به گزارش ایسنا، در طرح بازطراحی بنیاد ملی نخبگان که با رویکرد «چرخه کامل نخبگانی» تدوین شده است، بر تغییر پارادایم فعالیتهای این بنیاد از «حمایت فردی از نخبگان» به «مدیریت چرخه کامل سرمایه انسانی نخبه» تأکید شده است.
بر اساس این طرح، مأموریت جدید بنیاد ملی نخبگان شامل «کشف استعدادها»، «جذب نخبگان»، «نگهداشت»، «بازگشت»، «توانمند سازی»، «اتصال نخبگان به مسائل و صنعت»، «توسعه فناوری»، «شکلگیری شرکتهای دانشبنیان»، «رشد اقتصادی» و «ایجاد اثرات ملی اقتصادی و اجتماعی» است.
بر این اساس مساله بنیاد ملی نخبگان «حمایت از نخبه» نیست بلکه «مدیریت چرخه کامل سرمایه انسانی نخبه شامل جذب، نگهداشت، بازگشت و اتصال به مساله، صنعت و اکوسیستم نوآوری کشور» است.
در این طرح، با بررسی تطبیقی سیاستهای نخبگانی کشورهای مختلف از جمله آمریکا، چین، کشورهای اروپایی، بریتانیا، ترکیه و کشورهای حاشیه خلیج فارس، تأکید شده است که هیچ کشوری بدون برخورداری از «چرخه کامل نخبگان» و «نهاد اتصال» موفق به ایجاد نظام پایدار توسعه علمی و فناوری نشده است.
مطابق این گزارش، الگوی آمریکا بر جذب استعدادهای جهانی و رقابت بازار، مدل چین بر مدیریت دولتی چرخه نخبگان، الگوی اروپا بر شبکههای نهادی، مدل بریتانیا بر رقابت جهانی برای جذب استعداد و الگوی ترکیه بر اتصال نخبگان به صنایع دفاعی استوار است؛ در حالی که کشورهای حوزه خلیج فارس عمدتاً بر جذب متخصصان خارجی تکیه دارند و هنوز چرخه بومی تولید و نگهداشت نخبگان در آنها شکل نگرفته است.
در بخش دیگری از این طرح، وضعیت فعلی بنیاد ملی نخبگان مورد آسیبشناسی قرار گرفته و عنوان شده است که ایران اگرچه اجزای مختلف این چرخه را در اختیار دارد، اما فاقد «سیستم اتصال» میان نخبه، صنعت، مسائل کشور و اکوسیستم دانشبنیان است؛ به گونهای که بنیاد بیشتر نقش «حامی فرد» را ایفا میکند تا «مدیر چرخه نخبگانی».
در این مطالعه، سه گلوگاه اصلی نظام نخبگانی کشور شامل «نبود نظام استاندارد تعریف مساله»، «نبود شاخص و سیگنال مناسب برای ارزیابی توان نخبگان» و «نبود نهاد واسط برای اتصال نخبگان به صنعت و مسائل کشور» معرفی شده است.
در بازطراحی بنیاد ملی نخبگان بر سه نوع حمایت «فردی»، «مساله محور» و «اتصال صنعت» تاکید شده است. در بخش حمایت فردی رویکردهایی چون «حفظ ساختار فعلی طرحها» از جمله طرحهای «شهید صیاد شیرازی»، «شهید وزوایی»، «مرحوم کاظمی آشتیانی»، «آموزش یار»، «پژوهش یار» و «دانا»حفظ خواهد شد و در بخش حمایت مسالهمحور رویکرد اتصال به بانک مساله و خروجی قابل سنجش در دستورکار قرار خواهد گرفت.
بر اساس پیشنهادات ارائه شده، بنیاد ملی نخبگان باید ضمن حفظ برنامههای حمایتی موجود، حمایتهای مسالهمحور را توسعه دهد و با ایجاد بانک مسائل، قراردادهای سهجانبه میان بنیاد، صنعت و نخبگان و همچنین تأمین بودجه مشترک، زمینه اتصال نظاممند استعدادهای برتر به نیازهای واقعی کشور را فراهم کند.
در بخش دیگری از این طرح، ایجاد مسیرهای ویژه برای توسعه فناوریهای نوظهور از جمله هوش مصنوعی، فناوریهای کوانتومی، زیستفناوری، انرژیهای آینده، علوم شناختی، میکرو و نانوالکترونیک و امنیت سایبری پیشنهاد شده است. همچنین ارائه گرنتهای سه تا پنج ساله، دسترسی به آزمایشگاههای ملی، امکان تشکیل گروههای پژوهشی، اتصال به سرمایهگذاری خطرپذیر و تسهیل تأسیس شرکتهای فناور از جمله مشوقهای پیشبینیشده برای نگهداشت نخبگان این حوزهها عنوان شده است.
در این طرح همچنین ایجاد «سامانه ملی اتصال به اکوسیستم دانشبنیان» پیشنهاد شده که با بهرهگیری از پروفایل نخبگان، بانک مسائل و الگوریتمهای تطبیق، امکان اتصال هوشمند نخبگان به مسائل واقعی و نیازهای صنعت را فراهم میکند. در این مدل، ارزیابی نخبگان نیز به جای مقالهمحوری، بر مبنای اثر صنعتی، اثر اقتصادی و حل مسائل واقعی انجام خواهد شد.
بر اساس این سند، مسیر تبدیل ایدههای نخبگان به شرکتهای دانشبنیان شامل مراحل ارزیابی اولیه، اعطای گرنت، استقرار در زیستبوم نوآوری، توسعه نمونه اولیه، ارزیابی دانشبنیان و ورود به مرحله رشد و جذب سرمایهگذاری طراحی شده است.
جمعبندی این طرح بر آن است که بنیاد ملی نخبگان باید از یک نهاد ارائهدهنده حمایتهای فردی به «معمار نظام اتصال سرمایه انسانی کشور» و دروازه ورود نخبگان به اکوسیستم دانشبنیان و قدرتبنیان ایران تبدیل شود.
انتهای پیام
