۱۴۰۵-۰۴-۰۷ | ۱۱:۳۴
جنگ روایت‌ها در عصر دیپ‌فیک؛ سواد رسانه‌ای چگونه ادراک عمومی را محافظت می‌کند؟

جنگ روایت‌ها در عصر دیپ‌فیک؛ سواد رسانه‌ای چگونه ادراک عمومی را محافظت می‌کند؟

خراسان رضوی (ایسنا) - یک کارشناس حوزه سواد رسانه‌ای با بیان اینکه با گسترش فناوری‌های نوین ارتباطی و ابزارهایی مانند هوش مصنوعی و دیپ‌فیک، فضای اطلاعاتی پیچیده‌تر از گذشته شده و مرز میان واقعیت و روایت بیش از پیش مبهم شده است، گفت: در چنین شرایطی ارتقاء سواد رسانه‌ای و تقویت تفکر انتقادی می‌تواند نقش مهمی در مقاوم‌سازی جامعه در برابر عملیات شناختی ایفا کند.

محسن هوشمند در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه مدیریت ادراک، عامل اصلی‌است که دشمنان ایران در جنگ شناختی دنبال می‌کنند، اظهار کرد: آنها تلاش دارند در ذیل این مدیریت ادراک، مدیریت روایت را به دست بگیرند. مدیریت روایت یعنی نحوه خوانش هر فرد از موضوعات مختلف پیرامون خودش و در این سال‌ها دشمن تلاش کرده که سازوکار ادراکی جامعه ما را به گونه‌ای دست‌کاری کند که روایت‌ مدنظر آنها در ذهن ما نقش ببندد و در هر موضوعی توان روایت‌سازی داشته باشند و این موضوع از طریق دو رویکرد در حال پیگیری است.

وی افزود: رویکرد اول این است که از طریق رسانه‌ها، چارچوب تحلیلی و سازوکار ادراکی جامعه را مدیریت کنند و آن را به نحوی ساماندهی کنند که با وقوع هر پدیده‌ای در سطح جامعه، ادراک مطلوب آنها در ذهن مردم شکل بگیرد. رویکرد دوم که در جنگ رمضان هم بسیار پررنگ بود، ایجاد روایت رقیب بود برای مثال ادعای رئیس جمهور آمریکا که نیروی دریایی ایران از بین رفته است که به وضوح دروغ بود و همه جهان این را می‌دانستند ولی با این وجود گفته می‌شد و البته کارکرد داخلی برای آنها داشت و هدف آن در درجه اول اثرگذاری بر جامعه آمریکا بود.

این کارشناس حوزه سواد رسانه‌ای با اشاره به اینکه در روایت‌سازی مهم راست و دروغ روایت نیست بلکه نحوه روایت مهم است، بیان کرد: دشمن ما در این جنگ مشغول همین روایت‌سازی بود. ما گزاره‌ای به نام سواد رسانه داریم که شناخت انواع رسانه ها و توانایی استفاده صحیح، درک، تحلیل و تفسیر پیام های رسانه ای را شامل می‌شود؛ یعنی مخاطب باید به این نقطه برسد که توان ادراکی و تحلیلی خودش را تقویت کند و در مقابل پیام های رسانه ای که از ابزارهای مختلف به دستش می‌رسد، بجای یک دریافت کننده منفعل، یک کنشگر فعال باشد.

تفکر انتقادی اولین گام تقویت سواد رسانه‌ای است

هوشمند تصریح کرد: برای تقویت سواد رسانه‌ای در گام اول باید تفکر انتقادی را تقویت کنیم و تفکر انتقادی مهارتی‌ است که به ما آموزش می‌دهد پیام‌های رسانه‌ای را به صورت خام نپذیریم و به آن هدف پشت پیام و تولیدکنندگان آن فکر کنیم. در گام دوم مدیریت مصرف رسانه است که باید مصرف رسانه‌ای خودمان را از منابع درست و دقیق انجام دهیم که متاسفانه با گسترش شبکه‌های اجتماعی ما با حجم زیادی از منابع خبری روبرو هستیم و پدیده‌هایی مانند دیپ فیک و هوش مصنوعی هم به این مغشوش بودن فضای رسانه‌ای کمک می‌کنند.

وی با بیان اینکه بعد از مدتی منبع خبری که مخاطب دنبال می‌کند، به طور ناخودآگاه بر سازوکار ذهنی او اثر می‌گذارد، اظهار کرد: باید منابع مختلف را در کنار هم گذاشت تا مخاطب با ارزیابی منابع خبری به دریافت درستی از واقعیت دست پیدا کند. وقتی دشمن ما خبری را به ما منتقل می‌کند، مانند غذای مسموم است و ما باید از خوردن آن پرهیز کنیم. در چنین شرایطی توضیح این که اینترنشنال دشمن موجودیت ایران است و با صهیونیست‌ها که امروز هیچ آبرویی در جهان ندارند، هم‌راستا است، خیلی کار سختی نیست و اکثر مردم این را می‌دانند.  

این کارشناس حوزه سواد رسانه‌ای افزود: از طرف دیگر ما روایت‌های تولید شده توسط انسان‌رسانه ها روبرو هستیم که عمدتا شخصیت‌های برجسته سیاسی هستند و باید به این روایت‌های ساخته شده هم توجه و دقت کنیم. همچنین تقویت قوای ادراکی از طریق افزایش مطالعه و کتاب‌خوانی هم کمک زیادی به ذهن مخاطب می‌کند که از پذیرش سطحی اخبار بپرهیزد. سواد رسانه‌ای به زیست سالم‌تر فردی و خانوادگی و اجتماعی کمک می‌کند. در جنگ اخیر ضرورت عملیات شناختی و رسانه ای در کنار عملیات های نظامی به شکل خیلی خوبی در بین مسئولین نظامی و امنیتی احساس شد و به پیروزی ما در جنگ‌ رسانه‌ای کمک کرد.

هوشمند با تاکید بر اینکه رسانه‌های رسمی کشور مانند صداوسیما و خبرگزاری‌های مختلف و سایر رسانه‌های رسمی عملکرد بهتری نسبت به گذشته داشتند، خاطرنشان کرد: این رسانه‌ها توانستند به صورت دقیق و منسجم جریان تولید و انعکاس خبر را پیش ببرند. موثرترین عامل پیروزی ما در جنگ رسانه‌ای جریانات مردمی بود که هم در داخل و هم در خارج از کشور فعال شدند و فضای شبکه‌های اجتماعی را در اختیار گرفتند. ریشه این توفیق به شکست رسانه‌ای صهیونیست‌ها پس از ماجرای هفت اکتبر و جنگ غزه برمی‌گردد که رسوایی آنها را به دنبال داشت و جمهوری اسلامی ایران را به عنوان مهمترین قدرتی که مقابل آنها ایستاده، برجسته و تقویت کرد.

وی یادآور شد: شرایط جنگی به بروز ظرفیت‌های مغفول رسانه‌ای ما کمک کرد و ضریب بیشتری به اقدامات رسانه‌ای ما داد. ما در این جنگ به توصیه رهبر شهید که باید در فضای رسانه‌ای تهاجمی و طلبکارانه جلو برویم، عمل کردیم و برای مثال دیدیم که توییت‌های آقای قالیباف بر بورس آمریکا و اقتصاد جهانی اثر می‌گذاشت و سیگنال ‌دهی می‌کرد. همینطور توییت‌های شهید لاریجانی خطاب به مردم و سران کشورهای عربی بسیار موثر بود و جریان‌سازی کرد. ضمن اینکه نباید فراموش کنیم که فطرت انسان پیام حق را از باطل تشخیص می‌دهد.

این کارشناس حوزه سواد رسانه‌ای با بیان اینکه پیام حق ما در مقابل پروپاگاندای تمام‌عیار غرب و شبکه‌های اجتماعی مانند ایکس که کنترل آن در اختیار غربی‌ ها است و اساسا زمین بازی آنهاست، پیروز شد، اظهار کرد: ما درحال حاضر در نقطه حساسی هستیم چون جنگ وارد فاز سیاسی شده و باید فعالیت رسانه‌ای را تقویت کنیم تا دشمن نتواند شکست خودش را در میدان نظامی با عملیات روانی به روایت پیروزی تغییر دهد. روایت سازی ایرانی در این فضا اهمیت مضاعفی دارد و ما باید پیروزی نظامی، سیاسی و رسانه‌ای خود در جنگ رمضان را با روایت‌سازی مضاعف تثبیت کنیم.

انتهای پیام

آخرین اخبار استان ها