نتایج پژوهش جدید نشان میدهد، آثار زوال عقل زودرس ممکن است سالها پیش از آنکه پزشکان این بیماری را تشخیص دهند، آغاز شود.
پژوهشگران دانشگاه فنلاند شرقی دریافتند، بسیاری از افرادی که بعدها به زوال عقل زودرس مبتلا شدند، از حدود ۱۵ سال پیش از تشخیص بیماری، درآمد کمتری کسب میکردند و به نظر میرسید که بهرهوری کاری آنان نیز کاهش یافته است. این یافتهها شواهد جدیدی ارائه میدهد که این بیماری میتواند مدتها پیش از آشکار شدن مشکلات حافظه، بهطور خاموش زندگی روزمره افراد را تحت تاثیر قرار دهد.
زوال عقل، بیماری واحد نیست، بلکه مجموعهای از اختلالات است که بهتدریج به مغز آسیب میرسانند و حافظه، تفکر، زبان، قضاوت و رفتار را مختل میکنند. بیشتر مبتلایان به زوال عقل بالای ۶۵ سال سن دارند، اما برخی افراد بسیار زودتر به این بیماری دچار میشوند.
اگر زوال عقل پیش از ۶۵ سالگی آغاز شود، به آن «زوال عقل زودرس» گفته میشود. از آنجا که این افراد معمولا هنوز شاغل هستند، مسوولیت مالی خانواده را بر عهده دارند، این بیماری میتواند پیامدهای مالی و روانی قابلتوجهی برای آنان داشته باشد.
بسیاری تصور میکنند، زوال عقل بهطور ناگهانی و با فراموشی آشکار آغاز میشود، اما در واقع تغییرات مغزی اغلب طی سالهای طولانی و بهآرامی شکل میگیرند. مشکلات خفیف در برنامهریزی، تمرکز، تصمیمگیری، برقراری ارتباط یا مدیریت کارهای پیچیده ممکن است نخستین نشانهها باشند. این تغییرات اولیه میتوانند انجام وظایف شغلی را دشوارتر کنند، حتی زمانی که خود فرد هنوز متوجه وجود مشکل نشده است.
پژوهشگران فنلاندی اطلاعات ۷۹۳ فرد مبتلا به زوال عقل زودرس را بررسی کردند که طی ۱۲ سال در دو بیمارستان بیماری آنان تشخیص داده شده بود. سپس وضعیت آنان با ۷۹۲۶ فرد همسن و مشابه مقایسه شد که به زوال عقل مبتلا نبودند.
آنان با استفاده از سوابق ملی سلامت، اطلاعات تحصیلی و پروندههای مالیاتی، بهرهوری کاری افراد را بر اساس درآمد سالانه آنان برآورد و همچنین سطح تحصیلات و سایر بیماریهای زمینهای را نیز در تحلیلهای خود لحاظ کردند.
نتایج نشان داد، افرادی که بعدها به زوال عقل زودرس مبتلا شدند، سالها پیش از تشخیص بیماری با کاهش تدریجی بهرهوری شغلی روبهرو بودند. بهطور متوسط، مجموع زیان اقتصادی ناشی از این کاهش بهرهوری برای هر فرد به حدود ۷۴ هزار و ۵۷۷ یورو (حدود ۸۶ هزار دلار) رسید. همچنین میانگین کاهش درآمد سالانه نزدیک به ۱۲ هزار یورو برآورد شد.
زمان آغاز این کاهش بر اساس نوع زوال عقل متفاوت بود. در مبتلایان به بیماری آلزایمر، افت بهرهوری حدود ۶ سال پیش از تشخیص آغاز شد، در حالی که در مبتلایان به زوال عقل فرونتوتمپورال (پیشانی–گیجگاهی) این روند حدود ۱۱ سال پیش از تشخیص مشاهده شد.
در افراد مبتلا به اختلالات مرتبط با «آلفا-سینوکلئین»، ازجمله زوال عقل با اجسام لویی و زوال عقل ناشی از بیماری پارکینسون، کاهش محسوس بهرهوری بیشتر در زمان نزدیک به تشخیص بیماری دیده شد. در مقابل، سایر انواع زوال عقل در سراسر دوره پژوهش با کاهش مداوم و قابلتوجه بهرهوری همراه بودند.
اینو سولیه، پژوهشگر ارشد این پژوهش توضیح داد که تاخیر در تشخیص بیماری میتواند بخشی از این یافتهها را توضیح دهد. بسیاری از افراد ممکن است سالها با علائم خفیف و نامحسوس دستوپنجه نرم کنند، اما تا مدتها تشخیص درستی دریافت نکنند و در نتیجه در یکی از مهمترین مراحل بیماری از حمایت و درمان مناسب محروم بمانند.
پژوهشگران تاکید کردند که این پژوهش مشاهدهای است و ثابت نمیکند زوال عقل بهطور مستقیم باعث کاهش بهرهوری شغلی شده است. عوامل دیگری نیز ممکن است در این رابطه نقش داشته باشند. با این حال، ارتباط چشمگیر میان این دو نشان میدهد که تغییرات غیرقابل توضیح در عملکرد کاری، بهویژه اگر همراه با تغییرات حافظه، رفتار یا تواناییهای شناختی باشد، باید جدی گرفته شود.
این یافتهها اهمیت تشخیص زودهنگام، حمایت بیشتر از افراد در محیط کار، دسترسی بهتر به ارزیابیهای تخصصی و انجام پژوهشهای بیشتر را برجسته میکند. پژوهشهای آینده میتوانند با پیگیری افراد در طول زمان و انجام آزمونهای دقیق شناختی، نخستین تغییرات مغزی را شناسایی کرده و راهکارهایی برای کند کردن روند بیماری پیش از بروز ناتوانی شدید ارائه دهند.
در مجموع، این پژوهش اهمیت زیادی دارد، زیرا نتایج آن نشان میدهد که زوال عقل تنها با فراموشی آغاز نمیشود و میتواند سالها پیش از تشخیص، بهطور پنهان بر زندگی شغلی افراد تاثیر بگذارد. از نقاط قوت این پژوهش میتوان به استفاده از دادههای گسترده ملی و دوره پیگیری طولانی اشاره کرد.
هلث گزارش کرد، با این حال، از آنجا که این پژوهش نمیتواند رابطه علت و معلولی را اثبات کند و تنها در فنلاند انجام شده است، لازم است نتایج آن در کشورهای دیگر نیز بررسی و تایید شود. با وجود این، یافتهها به پزشکان، کارفرمایان و خانوادهها یادآوری میکند که گاهی تغییرات اندک در عملکرد شغلی ممکن است نشانهای اولیه از بیماری مغزی و نه صرفا کاهش کیفیت کار یا عملکرد فرد باشد.
نتایج این پژوهش در نشریه Neurology منتشر شده است.
انتهای پیام
