری نشان میدهد بیشترین تمرکز این گروه در شهرستانهای اراک، شازند و دلیجان قرار دارد، در حالی که شهرستانهای آشتیان، تفرش و فراهان کمترین تعداد زنان واجد شرایط فرزندآوری را دارا هستند، افزود: این تفاوت ساختاری در توزیع جمعیت، بهطور مستقیم بر الگوی موالید در سطح شهرستانهای استان اثرگذار بوده و موجب نابرابری در میزان تولدها شده است.
وی با بیان اینکه تحلیل روند تولدها در سالهای اخیر نشان میدهد بیشترین میزان زایمان در استان مرکزی در گروه سنی ۳۰ تا ۳۴ سال و پس از آن در گروه سنی ۳۵ تا ۳۹ سال ثبت شده است، افزود: این موضوع نشاندهنده جابهجایی تدریجی الگوی فرزندآوری از سنین جوانی به سنین میانی و بالاتر است؛ الگویی که با سیاستهای جوانی جمعیت در تضاد بوده و میتواند پیامدهای بلندمدت جمعیتی به همراه داشته باشد.
مدیر گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اراک ادامه داد: در سال ۱۴۰۳، حدود ۳۰.۲ درصد از کل زایمانهای استان مربوط به مادران بالای ۳۵ سال بوده است؛ رقمی قابل توجه که بیانگر افزایش سن بارداری و تأخیر در فرزندآوری در سطح استان است. همچنین در همین سال، بیشترین میزان تولد در میان زنان در گروه سنی ۲۵ تا ۲۸ سال و در میان مردان در گروه سنی ۳۴ تا ۳۷ سال ثبت شده است که فاصله سنی قابل توجه والدین در زمان فرزندآوری را نشان میدهد.
وی گفت: بررسی ساختار جمعیتی زنان همسردار نشان میدهد تعداد زنان در سنین باروری در استان مرکزی کاهش یافته است. این کاهش، بهویژه در گروههای سنی ۲۰ تا ۲۴ سال، ۲۵ تا ۲۹ سال و ۳۰ تا ۳۴ سال از سال ۱۳۹۵ به بعد کاملاً مشهود است. در مقابل، سهم باروری در گروههای سنی ۳۵ تا ۳۹ سال و بالاتر افزایش یافته که نشاندهنده انتقال باروری به سنین بالاتر است.
انتقال الگوی فرزندآوری در استان مرکزی به سنین میانی
او افزود: این تغییر ساختاری از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا نشان میدهد بخشی از کاهش تعداد موالید در استان نه صرفاً ناشی از کاهش تمایل به فرزندآوری، بلکه نتیجه تغییرات ترکیب سنی جمعیت زنان در سن باروری است. به بیان دیگر، الگوی فرزندآوری در استان مرکزی بهتدریج از سنین جوانی به سنین میانی منتقل شده و میانگین سنی مادران نیز روندی افزایشی پیدا کرده است.
دکتر نظری تصریح کرد: بر اساس آمارهای رسمی، میانگین سن مادران هنگام فرزندآوری در کشور ۲۷.۴۶ سال و در استان مرکزی ۲۸.۶۶ سال است؛ موضوعی که نشان میدهد فرزندآوری در استان با تأخیر بیشتری نسبت به میانگین کشوری انجام میشود و این تأخیر میتواند بر کاهش نرخ باروری اثر مستقیم داشته باشد.
وی با اشاره به اینکه تحلیل الگوی زایمانها در سال ۱۴۰۳ نیز نشان میدهد زایمان دوم با ۴۴ درصد بیشترین سهم را در میان تولدها به خود اختصاص داده است، افزود: زایمان اول با ۳۶ درصد در رتبه دوم و زایمان سوم با ۱۶ درصد در رتبه بعدی قرار دارد. این الگو بیانگر آن است که بخش عمده موالید استان در خانوادههایی رخ میدهد که تجربه فرزندآوری دارند و سهم فرزندان سوم و بالاتر همچنان محدود باقی مانده است.
او با بیان اینکه از منظر کلان جمعیتی، بررسی روند نرخ باروری نشان میدهد استان مرکزی در مقایسه با میانگین کشوری با کاهش بیشتری در نرخ باروری مواجه بوده است، افزود: بر اساس آخرین طبقهبندی مرکز آمار ایران، استان مرکزی در گروه استانهای دارای «باروری پایین» قرار گرفته است؛ وضعیتی که نشاندهنده فاصله گرفتن نرخ باروری از سطح جایگزینی جمعیت و حرکت به سمت کاهش پایدار جمعیت جوان است.
مدیر گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اراک با اشاره به اینکه همچنین بررسی روند موالید از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ نشان میدهد تعداد تولدها در استان مرکزی روندی کاملاً کاهشی داشته است، افزود: این روند در سطح کشور نیز مشاهده میشود، اما شدت کاهش در استان مرکزی بیشتر بوده و زنگ هشدار جدیتری را در حوزه جمعیتی به صدا درآورده است.
وی افزود: نکته قابل توجه آن است که برای نخستین بار طی حدود ۶۰ سال گذشته، تعداد موالید ثبتشده در کشور به کمتر از یک میلیون تولد در سال رسیده است؛ رخدادی که از نگاه کارشناسان جمعیتی، بیانگر ورود کشور به مرحله جدیدی از تحول جمعیتی و ضرورت اتخاذ تصمیمات راهبردی در حوزه خانواده و جمعیت است.
حرکت استان به سمت کاهش پویایی نسلها
نظری با بیان اینکه در مجموع، مجموعه شاخصهای موجود نشان میدهد استان مرکزی با ترکیبی از سالمندی جمعیت، کاهش سهم گروههای جوان، افزایش سن ازدواج و فرزندآوری، کاهش نرخ باروری و افت مستمر تعداد موالید روبهرو است، خاطر نشان کرد: این وضعیت بیانگر آن است که ساختار جمعیتی استان در حال حرکت به سمت کاهش پویایی نسلها بوده و در صورت تداوم، میتواند پیامدهای گستردهای در حوزههای اقتصادی، اجتماعی، آموزشی و نیروی انسانی به همراه داشته باشد؛ موضوعی که ضرورت توجه ویژه به سیاستهای جمعیتی، تقویت زیرساختهای حمایت از خانواده و افزایش آگاهی عمومی در زمینه فرزندآوری را بیش از پیش برجسته میکند.
شیوع عمری ناباروری در زوجها حدود ۲۰.۳ درصد برآورد شده است
مدیر گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اراک در ادامه گفت: ناباروری بهعنوان یکی از چالشهای مهم حوزه سلامت باروری در سطح جهانی و ملی، علاوه بر ابعاد پزشکی، پیامدهای گستردهای در ساختار جمعیتی، نرخ باروری و پویایی خانوادهها دارد. بررسی دادههای علمی و آماری نشان میدهد این پدیده در بسیاری از کشورها از جمله ایران، نیازمند رویکردی جامع، پیشگیرانه و مبتنی بر ارتقای سواد سلامت عمومی است.
وی افزود: بر اساس برآوردهای جهانی، ناباروری یک مشکل نسبتاً شایع محسوب میشود و بهطور متوسط در ۱۰ تا ۱۵ درصد زوجین مشاهده میشود. این میزان نشان میدهد که ناباروری صرفاً یک وضعیت نادر نیست، بلکه یکی از مسائل مهم سلامت عمومی در سطح جهان به شمار میرود که نیازمند برنامهریزی دقیق در حوزه پیشگیری، تشخیص و درمان است.
وی بیان کرد: در سطح ملی، بررسیهای انجامشده در ایران نشان میدهد شیوع عمری ناباروری در زوجها حدود ۲۰.۳ درصد برآورد شده است. این بدان معناست که از هر پنج زوج ایرانی، یک زوج در طول زندگی خود نوعی از ناباروری اولیه یا ثانویه را تجربه میکند. بر این اساس، تخمین زده میشود حدود سه میلیون و ۲۶۸ هزار و ۱۱۵ زوج ایرانی در طول عمر خود با درجاتی از ناباروری مواجه شده باشند.
او ادامه داد: مطابق آخرین مطالعه ملی انجامشده در سال ۱۳۹۸، میزان شیوع عمری ناباروری اولیه و ثانویه در زنان ایرانی در هر ازدواج در سطح کشور به ترتیب ۱۱.۹ درصد و ۱۵.۳ درصد گزارش شده است. این آمار بیانگر آن است که ناباروری اولیه و ثانویه هر دو سهم قابل توجهی در بار بیماریهای مرتبط با سلامت باروری دارند و توجه همزمان به هر دو نوع ناباروری در سیاستگذاریهای بهداشتی ضروری است.
مدیر گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اراک با بیان اینکه در سطح استان مرکزی، وضعیت ناباروری نسبت به میانگین کشوری در شرایط بهتری قرار دارد، افزود: بر اساس دادههای موجود، شیوع ناباروری اولیه در استان ۸.۸ درصد و شیوع ناباروری ثانویه ۱۱.۲ درصد گزارش شده است. اگرچه این ارقام کمتر از میانگین ملی هستند، اما همچنان نشاندهنده وجود یک مسئله مهم سلامت باروری در سطح استان بوده و نیازمند پایش مستمر و مداخلات هدفمند است.
وی گفت: مطالعات انجامشده در شهر اراک نیز نشان میدهد که با ارتقای سواد سلامت باروری در جامعه و اجرای مداخلات هدفمند، میتوان از اثرات ناباروری ثانویه بر کاهش نرخ باروری کل تا حد زیادی پیشگیری کرد. همچنین کاهش فاصله بین موالید و تکمیل خانوار در سنین جوانی از جمله عوامل مؤثر در کاهش پیامدهای جمعیتی ناشی از ناباروری ثانویه عنوان شده است.
او با تاکید بر اینکه یکی از نکات مهم در تحلیل علل ناباروریهای اکتسابی، تأخیر در سن ازدواج و فرزندآوری در میان جوانان است، تصریح کرد: این تأخیر در بسیاری از موارد میتواند احتمال بروز مشکلات باروری را افزایش داده و روند درمان را پیچیدهتر کند. در کنار آن، ضعف آگاهی عمومی درباره ناباروری، عوامل خطر و مراقبتهای پیشگیرانه نیز از جمله چالشهای مهم در این حوزه محسوب میشود.
وی گفت: برای سالهای طولانی، موضوع آموزش و ارتقای سواد سلامت باروری و ناباروری در نظام سلامت کشور کمتر بهعنوان یک اولویت اصلی مطرح بوده است؛ اما با تغییر رویکردهای جمعیتی و تمرکز بر ارتقای نرخ باروری کل و جوانی جمعیت، این حوزه در سالهای اخیر مورد توجه جدیتری قرار گرفته است.
او بیان کرد: در همین راستا، ارتقاء شاخصهای سلامت مادر و نوزاد و همچنین قرار گرفتن افزایش نرخ باروری بهعنوان یکی از اهداف کلان برنامههای سلامت خانواده، موجب شده است که موضوع آموزش و افزایش سواد سلامت در زمینه ناباروری برای زنان و مردان بهعنوان یک راهبرد مهم در دستور کار قرار گیرد. در این چارچوب، استفاده از رسانههای آموزشی و مداخلات اطلاعرسانی هدفمند بهعنوان ابزارهای اثرگذار مورد توجه قرار گرفتهاند.
دکتر نظری گفت: در حوزه سیاستگذاری و برنامهریزی برای مدیریت ناباروری، مجموعهای از رویکردهای جامع و چندبعدی تعریف شده است که هدف آن کاهش عوامل خطر، ارتقاء پیشگیری و بهبود دسترسی به خدمات درمانی و حمایتی است.
وی افزود: این رویکردها شامل آموزشهای مرتبط با سبک زندگی سالم و پرهیز از رفتارهای پرخطر، شناسایی عوامل مؤثر بر ناباروری و اجرای مداخلات فرابخشی، استانداردسازی خدمات ناباروری در سطح پیشگیری، توانمندسازی ارائهدهندگان خدمات سلامت باروری، پوشش کامل بیمهای خدمات مرتبط با ناباروری و توجه ویژه به ابعاد روانی و اجتماعی زوجین درگیر ناباروری است.
ناباروری، پدیده چندبعدی با پیامدهای چندجانبه
مدیر گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اراک خاطر نشان کرد: در مجموع، ناباروری نهتنها یک مسئله پزشکی، بلکه پدیدهای چندبعدی با پیامدهای اجتماعی، روانی و جمعیتی است. مدیریت مؤثر این موضوع نیازمند رویکردی یکپارچه، مبتنی بر پیشگیری، آموزش، ارتقای آگاهی عمومی و توسعه خدمات سلامت باروری در تمامی سطوح نظام سلامت است تا بتوان اثرات آن را بر ساختار جمعیتی و نرخ باروری کاهش داد.
به گزارش ایسنا، تحلیل دادهها نشان میدهد بخشی از کاهش باروری در سالهای اخیر، نه صرفاً ناشی از ناباروری، بلکه نتیجه تغییر سبک زندگی، تأخیر در تشکیل خانواده و انتقال الگوی فرزندآوری به سنین بالاتر است. این موضوع در کنار کاهش سهم گروههای سنی جوان، ضرورت توجه همزمان به دو محور «پیشگیری از ناباروری» و «اصلاح الگوهای فرزندآوری» را برجسته میکند.
در این راستا، مجموعهای از راهکارهای اجرایی و سیاستی همچون ارتقاء سواد سلامت باروری در میان جوانان و زوجین در سن ازدواج و فرزندآوری، تقویت خدمات بهداشت باروری در سطح پیشگیری و تشخیص زودهنگام، همراه با استانداردسازی خدمات مرتبط با ناباروری در نظام سلامت، حمایتهای بیمهای فراگیر برای خدمات تشخیصی و درمانی ناباروری، بهویژه برای زوجهای جوان و توجه به ابعاد روانی و اجتماعی ناباروری و ارائه خدمات مشاورهای و حمایتی و مدیریت چالش ناباروری و پیامدهای آن در سطح جمعیتی میتواند در مدیریت بهتر این وضعیت مؤثر باشد.
هرچند مدیریت این مهم نیازمند رویکردی جامع، فرابخشی و مبتنی بر همکاری میان بخشهای بهداشت، آموزش، رسانه و سیاستگذاری اجتماعی است. همافزایی این حوزهها میتواند زمینهساز کاهش اثرات منفی ناباروری بر نرخ باروری کل و حفظ پویایی جمعیتی در سالهای آینده باشد.
انتهای پیام
