مظفر روستایی سهشنبه ۹ تیرماه در نشست تخصصی معاونان بهبود تولیدات گیاهی و مدیران زراعت کشور که در اراک برگزار شد، با اشاره به آمارهای جهانی و ملی درباره روند افزایش شوری منابع طبیعی افزود: بررسیها نشان میدهد طی حدود شش دهه گذشته، سهم اراضی شور کشور از حدود ۱۲ درصد به بیش از ۵۳ درصد رسیده است. همچنین در بسیاری از دشتهای کشور از جمله استانهای یزد، کرمان، فارس، خراسان جنوبی، قزوین و برخی دیگر از مناطق، شوری آبهای زیرزمینی روندی افزایشی داشته که استمرار این وضعیت، آینده تولیدات کشاورزی را با تهدید جدی مواجه میکند.
وی با بیان اینکه افزایش شوری موجب کاهش عملکرد محصولات، افت بهرهوری، کاهش درآمد کشاورزان و خروج تدریجی اراضی از چرخه تولید میشود، گفت: امروز در برخی مناطق، حتی باغهای پسته که مقاومترین محصول باغی نسبت به شوری شناخته میشوند نیز با مشکلات جدی مواجه شدهاند؛ بنابراین باید به سمت راهکارهای جدید و علمی حرکت کنیم.
وی شورورزی را فناوری نوین و دانشبنیان برای بهرهبرداری از منابع غیرمتعارف عنوان کرد و افزود: شورورزی به معنای جایگزینی کشاورزی رایج نیست، بلکه استفاده هدفمند از منابعی است که تاکنون بلااستفاده ماندهاند؛ از جمله اراضی رهاشده، زمینهای شور، رودخانههای فصلی شور، پسابهای معدنی، پساب آبشیرینکنها و حتی آب دریا که با استفاده از گیاهان شورزیست میتوان آنها را وارد چرخه تولید کرد.
عضو مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور ادامه داد: یکی از مهمترین ویژگیهای این طرح آن است که هیچگونه رقابتی با اراضی حاصلخیز و کشتهای متداول ایجاد نمیکند، بلکه با فعالسازی ظرفیتهای مغفول، زمینه افزایش تولید و ایجاد ارزش افزوده را فراهم میسازد.
وی با اشاره به گونههای گیاهی معرفیشده در این طرح گفت: گونههایی مانند سالیکورنیا، کوشیا، کینوا، ارزن پادزهری، آتریپلکس و تعدادی دیگر از گیاهان مقاوم به شوری، متناسب با کیفیت منابع آب و خاک مناطق مختلف کشور انتخاب شدهاند که قابلیت تولید علوفه، دانههای روغنی، پروتئینی، خوراک دام، زراعت چوب و برخی محصولات صنعتی را دارند.
روستایی با بیان اینکه سالیکورنیا یکی از مهمترین گیاهان مورد توجه در این طرح است، افزود: این گیاه علاوه بر قابلیت کشت با آب دریا، دانهای با کیفیت بالا تولید میکند که بیش از ۸۸ درصد اسیدهای چرب آن از نوع غیراشباع بوده و ظرفیت بالایی برای تولید روغن خوراکی دارد.
وی درباره اقدامات اجرایی انجامشده اظهار کرد: پس از ورود موضوع شورورزی به اسناد بالادستی کشور و برنامه هفتم پیشرفت، کمیته ملی شورورزی تشکیل شد و برنامه اجرایی توسعه گیاهان شورزیست با همکاری معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی تدوین شد. در کنار آن، معرفی گونههای جدید، تولید و تکثیر بذر، ایجاد مزارع الگویی، آموزش و ترویج، انتشار نشریات تخصصی و برگزاری کارگاههای آموزشی نیز در دستور کار قرار گرفت.
عضو مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور با اشاره به اهمیت تأمین بذر در موفقیت این طرح گفت: با حمایت معاونت زراعت، تولید بذر گیاهان شورزیست در استانهای مختلف آغاز شد و امروز بخش قابل توجهی از نیاز طرح از طریق مزارع تکثیری داخلی تأمین میشود؛ اقدامی که زمینه توسعه سریعتر این فناوری را فراهم کرده است.
وی افزود: اجرای عملیاتی این برنامه از اسفندماه سال ۱۴۰۳ با مشارکت مستقیم کشاورزان در هفت استان آغاز شد. تمامی مزارع ایجادشده در اراضی بهرهبرداران بوده و نقش مراکز تحقیقاتی، انتقال دانش فنی، نظارت و همراهی علمی با کشاورزان است.
روستایی با اشاره به نتایج نخستین سال اجرای طرح تصریح کرد: بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد مزارع پایلوت نتایج موفقی داشتند و همین موضوع موجب شد برنامه در سال جاری به ۱۱ استان کشور توسعه یابد. تاکنون حدود یک تن بذر گیاهان شورزیست میان بهرهبرداران توزیع شده و پیشبینی میشود سطح زیر کشت این محصولات به حدود ۲۰۰ هکتار برسد.
وی استقبال کشاورزان از این طرح را امیدوارکننده توصیف کرد و گفت: در استان گلستان، کشت سالیکورنیا با موفقیت انجام شده و بذر تولیدی آن اکنون متقاضیان فراوانی دارد؛ بهگونهای که استاندار گلستان برای توسعه کشت این محصول در سطح ۲۰۰ هکتار اعلام آمادگی کرده است.
روستایی همچنین به موفقیت اجرای طرح در استانهای یزد، بوشهر و خراسان جنوبی اشاره کرد و افزود: نتایج حاصل از کشت ارزن پادزهری، کوشیا و سایر گیاهان شورزیست رضایت کامل بهرهبرداران را به همراه داشته است؛ بهگونهای که برخی کشاورزان پس از مشاهده عملکرد مطلوب، سطح زیر کشت خود را چندین برابر افزایش دادهاند.
وی با بیان اینکه توسعه شورورزی میتواند نقش مهمی در تحقق اهداف برنامه هفتم پیشرفت ایفا کند، اظهار کرد: بخش کشاورزی مکلف به کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی است و استفاده از آبهای شور در کشت گیاهان سازگار میتواند ضمن صرفهجویی صدها میلیون مترمکعب آب شیرین، زمینه افزایش تولید و پایداری منابع را نیز فراهم کند.
عضو مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور در پایان، موفقیت این طرح را مستلزم همکاری همه دستگاههای مرتبط دانست و گفت: شناسایی مناطق مستعد، توسعه مکانیزاسیون، تکمیل زنجیره ارزش، حمایت از تولیدکنندگان، تأمین بذر، توسعه صنایع فرآوری و هماهنگی میان وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو، سازمان حفاظت محیط زیست و مراکز تحقیقاتی، لازمه تحقق اهداف شورورزی است. این فناوری نوین میتواند ضمن احیای اراضی بلااستفاده، افق تازهای برای تولید پایدار، افزایش بهرهوری و تأمین امنیت غذایی کشور ترسیم کند.
انتهای پیام
