حسین محمدی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: تحقق گفتمان پیشرفت علم و فناوری فراتر از یک برنامه کوتاهمدت بوده و نیازمند یک اراده ملی و تغییر نگرش در سطح کلان است، این گفتمان باید به یک باور عمومی و مطالبه همگانی تبدیل شود که در آن علم و فناوری، تنها مسیر ممکن جهت دستیابی به استقلال، امنیت و رفاه پایدار محسوب میشود.
وی ادامه داد: گام نخست در مسیر ترویج فرهنگ علمورزی و پژوهشمحوری در تمامی سطوح جامعه اعم از آموزش و پرورش، رسانهها و نهادهای علمی، مسئله پرسشگری، نقادی و تلاش برای حل مسئله است.
این عضو هیئت علمی دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره) عنوان کرد: از منظر سیاستگذاری هم تحقق این گفتمان مستلزم طراحی و اجرای نظام جامع علم، فناوری و نوآوری است که میتواند با هماهنگی کامل بین بخشهای مختلف دولتی، خصوصی و دانشگاهی صورت گیرد، این نظام باید به شکل شفاف اولویتهای پژوهشی کشور را بر اساس نیازهای اساسی جامعه تعیین کرده و منابع مالی و انسانی را به سمت آنها هدایت کند.
وی بیان کرد: در کنار اینها تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه و ایجاد بسترهای مناسب جهت تجاریسازی دستاوردهای پژوهش نیز از جمله ارکان حیاتی نظام است.
محمدی در ادامه خاطرنشان کرد: مسئلهای که باید بهصورت ویژه به آن دقت کرد، حمایت مالی هدفمند از پژوهشهای بنیادی و کاربردی و همچنین حمایت از شرکتهای دانشبنیان است که میتواند این چرخه را به حرکت در آورد.
وی تصریح کرد: تحقق گفتمان علم و فناوری بر اساس اندیشههای امام شهید نیازمند تربیت و پرورش سرمایههای انسانی متخصص، خلاق و متعهد است، دانشگاهها و مراکز آموزشی باید در کنار آموزش دانش، بر تقویت روحیه کار تیمی، حل مسئله، کارآفرینی و تعهد ارزش محور تأکید کنند.
این استاد دانشگاه افزود: پیشرفت علم و فناوری در گرو تلاش جمعی، گفتمانسازی مستمر و همچنین ایجاد امید و انگیزه در بین جوانان و نخبگان است تا کشور با اتکا به توان داخلی، مرزهای دانش را طی کرده و به جایگاه واقعی خود در عرصه علم و فناوری در جهان برسد.
وی اظهار کرد: از سوی دیگر دانشگاهها برای نقشآفرینی مؤثر در تولید علم و حل مسائل کشور باید از کارکرد صرفا آموزشی فاصله بگیرند، البته مسئله آموزش بسیار حائز اهمیت بوده و زیربنای اصلی پدید آمدن هرگونه تحول علمی است، اما اینکه ما مأموریت دانشگاه را صرفاً روی آموزش متمرکز کنیم، مطلوب نیست، بنابراین در کنار مسئله آموزش، دانشگاه باید تبدیل به سازماندهی یادگیرنده و حلکننده مسئله شود.
محمدی عنوان کرد: این تحول با تغییر در رویکرد آموزشی از حفظ و انتقال دانش به سمت آموزش مبتنی بر پژوهش و پروژه محقق میشود، به این معنا که دانشجو از همان ابتدا باید با مسائل واقعی جامعه و صنعت آشنا شود و پایاننامهها و پروژههای تحقیقاتی خود را بر اساس حل این مسائل تعریف کند، این مستلزم بازنگری اساسی در سرفصلهای درسی و روشهای ارزشیابی است.
وی بیان کرد: کلید اصلی این تحول، ایجاد و تقویت نظامهای ارتباطی مؤثر بین دانشگاه، صنعت و جامعه است، یعنی باید بین این سه رکن یک ارتباط مؤثر، دقیق و عمیق شکل بگیرد، لازم است فعالیت دانشگاه به جای اینکه لزوماً به فعالیتهای آموزشی تقلیل پیدا کند، موتور محرکه توسعه باشد؛ این مستلزم این است که دانشگاه با صنعت ارتباط بگیرد و نیازهای صنعت را احصا کرده و توانمندیهای علمی و تجربی خود را برای حل آن مسئله به کار گیرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره) خاطرنشان کرد: البته ارتباط بین دانشگاه، صنعت و جامعه، ارتباط شبکهای و چند گانه است، یعنی اینگونه نیست که صرفاً دانشگاه خودش را عرضه کند، بلکه صنعت هم باید به نقطهای برسد که حل مسائل خود در کارگاهها، کارخانهها و صنایع بزرگ را در گرو ارتباط با دانشگاه بداند، جامعه نیز به همین صورت است، به این معنا که این ارتباطات باید بهصورت چند گانه شکل بگیرد.
وی تأکید کرد: موضوع دیگری که در این مسیر حتماً باید به آن توجه شود، بحث نهادینه کردن مسئولیتپذیری اجتماعی در بین دانشگاهیان، اعم از اساتید و دانشجویان است؛ موضوع مهمی که مورد غفلت واقع شده، مسئولیتپذیری اجتماعی است، تا زمانی که مسئولیتپذیری اجتماعی اتفاق نیفتد، قاعدتاً حرکت به سمت ارتباط مؤثر با دانشگاه و جامعه هم ابتر و ناقص خواهد بود.
محمدی تصریح کرد: بنابراین دانشگاه باید بهعنوان یک نهاد نقدکننده و پاسخگو، چالشهای اساسی کشور در حوزههای مختلف مانند اقتصاد، کشاورزی، انرژی، محیط زیست، سلامت و حوزههای دیگر را بررسی و احصا کرده و سپس راهکارهای علمی و عملی برای آنها ارائه کند.
وی ادامه داد: در این مسیر، شفافیت در عملکرد پژوهشی، ارزیابی مستمر تأثیر تحقیقات بر حل مسائل، ایجاد انگیزه برای پژوهشهای کاربردی و راهاندازی رشتههای بینرشتهای از ضروریات اجتنابناپذیری است که گامهای تحولی باید به آن توجه ویژه داشته باشند.
عضو هیئت علمی دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره) اظهار کرد: شرکتهای دانشبنیان پلهای ارتباطی بین علم و ثروت بوده و نقش محوری در تبدیل دانش به فناوری و محصولات قابل عرضه در بازار ایفا میکنند، این شرکتها با تکیه بر نیروهای انسانی متخصص و خلاق، به تولید کالاها و خدمات با ارزش افزوده بالا در حوزه فناوریهای برتر پرداخته و از این طریق موجب رونق اقتصادی، ایجاد اشتغال برای نخبگان و افزایش توان رقابتی کشور میشوند.
وی عنوان کرد: حرکت از اقتصاد متکی بر منابع طبیعی به سمت اقتصاد دانشمحور و دانشبنیان بدون تقویت شرکتهای دانشبنیان و طراحی زیستبومهای کارآفرینی مبتنی بر نوآوری ممکن نخواهد بود.
محمدی بیان کرد: به همین دلیل است که به جرأت میتوان گفت امام شهید نقش بیبدیل و حائز اهمیتی در توجه به شرکتهای دانشبنیان و راهاندازی این شرکتها و توسعه آنها داشتند، این مسئله دغدغه اساسی ایشان بود و حمایتهای ویژهای نیز از شرکتهای دانشبنیان انجام میدادند.
وی خاطرنشان کرد: رهبر شهید معتقد بودند که رونق و تحول اقتصادی علیالخصوص در شرایط تحریمی از طریق ایجاد، توسعه و رشد شرکتهای دانش بنیان محقق خواهد شد.
این استاد دانشگاه تأکید کرد: در حوزه اقتصادی نیز شرکتهای دانشبنیان یافتههای پژوهشی خود را تجاریسازی کرده و ارزش افزوده قابل توجهی خلق کرده و در نهایت میتوانند به رشد تولید ناخالص داخلی کمک کنند.
وی تصریح کرد: تحقیقات نشان میدهد توسعه شرکتهای دانشبنیان تأثیر بسیار مثبت و معناداری بر اقتصاد منطقهای دارد و با ایجاد زنجیرههای ارزش مبتنی بر دانش، باعث پویایی و شکوفایی اقتصادی در سطح محلی و ملی میشوند.
محمدی افزود: همچنین شرکتهای دانشبنیان این ظرفیت را دارند که بتوانند به بازارهای بینالمللی ورود کرده و محصولاتی که با فناوری بالا تولید شدهاند را عرضه کنند و از این طریق میتوانند نقش بسیار مهمی در افزایش درآمد ارزی و یا بهبود تراز تجاری کشور ایفا کنند.
وی اظهار کرد: از منظر دیگر، شرکتهای دانشبنیان به لحاظ پیشرفت علمی، موتور محرکه تحقیق و توسعه بخش خصوصی به شمار میروند، این شرکتها با سرمایهگذاری مستمر در پژوهش برای حفظ توان رقابتی محصولات خود به حل مسائل فنی و فناورانه پرداخته و زمینهساز نوآوریهای جدید میشوند.
عضو هیئت علمی دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره) عنوان کرد: مسئله اصلی در شرکتهای دانشبنیان، استفاده از نیروهای متخصص جوان و خلاق است که هم میتواند باعث ماندگاری سرمایههای انسانی ما شود و فرار مغزها اتفاق نیفتد و هم میتواند یک فضای پویا برای به کارگیری خلاقیت و استعدادهای جوانان فراهم کند.
وی بیان کرد: بنابراین پرداختن به شرکتهای دانشبنیان در نگاه امام شهید از چند منظر حائز اهمیت است، این شرکتها در توسعه اقتصادی کشور علیالخصوص در شرایط تحریمی و همچنین در توسعه علمی کشور نقش مهمی ایفا میکنند، چراکه میتوانند میادین نو و جدید را ایجاد کرده و کشورمان را به مرزهای علم و فناوری برسانند و یک مزیت رقابتی برای ما در سطح بینالمللی فراهم کنند.
محمدی خاطرنشان کرد: مسئله اصلی این است که شرکتهای دانشبنیان مبتنی بر استعدادهای جوان خلاق و متعهد است، بنابراین توسعه شرکتهای دانشبنیان میتواند ظرفیتهایی که در قشر جوان ما وجود دارد را به میدان جهاد علمی کشانده تا از آنها برای توسعه علمی و اقتصادی کشور استفاده شود.
وی تأکید کرد: تحقق منویات امام شهید در حوزه جهاد علمی به چهارچوب جدید در نظام حکمرانی علم و فناوری نیاز دارد، در این حکمرانی، پژوهش هزینه نیست، بلکه یک سرمایهگذاری بلندمدت و راهبردی است.
این استاد دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره) تصریح کرد: گام نخست برای تحقق این معنا، تزریق پایدار منابع مالی به بخش تحقیق و توسعه و اولویت دادن به پژوهشهای راهبردی و حلکننده مسائل کلان کشور است.
وی اظهار کرد: در کنار این نیاز به اصلاح قوانین و تسهیل فرآیندهای اداری و مالی برای مؤسسات تحقیقاتی بهویژه شرکتهای دانشبنیان داریم، ما برای ایجاد یک پیوند ناگسستنی بین پژوهش، فناوری و صنعت باید ساختارهای واسط مانند پارکهای علم و فناوری، مراکز رشد و شرکتهای دانشبنیان را تقویت کرده و آنها را به یک شبکه یکپارچه و هدفمند تبدیل کنیم.
محمدی عنوان کرد: صنایع بزرگ کشور باید به سمت استفاده از پژوهشهای دانشگاهی سوق داده شوند، این کار میتواند از طرق مختلف مانند مشوقهای مالیاتی، ارائه تسهیلات به پروژههای تحقیقات مشترک بین دانشگاه و صنعت و یا ایجاد صندوقهای پژوهش و فناوری امکانپذیر باشد، یعنی باید در جامعه صنعت هم این انگیزه ایجاد شود که آنها بیایند و توسعه صنعتی خود را در بخشهای مختلف منوط به پژوهشهای دانشگاهی کنند.
وی بیان کرد: همچنین ما نیاز به یک نظام ارزیابی اساتید و پژوهشگران داریم، تا جایی که دستاوردهای فناورانه و تأثیر اجتماعی پژوهشها در آن وزن داده شود و انگیزه فعالیتهای کاربردی و کارآفرینانه افزایش یابد.
محمدی خاطرنشان کرد: تحقق منویات امام شهید نیازمند جهاد تبیین و ایجاد گفتمان عمومی در خصوص اهمیت پیشرفت و فناوری است، این مهمترین مسئلهای است که باید به آن توجه کرد، این مسئله با ترویج فرهنگ نوآوری و کارآفرینی در سطح جامعه بهویژه در بین نسل جوان امکانپذیر است.
وی تصریح کرد: امام شهید بارها بر ضرورت تبدیل علم به ثروت و قدرت ملی تأکید داشتند و این همواره دغدغه اساسی و جدی ایشان بود، این مسئله در گرو این است که بین تمامی اجزای نظام، هماهنگی و همافزایی وجود داشته باشد، سیاستگذاران، مجریان و دانشگاهیان در چهارچوب یک عزم ملی و برنامهریزی بلندمدت به سمت تحقق نظام حکمرانی مبتنی بر علم، دانش و فناوری حرکت کنند، در چنین نظامی مسئله علم و پژوهش در بین تمامی اقشار جامعه تبدیل به یک ارزش خواهد شد و صاحبان علم و اساتید دانشگاه جایگاه ویژه خود را پیدا کرده و صنایع ما برای حل مسائل خود ارتباط با دانشگاه و مراکز علمی را در صدر اولویتهای خود قرار خواهند داد که تحقق این موضوع نیازمند یک عزم همگانی است.
انتهای پیام
