«جهاد علمی» تنها یک کلیدواژه در بیانات رهبر شهید انقلاب نبود؛ مفهومی بود که طی ۳۷ سال زعامت ایشان، به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری علم و فناوری کشور تبدیل شد. از تأکید بر خودباوری و عبور از وابستگی علمی گرفته تا توسعه فناوریهای راهبردی، بومیسازی علوم انسانی، تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت و شکلگیری زیستبوم نوآوری، همگی در امتداد همین گفتمان معنا پیدا میکنند؛ گفتمانی که دانشگاه را صرفاً محل آموزش نمیداند، بلکه آن را موتور محرک پیشرفت و اقتدار ملی معرفی میکند.
نگاهی به روند رشد علمی ایران در چهار دهه گذشته و ارتقاء جایگاه کشور در شاخصهای بینالمللی علم و فناوری نشان میدهد که بخش قابل توجهی از این مسیر، تحت تأثیر همین رویکرد شکل گرفته است. البته صاحبنظران معتقدند تحقق کامل جهاد علمی، تنها با افزایش تولید مقاله امکانپذیر نیست؛ بلکه نیازمند همافزایی دانشگاهها، پیوند مؤثر با صنعت، تولید فناوری، تربیت نیروی انسانی کارآمد و ارائه راهکار برای حل مسائل واقعی کشور است. در همین راستا، ایسنا در گفتوگو با جمعی از استادان و مسئولان دانشگاهی، ابعاد مختلف «جهاد علمی» در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی را بررسی کرده است که در ادامه میخوانیم.
در حوزه علم و فناوری هرکجا تبعیت از ولایت انجام گرفته است، در مرز علم جهان قرار گرفتیم
حجتالاسلام والمسلمین ایمانی مقدم در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه جهاد یک کوشش و تلاش دائمی در مقابل دشمنیها و مشکلاتی است که مانع از رسیدن انسان به اهداف اوست، اظهارکرد: در طول ۴۷ سال پس از انقلاب به علت آرمانهای بلند ترسیم شده توسط رهبران انقلاب از جمله امام راحل و رهبر شهید انقلاب، دشمنیهای سختی توسط دشمنان ایران علیه ما اعمال شده است.
وی افزود: در حوزه پیشرفت علمی با همت مضاعفی که دانشگاهیان و دانشمندان ما داشتند و با تبعیت از فرامین رهبری شهید انقلاب درباره جهاد علمی، توانستند از حیث سرعت پیشرفت علمی در دنیا و در منطقه رتبه نخست را به دست آورند. در حوزه علم و فناوری هرکجا تبعیت از ولایت انجام گرفته است، توانستهایم در مرز و لبه علم جهان قرار بگیریم و جزو کشورهای برتر علمی جهان باشیم. یکی از ابعاد رهبری داهیانه رهبر شهید همین بعد جهاد علمی و توصیه های ایشان به مراکز پژوهشی و آموزشی است.
سپس با ابراهیم دانشی فر -رئیس دانشگاه بینالمللی امام رضا- به گفتوگو پرداختیم. دانشی فر با اشاره به اینکه تولید علم و فناوری وظیفه اصلی و ذاتی دانشگاههای کشور است، اظهار کرد: در حوزه جهاد علمی که جزو اهداف رهبر شهید انقلاب بوده است، ایجاد روشهای میانبر برای رسیدن به دستاوردهای بزرگتر، بسیار حائز اهمیت است.
وی ادامه داد: یکی از مهمترین فعالیتهای دانشگاهها که باعث تحقق بخشیدن به جهاد علمی میشود، ایجاد همافزایی میان دانشگاهها و ایجاد خوشههای علمی هم افزا بین دانشگاههای مختلف و دانشگاههای دولتی و غیردولتی است. همچنین همافزایی و ارتباط بین بخش صنعت دفاعی و دانشگاهها میتواند یکی از روشهای خوب پیاده سازی جهاد علمی باشد.
تاکید مستمر رهبر شهید انقلاب بر بهروزآوری فناوری، جهاد علمی و نقشآفرینی دانشگاهها در پیشرفت کشور بود
در ادامه کندوان، معاون اجرایی دفتر نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه فردوسی مشهد به ایسنا گفت: یکی از ویژگیهای برجسته رهبر شهید انقلاب، تاکید مستمر بر بهروزآوری فناوری، جهاد علمی و نقشآفرینی دانشگاهها در پیشرفت کشور بود.
وی افزود: رهبر شهید همواره دانشگاهها را دارای نقشی تعیینکننده در آینده جامعه میدانستند و معتقد بودند پیشرفت کشور در گرو پیشرفت دانشگاهها است. بیانیه گام دوم انقلاب نیز بهعنوان نقشه راه، مسیر حرکت دانشگاهها در حوزه علم و فناوری را ترسیم کرده است.
معاون اجرایی دفتر نهاد رهبری دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: تاکید بر خودکفایی دانشگاهها، توسعه فناوریهای نوین و پیشرفته، جهاد علمی و جهاد تبیین از مهمترین محورهای مورد تاکید رهبر شهید بود و امیدواریم دانشگاهها با ادامه این مسیر، زمینه تحقق این اهداف را فراهم کنند.
سپس سید جواد ساداتی -سرپرست دفتر ریاست و روابط عمومی دانشگاه فردوسی مشهد- نیز با اشاره به میراث علمی رهبر شهید اظهار کرد: یکی از مهمترین دستاوردهای این گفتمان، تاکید بر تولید علم، بهویژه در حوزه علوم انسانی، است که امروز بهعنوان رسالتی مهم بر عهده دانشگاهها قرار دارد.
وی افزود: بومیسازی علوم انسانی، توسعه فناوری و تقویت تولید علم میراث ارزشمند رهبر شهید انقلاب است و دانشگاهها باید در راستای تحقق این اهداف حرکت کنند.
سرپرست دفتر ریاست و روابط عمومی دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد: در دانشگاه فردوسی مشهد نیز برنامههای متعددی از سوی معاونت پژوهش و فناوری و پارک علم و فناوری دانشگاه برای توسعه این گفتمان و گسترش فناوری، علاوه بر رشتههای مهندسی، در حوزه علوم انسانی در حال اجرا است.
اگر دانشگاهها پرچم علوم انسانی اسلامی را بردارند، زمینه برای پیشرفت سایر علوم فراهم میشود
در ادامه مرتضی کریمی -مسئول بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان کشور- با بیان اینکه جهاد علمی در منظومه فکری رهبر شهید از جایگاه والایی برخوردار است، اظهار کرد: اگر دانشگاهها پرچم علوم انسانی اسلامی را بردارند، زمینه برای پیشرفت سایر علوم فراهم میشود. دانشگاه فرهنگیان به عنوان یک دانشگاه حاکمیتی که رهبر شهید هم در تاسیس هم در بقا هم در رشد دانشگاه نقش اساسی داشتند، زمینه سازی شروع یک حرکت علمی پایدار در حوزه علوم انسانی را فراهم کرده است.
وی گفت: دانشگاه فرهنگیان بهعنوان دانشگاهی برای افسران پیشرفت در نگاه رهبر شهید انقلاب و تربیت کننده معماران آینده جمهوری اسلامی و دانش آموز طراز انقلاب اسلامی، جایگاه مهمی در منظومه فکری رهبری شهید داشته است و به همین علت شکل گیری دانشگاه و شروع نهضت علمی، برگزاری رویدادهای مختلف علمی مانند پرسمان، دیدگاه،نظام مباحث و ... حائز اهمیت است و گامهای موثری در حوزه جهاد علمی و تربیتی محسوب میشود.
آنچه از مجموعه دیدگاههای مطرحشده برمیآید، این است که «جهاد علمی» در منظومه فکری رهبر شهید، صرفاً به معنای افزایش تولیدات علمی یا ارتقای رتبههای دانشگاهی نیست؛ بلکه تلاشی مستمر برای تبدیل دانش به قدرت، فناوری به ثروت و دانشگاه به مسئلهحلکن جامعه است. از نگاه مصاحبهشوندگان، تحقق این هدف مستلزم تقویت همافزایی میان دانشگاهها، گسترش همکاری با صنعت، توجه جدی به علوم انسانی، تربیت نیروی انسانی متعهد و متخصص و حرکت در مرزهای دانش و فناوری است.
هرچند بسیاری از کارشناسان معتقدند ایران در چهار دهه گذشته با وجود تحریمها و محدودیتهای گسترده، مسیر قابل توجهی را در حوزه علم و فناوری پیموده و در برخی حوزهها به جایگاههای ممتاز منطقهای و جهانی دست یافته است، اما تأکید دارند که این مسیر هنوز به نقطه مطلوب نرسیده و استمرار آن نیازمند همان روحیهای است که رهبر شهید از آن با عنوان «جهاد علمی» یاد میکردند؛ روحیهای مبتنی بر خودباوری، تلاش خستگیناپذیر، نوآوری، تولید علم نافع و حل مسائل کشور. شاید بتوان گفت ماندگارترین میراث این گفتمان، نهادینه شدن این باور در جامعه دانشگاهی است که پیشرفت ایران، بیش از هر چیز، از مسیر علم، پژوهش و فناوری میگذرد.
انتهای پیام
