با فرارسیدن روزهای میانی محرم، حالوهوای این شهر کویری دگرگون میشود؛ گویی زمان در بافق با تقویم معمولی پیش نمیرود و تقویم عاطفی مردم، با نام و یاد کربلا تنظیم شده است.
در این روزها، آیین نخلبرداری نه فقط یک رسم سوگواری، بلکه صحنهای برای پیوند ایمان، تاریخ و همبستگی اجتماعی است؛ آیینی که دلهای بسیاری را به هم نزدیک میکند و روایت عاشورا را از زبان نمادها و حضور جمعی، بار دیگر زنده میسازد.
در مناسبتهای مهم ماه عزاداری محرم از جمله عاشورا و شامگاه سیزدهم محرم، همزمان با نزدیک شدن خورشید به غروب و در آستانه امامزاده عبدالله(ع)، مردم این دیار برای یکی از مهمترین آیینهای سوگواری خود آماده میشوند؛ آیینی که با نام نخلبرداری، در حافظه تاریخی و مذهبی بافق ریشه دوانده است.
به گفته سرپرست اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی بافق، این آیین تنها یک مراسم عزاداری نیست بلکه نمادی از پیوند عمیق نسلهای مختلف با واقعه عاشورا و فرهنگ سوگواری شیعی به شمار میرود.
محمدحسن زارعیان در این رابطه به ایسنا گفت: در نخلبرداری، ابتدا علمها با تشریفاتی خاص از جای خود برکشیده میشوند؛ علمهایی چندطبقه و آراسته به پارچههای رنگین که هر یک معنایی نمادین در فرهنگ عزاداری دارند.
وی ادامه داد: سپس نوبت به نخل میرسد؛ سازهای عظیم و چوبی که در نگاه نخست شبیه تابوتی بزرگ و آیینی است، اما در واقع بازنمایی نمادینِ تشییع پیکر امام حسین(ع) و یارانش در صحرای کربلاست.
زارعیان افزود: نخل بافق بر پایهها و ستونهایی استوار شده که هر بخش آن در ذهن و باور مردم نشانی از مفاهیم عاشورایی دارد. کنگرههای متعدد، آینهها، پارچههای ترمه و تزئینات سنتی، همگی در خدمت ساختن یک روایت جمعی از سوگ و وفاداریاند؛ روایتی که از دل تاریخ آمده و هنوز در میان مردم این شهر زنده است.
وی با اشاره به جایگاه آیین نخلبرداری در هویت فرهنگی بافق، اظهار کرد: نخلبرداری فقط یک مراسم مذهبی نیست؛ بخشی از حافظه جمعی مردم شهر است و مردم بافق از طریق نخل، سوگواری برای امام حسین(ع) را به یک تجربه عینی جمعی و بیننسلی تبدیل کردهاند.
به اعتقاد این پژوهشگر دینی، در این آیین، نماد زندهای از پیوند ایمان، تاریخ و همبستگی اجتماعی دیده میشود؛ مشارکتی که همه را در برمیگیرد. از جوانان گرفته تا سالخوردگان، همگی خود را در برپایی و بر دوش گرفتن نخل سهیم میدانند و همین مشارکت باعث میشود عزاداری در بافق از سطح یک مراسم صرف، فراتر برود و به یک کنش اجتماعی و فرهنگی تبدیل شود.
سرپرست اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان همچنین گفت: عناصر نمادین نخل، از آینهها و پارچهها گرفته تا نحوه حمل آن، همگی حامل معنا هستند؛ نشانههایی که تنها تزئینات ظاهری نیستند بلکه زبان نمادینی به شمار میآیند که جامعه از طریق آن، اندوه، احترام، وفاداری و تداوم یاد عاشورا را بیان میکند.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: البته با آغاز نوحهخوانی و اوج گرفتن صدای عزاداران، جوانان با شوق و اشک نخل را از زمین بلند میکنند؛ لحظهای که به گفته عزاداران، سنگینی نخل نماد سنگینی تاریخ، خاطره و اندوه کربلا بر دوش عاشقان است.
وی افزود: در این هنگامه، عطر نذورات نیز بر فضای مراسم مینشیند؛ از نقل و نخود و کشمش گرفته تا نمک قربانیها که حال و هوای سوگ را با آیینی از اطعام، بخشش و همدلی درهم میآمیزد.
زارعیان در پایان تاکید کرد: همین استمرار آیینهاست که نخلبرداری در بافق را بهعنوان یک رسم محلی، در جایگاه هویت مذهبی و فرهنگی این شهر تثبیت کرده است؛ آیینی که نسل به نسل منتقل میشود و همچنان با همان شکوه، حرارت و ایمان ادامه دارد.
انتهای پیام
