گاهی عشق، آنقدر پررنگ است که چشمها را بر تفاوتها میبندد، تفاوتهایی که در روزهای آشنایی، تنها به چند رسم و عادت متفاوت خلاصه میشوند، اما با آغاز زندگی مشترک، آرامآرام خود را در تار و پود روزهای زندگی نشان میدهند، آنچه در ابتدا تنها تفاوتی در لهجه، آیین، سبک زندگی یا شیوه تربیت فرزندان به نظر میرسید، میتواند در ادامه به گرههایی تبدیل شود که باز کردنشان نه با عشق بهتنهایی، بلکه با درک، آگاهی و پذیرش امکانپذیر است.
ازدواج، تنها کنار هم قرار گرفتن دو قلب نیست، بلکه همنشینی دو فرهنگ، دو خانواده، دو شیوه زیستن و دو دنیای متفاوت است که هر یک سالها با باورها، ارزشها، سنتها و نگاه خاص خود شکل گرفتهاند؛ هر فرد، بدون آنکه متوجه باشد، کولهباری از فرهنگ خانواده و جامعه خود را به خانه مشترک میآورد، کولهباری که گاه سرشار از زیباییها و ظرفیتهای ارزشمند است و گاه اگر شناخته و پذیرفته نشود، به منشأ اختلافها و سوءتفاهمهایی تبدیل میشود که آرامش زندگی را نشانه میرود.
شاید کمتر زوجی در روزهای شیرین خواستگاری و نامزدی، ساعتها درباره تفاوت نگاه خانوادهها به مسائل مختلف، نقش زن و مرد در زندگی، شیوه ارتباط با اقوام، مدیریت هزینهها، نحوه تربیت فرزند، آداب و رسوم، یا حتی انتظارات فرهنگی از یکدیگر گفتوگو کند، بسیاری تصور میکنند این مسائل با گذر زمان حل خواهد شد، اما تجربه زندگی مشترک و آمار اختلافات خانوادگی نشان میدهد که بسیاری از تنشهای امروز، ریشه در همان تفاوتهایی دارد که روزی ساده انگاشته شدند.
در سرزمینی همچون ایران که تنوع قومیتی و فرهنگی، از فارس و ترک گرفته تا لر، کرد، بلوچ، عرب و ترکمن، بخشی از هویت ملی آن را شکل داده است، ازدواج میان افراد با پیشینههای فرهنگی متفاوت، امری طبیعی و حتی فرصتی برای غنای زندگی است، اما این تفاوتها تنها زمانی به پلی برای همدلی تبدیل میشوند که پیش از ازدواج شناخته شوند، درباره آنها گفتوگو شود و هر دو طرف با آگاهی و احترام، برای پذیرش و مدیریت آنها آماده باشند. در غیر این صورت، همان تفاوتهایی که میتوانستند رنگ تازهای به زندگی ببخشند، گاه به دیواری بلند میان زن و شوهر تبدیل میشوند؛ دیواری که هر روز بلندتر از گذشته قد میکشد.
زندگی مشترک، میدان رقابت فرهنگها نیست؛ میدان همدلی و همزیستی است. از همین رو، کارشناسان خانواده همواره تأکید میکنند که در کنار معیارهایی چون همکفو بودن، شناخت شخصیت، سلامت روان، وضعیت اقتصادی و اعتقادات، توجه به اشتراکات و تفاوتهای فرهنگی نیز ضرورتی انکارناپذیر است. زیرا بسیاری از بحرانهایی که سالها بعد به اختلاف، فرسودگی عاطفی و حتی جدایی میانجامد، ریشه در همان تفاوتهایی دارد که میشد پیش از آغاز زندگی، آنها را شناخت، دربارهشان سخن گفت و برای مدیریتشان به تفاهم رسید.
شاید عشق، آغاز یک زندگی باشد، اما آنچه چراغ خانه را در سالهای طولانی روشن نگه میدارد، تنها دوست داشتن نیست، بلکه شناخت، احترام و پذیرش تفاوتهایی است که اگر نادیده گرفته شوند، میتوانند آرامآرام فاصلهای میان دو نفر ایجاد کنند که دیگر با هیچ واژهای پر نشود.
ازدواج با تفاهم و شباهتها آغاز میشود، اما با تفاوتها ادامه پیدا میکند
مژده ارشادی، روانشناس در گفتوگو با ایسنا در خصوص اهمیت توجه به تفاوتهای قومی و فرهنگی در ازدواج، اظهار کرد: در کشوری زندگی میکنیم که به لحاظ گوناگونی و تفاوت در قومیتها و باتوجه به وسعت کشور، تنوع قومیتی بالایی دارد، همچنین پراکندگی قومیتی نیز در سطح کشور وجود دارد و ایران از نظر این تنوع جمعیتی و ساختاری، جزو ۱۰ کشور نخست دنیا است.
این روانشناس افزود: با این تفاوتها و تنوعی که در ایران وجود دارد، نمیتوان گفت که موضوع ازدواج از این مسئله جدا است، ازدواج یک مؤلفه و یک مصداق از اتفاقات اجتماعی است و به لحاظ حساسیتهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، آداب و رسوم، سنتها و باورهای متفاوتی در اقلیمهای مختلف کشور وجود دارد، بهطور مثال فرهنگ شمال کشور با فرهنگ جنوب کشور بسیار متفاوت است.
وی ادامه داد: اما این گستردگی کشور هرگز باعث نشده است که فقط ازدواجهای درونفرهنگی و درونقومیتی داشته باشیم، عصر ارتباطات و تعاملات باعث شده است افراد مسیرهای ارتباطی زیادی با یکدیگر داشته باشند.
ارشادی بیان کرد: وقتی از واژه اختلاف استفاده میکنیم، منظور، عدم سازگاری یا شبیه نبودن است، اما این واژه بار منفی دارد، وقتی میگوییم اختلاف فرهنگی و قومیتی، ناخودآگاه یک هیجان و باور منفی وارد ذهن میشود، اما اگر نگاه ما از اختلاف به تفاوت تغییر کند، موضوعات در عرض هم قرار میگیرند و مفاهیمی مانند مثبت و منفی کمرنگ میشود.
این روانشناس تصریح کرد: در ازدواج، نگاه افراد به تفاوتها باید برای ایجاد شناخت، درک ریسکهای یک ارتباط و شناخت نقاط چالشبرانگیز باشد و نباید پیشداوریها بر اساس کلیشههای موجود شکل بگیرد.
وی گفت: یکی از روانشناسان مطرح در حوزه خانواده درمانی معتقد است ازدواج با تفاهم و شباهتها آغاز میشود، اما با تفاوتها ادامه پیدا میکند، بنابراین اگرچه در ابتدا افراد به شباهتها توجه میکنند، اما تفاوتها نیز نقش مهمی در تداوم زندگی مشترک دارند.
ارشادی افزود: در قومیتهای مختلف نیز نگاهها متفاوت است، بهطور مثال در برخی قومیتها مانند کردها و ترکها، نگاه مثبتتری نسبت به ازدواجهای فامیلی وجود دارد.
این روانشناس خاطرنشان کرد: باید نگاه از تفاوت نژادی و اختلاف طبقاتی به سمت تفاوتهای قومیتی و تفاوتهای سطحی تغییر کند، زیرا نگاه به تفاوتها باید یک نگاه توصیفی باشد و این موضوع بسیار مهم است.
وی اظهار کرد: آنچه باعث میشود تفاوتها منجر به شکست ازدواج شوند، این است که افراد این تفاوتها را به درستی نشناختهاند و نتوانستهاند با انعطافپذیری لازم با آنها مواجه شوند.
ارشادی بیان کرد: یکی از مهمترین تفاوتهای تأثیرگذار در ازدواج، تفاوت در سطح تحصیلات است، تحصیلات بهتنهایی معیار تعیینکننده نیست، اما زمانی که تفاوت تحصیلی در کنار سایر ویژگیهای شخصیتی قرار میگیرد، میتواند چالشبرانگیز باشد.
این روانشناس افزود: به تنهایی تفاوت در سطح تحصیلات چالشبرانگیز نیست، بلکه درک و نگاه افراد نسبت به تحصیلات و آثار آن اهمیت دارد، برخی افراد پس از ازدواج قصد ادامه تحصیل دارند و در این شرایط، نگاه طرف مقابل ، باید مورد توجه قرار گیرد، زمانیکه فاصله بین تفاوتها زیاد میشود، زمینه ایجاد موقعیتهای پرتنش و تعارض در زندگی مشترک فراهم خواهد شد.
این روانشناس بیان کرد: یکی دیگر از تفاوتهای مهم، تفاوت در نوع تفریح و سرگرمی است، برای برخی افراد تفریح میتواند حضور در یک کتابفروشی و برای فردی دیگر رفتن به طبیعت یا مهمانی باشد، بنابراین تفاوت در نوع نگاه به تفریح نیز اهمیت زیادی دارد.
وی افزود: یکی از حوزههای مهم دیگر، وضعیت مالی است، یکی از مهمترین ریسکهای ازدواج که افراد با آن روبهرو هستند، وضعیت مالی بوده، زمانی که هیجان و شور اولیه ازدواج فروکش میکند، چالشهای مالی خود را نشان میدهد و این موضوع میتواند زمینهساز اختلافات شخصیتی و حتی مشکلات جدیتر شود.
ارشادی تصریح کرد: مسائل مالی گاهی میتواند زمینهساز بروز خیانت بین زوجین نیز باشد، بنابراین لازم است پیش از ازدواج، افراد درباره شرایط خود با شفافیت صحبت کنند و تصمیمات خود را صرفاً بر اساس هیجانات اولیه نگیرند.
این روانشناس اظهار کرد: یکی دیگر از مسائل مهم، تفاوت در کلیشههای جنسیتی و آداب معاشرت است، نگاه یک مرد به زن و بالعکس، این امر متاثر از تفاوت در فرهنگ خانواده بوده و این موضوع از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.
وی گفت: این جمله که برخی در ابتدای ازدواج مطرح میکنند که خود فرد مهم است و خانواده اهمیتی ندارد، یک تفکر اشتباه است، زیرا خانواده در ازدواج نقش بسیار مهمی دارد.
ارشادی افزود: موضوع دیگر، تفاوتهای مذهبی یا تفاوت در معنا و معنویتجویی است، معنا به این مفهوم است که ممکن است فرد مذهبی نباشد، اما برای زندگی خود هدف، معنا و چهارچوب مشخصی داشته باشد.
این روانشناس ادامه داد: موضوع مذهب در روابط بینفردی خود را نشان میدهد و برخلاف تصور بسیاری از افراد، گاهی اختلاف در ریشههای اعتقادی مذهبی میتواند زمینهساز جدایی زوجین شود.
وی بیان کرد: یکی دیگر از تفاوتهای مهم، تفاوت در سبک فرزندپروری است، تفاوت در فضای خانواده، آداب خانوادگی و شیوه تربیت میتواند در تربیت فرزند مشترک، شکافها و تعارضهای جدی ایجاد کند.
ارشادی گفت: تفاوتهای خانوادگی شامل محل زندگی، قومیت، شخصیت اعضای خانواده، موقعیت اقتصادی، اجتماعی و اعتباری خانواده و حتی مسائل مربوط به سلامت ژنتیکی نیز میشود.
این روانشناس خاطرنشان کرد: در علم روانشناسی گفته میشود خانواده آنقدر قدرت دارد که میتواند ازدواج فرد با شخصی از طبقه اجتماعی دیگر یا فردی که مورد موافقت خانواده نیست را به طلاق بکشاند و این همان قدرت پنهان خانواده است.
وی در پایان تأکید کرد: تفاوت در سطوح، ارزشها و اولویتها اگر با آگاهی همراه نباشد، افراد را با ریسک بالای شکست در ازدواج و طلاق مواجه میکند، در ازدواج بین قومیتها و طبقات مختلف، نخستین دارایی افراد دانش است، دانش به ما قدرت پیشبینی میدهد، لازم است افراد فرصت بیشتری برای شناخت یکدیگر داشته باشند، دوره نامزدی باید آگاهانه طی شود، جلسات مشاوره پیش از ازدواج جدی گرفته شود و اولویتها، قول و قرارها، استانداردها و انتظارات واقعبینانه بررسی شوند، همچنین خانوادهها نیز باید آگاهی لازم را داشته باشند، زیرا پس از ازدواج، دو خانواده به یکدیگر متصل میشوند.
مشاوره پیش از ازدواج؛ضرورتی اجتناب ناپذیر
زهرا امینی، مدرس دانشگاه، در گفتوگو با ایسنا در خصوص مشاوره پیش از ازدواج اظهار کرد: ازدواج یکی از مهمترین مراحل زندگی است که در این مسیر، انتخاب افراد سرنوشتساز است و مسیر زندگی و آینده آنها را رقم میزند و بزرگترین تغییر در زندگی یک فرد مجرد به شمار میرود.
مدرس دانشگاه ادامه داد: از آنجایی که در برابر هر تغییر، نیاز به سازگاری مجدد وجود دارد، افراد عاقل و منطقی در چنین شرایطی از تجربه و راهنمایی افراد توانمند و صاحب علم استفاده میکنند، در مسئله ازدواج نیز انجام مشاوره پیش از ازدواج ضروری است، زیرا ازدواج یک مسئله بسیار حساس محسوب میشود.
وی افزود: برخی افراد در مسئله ازدواج هیجانی برخورد میکنند و بدون آگاهی وارد این مرحله مهم زندگی میشوند که در صورت انتخاب اشتباه، صدمات مالی و روحی جبرانناپذیری به آنها وارد میشود.
امینی بیان کرد: مشاوره پیش از ازدواج از چند جهت ضروری بوده و مزایای بسیاری دارد، از جمله اینکه فضایی برای گفتوگوی آگاهانه افرادی که درگیر هیجان و استرس ازدواج هستند ایجاد میکند و به آنها کمک میکند علیرغم وجود هیجانات، بلاتکلیفیها و فرضیهها، واقعیتهای پیش روی خود را ببینند و انتخابی واقعبینانه داشته باشند.
مدرس دانشگاه گفت: مشاوره پیش از ازدواج ارتباطی صادقانه بین دو نفر ایجاد میکند و ممکن است ناگفتههایی که بین دو نفر وجود دارد در جلسات مشاوره بیان شود و مشاور مانند یک مترجم کمک کند تا ناگفتهها، درخواستها و نظرات افراد به درستی منتقل شود، همچنین مشاوره پیش از ازدواج فرصتی برای آشنایی بهتر افرادی است که در خانوادههایشان زمان آشنایی محدود یا حذف شده است.
وی ادامه داد: مشاوره پیش از ازدواج به خودشناسی و شناخت فرد مقابل کمک میکند، سلامت روان افراد یکی از مؤلفههای مهم در ازدواج است و بسیاری از افراد از این موضوع غافل هستند، در حالیکه تنها یک مشاور در جلسات مشاوره پیش از ازدواج میتواند این موضوع را ارزیابی کند.
امینی افزود: نحوه تعاملات صحیح، بررسی مشکلات خانوادگی، تاریخچه زندگی فرد و بسیاری از مسائل دیگر در مشاوره پیش از ازدواج بررسی میشود، همچنین مشخص میشود که ازدواج در کدام یک از طیفهای خوب، متوسط یا نامناسب قرار دارد و از بسیاری از ازدواجهای ناسازگار جلوگیری میشود.
مدرس دانشگاه بیان کرد: در مشاوره پیش از ازدواج ضریب خطا در انتخاب همسر کاهش پیدا میکند و مشاور پیش از ازدواج ابزاری برای پیشبرد بهتر زندگی زناشویی است، آمادگی افراد برای ازدواج نیز در این جلسات بررسی میشود و باعث میشود افراد با آمادگی بیشتری وارد زندگی مشترک شوند.
وی با اشاره به ضرورتها و مزایای انجام مشاوره پیش از ازدواج گفت: انجام این مشاوره به همه افراد توصیه میشود و باید مشاوره پیش از ازدواج جدی گرفته شود، همچنین لازم است در این زمینه فرهنگسازی شود و باور افراد نسبت به این موضوع تغییر کند، چراکه همیشه پیشگیری بهتر از درمان است و هزینه مشاوره پیش از ازدواج بسیار کمتر از هزینههای حل اختلاف، اقدامات قضایی، ورود به چرخه طلاق و پشیمانی ناشی از انتخاب اشتباه است.
امینی در پایان خاطرنشان کرد: مشاوره پیش از ازدواج یک فرآیند پیچیده، مهم و بسیار تخصصی است که باید فقط توسط یک متخصص مجرب انجام شود.
انتهای پیام
